President Romney

Als de Amerikaanse presidents verkiezingen naderen, verdedig ik altijd weer één keer de stelling dat wij West-Europeanen op de een of andere manier daarop een zekere invloed zouden moeten hebben.

Vergeefs natuurlijk. Links of rechts of ergens tussenin, de kiezers van Gods Own Country kunnen zich niets weerzinwekkenders voorstellen. Sinds 1917, toen de Amerikanen zich in de Eerste Wereldoorlog mengden, zijn zij de baas van het Westen. Ze hebben Europa in de vorige eeuw drie keer gered en daarna heeft George W. Bush er in zijn twee termijnen een geweldige bende van gemaakt. Dat heeft in de Amerikaans-Europese verhoudingen geen wezenlijk verschil veroorzaakt. In de buitenlandse politiek bepaalde Washington de koers, de Europeanen konden volgen en deden ze dat niet, des te slechter voor hen.

Nu is het weer zo ver. Mitt Romney, voormalig groot zakenman en voormalig gouverneur van Massachusetts, wordt de Republikeinse kandidaat. In de voorverkiezingen leek hij naar de maatstaven van zijn partij nog betrekkelijk gematigd, maar nu in de voorbereidingen tot de grote strijd van de komende maanden profileert hij zich verder als de totaal rechtse politicus. In Europa zijn we op dit gebied de laatste jaren ook weer heel wat gewend, maar maak geen vergissing. In Amerika is rechts iets anders dan in Europa. Denk aan Sarah Palin, de hockeymom uit Alaska die in 2008 kandidaat vice-president van John McCain was. Of wat langer geleden, senator Joseph McCarthy die met zijn commissie voor on-Amerikaanse activiteiten er even in slaagde de indruk te wekken dat hij de buitenlandse politiek had overgenomen.

In de achterhoede van Mitt Romney verzamelt zich nu een neoconservatief gezelschap. Condoleezza Rice, eerst nationale veiligheidsadviseur, daarna minister van Buitenlandse Zaken onder George W. Bush jr., gaat hem steunen. Mevrouw Rice heeft zich destijds onvergetelijk gemaakt door haar rechtvaardiging van de aanval op Irak. Nadat Saddam Hoessein was afgezet en het land veroverd, zou het land binnen de kortste tijd tot een democratie worden omgebouwd en een lichtend voorbeeld zijn voor de hervorming van het hele Midden-Oosten. James J. Hadley, die ook als veiligheidsadviseur van Bush zijn sporen heeft verdiend, hoort nu tot de vrienden van Romney. Het verbaast me dat we nog niets van de politiek-filosoof Robert Kagan, auteur van het destijds fameuze essay Of Paradise and Power hebben gehoord. De Europeanen komen van Venus, de Amerikanen van Mars en de marsmannen hebben het voor het zeggen in de wereld. Daartoe zijn ze geroepen.

Het duurt nog zo’n vijf maanden voor we weten wie de volgende Amerikaanse president zal zijn. De campagne van vier jaar terug onderscheidde zich al door insinuaties, leugens en gescheld. Ditmaal zou het nog erger kunnen worden. Maar dat is onze zaak niet. Voor Europa gaat het erom wat we van een Republikeinse president zouden kunnen verwachten. Wat is Romney’s wereldbeeld? Wat is daarin de rol van de VS?

Om te beginnen gelooft hij dat Obama’s ambtstermijn wordt gekenmerkt door een laffe buitenlandse politiek. Het recentste voorbeeld is Syrië. Amerika blijft werkeloos toekijken terwijl daar voortdurend massamoorden worden gepleegd. Ja, dat kun je een schande vinden, maar als politicus moet je er dan wel bij vertellen op welke manier je daaraan een eind wilt maken. Ingrijpen vanuit de lucht? Met landstrijdkrachten? Weer eens shock and awe proberen? Dankzij George Bush hebben we daar nu ruime ervaring mee en onder meer juist daardoor heeft Obama zich niet in de volgende uitzichtloze interventie begeven.

Verder heeft Romney laten weten dat Rusland op het ogenblik Amerika’s geopolitieke vijand nummer 1 is. Die uitspraak veroorzaakte opschudding. Colin Powell, ex-minister van Buitenlandse Zaken van Bush jr. en sinds 2008 in het Obama-kamp, zei op tv: ‘Come on, Mitt. Think. It isn’t the case.’ Geciteerd in de International Herald Tribune. Eigenlijk zou die visie ook en vooral in Europa opschudding moeten veroorzaken, want wat zouden de gevolgen zijn? Een nieuwe Koude Oorlog? Weer zo’n krachtmeting tussen twee blokken, waarbij Europa opnieuw potentieel frontgebied zou worden? De volgende wapenwedloop?

Allemaal speculaties. Maar die hebben wel zin. Als Obama in november wint, kunnen we een hoge mate van continuïteit verwachten. Hij is begonnen als iemand die de hoop van een bevrijder wekte. Dat kon ook gemakkelijk na acht jaar Bush. Die hoop is niet vervuld, maar grote catastrofes in de buitenlandse politiek zijn uitgebleven, ook omdat hij de nieuwe grenzen van de Amerikaanse macht kent. Wat zouden we in Europa van een president Romney kunnen verwachten? Aan het begin van deze verkiezingsstrijd ontwikkelt hij zich verder tot een havik. Onder de Republikeinse kiezers groeit het revanchisme dat altijd het besef van verloren macht begeleidt. Wat zou de rol van Europa in de wereld zijn met president Romney in Washington? De EU zou nog minder te vertellen hebben dan tijdens het bewind van Bush. Bereid je ook op deze toekomst voor.