President Jair Bolsonaro slikt zijn staatsgreep weer in

Rio de Janeiro – Daar staat hij. Dezelfde bizonhoorns op zijn hoofd als de ‘QAnon-sjamaan’ die in januari het Capitool bestormde. In plaats van berenvel is zijn hoofdtooi van jaguarbont. Zijn gezicht geel en groen beschilderd in plaats van rood en blauw. De man is de volmaakte belichaming van de strategie van president Jair Bolsonaro om aan de macht te blijven: een tropische kopie van zijn idool Donald Trump.

Al meer dan een jaar zaaien Bolsonaro en zijn digitale milities twijfel over de presidentsverkiezingen van oktober 2022. ‘Als ik verlies zijn de verkiezingen gefraudeerd’, stelt hij. Er is niet meer ‘bewijs’ dan dat van een astroloog die acupunctuur op bomen verricht en beweert ‘zeker te weten’ dat ook eerdere verkiezingen zijn gemanipuleerd.

En toen was daar vorige week de generale repetitie van wat in de VS de bestorming van het Capitool werd. Door het hele land organiseerde Bolsonaro ‘marsen’ tegen de democratie. Zijn tot twintig procent geslonken aanhang kwam massaal opdraven. Vrachtwagens blokkeerden wegen en forceerden versperringen van het Congres en het Hooggerechtshof. De leider van de chauffeurs, ‘Zé Donderwolk’, riep op tot bestorming: ‘We slaan daar alles tot puin en trekken die rechters door de stront naar buiten.’

Bolsonaro stookt het vuurtje verder op. Hij dreigt met een staatsgreep tegen de rechters die mensen als ‘Donderwolk’ een arrestatiebevel aan hun broek gaven: ‘Of de baas van het Hof laat de zijnen in de pas lopen, óf wij kleuren buiten de lijnen van de grondwet. Het geduld van het volk is op.’ Later op de dag, in São Paulo, belooft hij zijn aanhangers: ‘Ik zeg jullie dat deze president geen enkele beslissing van die rechters zal uitvoeren. Voor ons bestaan die klootzakken niet meer.’

Uiteindelijk komt het niet tot een bestorming van het Hooggerechtshof, of van het parlement. Twee dagen later neemt Bolsonaro in een ‘bericht aan de natie’ zijn woorden terug. Hij heeft ‘in de hitte van het moment’ wat nare dingen gezegd. Maar eigenlijk is hij voor de ‘harmonie’ en ‘onafhankelijkheid’ van de machten van de staat.

‘Het circusnummer dat hij elke keer weer opvoert’, verzucht de onafhankelijke krant Folha de S.Paulo. ‘Drie autoritaire stappen vooruit en eentje achteruit, tot de democratie op is.’