Prins pleegt verzetsdaad

De dreigende affaire rond Willem-Alexanders kijk op de vijfde mei is nog net gesmoord in een tegenoffensief van ontkenningen en halve ontkenningen. Gelukkig maar voor de kroonprins. Stel je voor dat zijn woorden de opmaat van een serieuze discussie waren geworden. De oud-strijders waren, rinkelend met hun militaire Willemsordes, in rotten van vier naar Paleis Noordeinde opgemarcheerd.

Willem-Alexander heeft er wellicht van geleerd dat hij er ten principale verstandiger aan doet zijn kroonprinselijke klep te houden.
Het probleem van de constitutionele monarch is en blijft dat hij of zij geneigd is zich voort te planten.
Met alle risico’s van dien. Niemand garandeert ons immers dat het erfelijk koningsschap ons niet opknapt ‘met een over het paard getilde, grondig bedorven, verwende blaag, tegen wiens permanente grijns we dertig jaar lang moeten aankijken en wiens hooghartige, bekakte stem we bij alle officiele aangelegenheden moeten aanhoren’. Zo schreef Jacques de Kadt in 1965, twee jaar voordat kroonprins Willem-Alexander ('Alex’) zich als erfopvolger aan zou dienen. Wij weten, meer dan een kwart eeuw later, niet of de man aan deze kritische schets beantwoordt. Wij weten eigenlijk niets over de oranjetelgen, behalve dat zij redelijk hun talen spreken en geneigd zijn de maximum snelheid te overschrijden. Over Willem-Alexander weten wij nog minder. Hij heeft als knaap eens tegen een muurtje gewaterd ('Prins Pleegt Verzetsdaad’) en hij beschikt inmiddels over een vliegbrevet, een historische scriptie die tot staatsgeheim is uitgeroepen en een onofficiele verloofde die vroeger Yolanda en nu Emily schijnt te heten.
Modern koningsschap anno 1995.
Nu heeft de kroonprins per ongeluk iets gezegd dat interessant genoeg was om op de voorpagina’s terecht te komen. Het ging over bevrijdingsdag, waar hij persoonlijk niet zo aan hecht. Dat is een niet zozeer schandalige, als wel dunne mening, vergelijkbaar met de constatering dat het kan vriezen hetzij dooien. Welke andere meningen vallen van zo'n man te verwachten? Met alle verdiensten die de Oranjes hebben, zij staan niet direct in een intellectuele traditie; staatsrechtelijk gezien zijn zij trouwens verplicht hun verstand op nul te zetten. Wij kennen de praktijk: De weinige Oranjes die, aangetrouwd of niet, proberen hun hersenen te laten knarsen, leiden al snel aan 'verschijnselen van depressieve aard’.
Willem-Alexanders aanstaande betrekking is dus niet zozeer intellectueel als ritueel van karakter. Hij wordt geacht zich te bekwamen in het leggen van kransen en het doorknippen van oranje linten. In feite is al dat herdenkingsgedruis waarbij hij zijn kanttekeningetjes plaatste, het raison d'etre van zijn betrekking, in mineur op 4 mei, in majeur op 5 mei.
Tja. Bevrijdingsdag. Wat moet je ermee? Is de vijfde mei inderdaad verwaterd tot een pseudofestijn waarop je onder tweederangsmuziek derderangskroketjes eet? Het is mogelijk. In elk geval is het niet het grootste probleem van een wereld waarboven de satellieten cirkelen. Het ware herdenken vindt trouwens een dag eerder plaats, op 4 mei, ’s avonds om twee minuten voor acht.