Prinselijke knokploegen

Dertig boeken heeft hij op zijn naam staan, maar toch wist historicus J. G. Kikkert voor zijn jongste manuscript lange tijd geen uitgever te vinden. Crisis op Soestdijk: Nederland als bananenmonarchie luidt de voorlopige titel van het werkstuk dat handelt over de Greet Hofmans-affaire en haar nasleep. Die kwestie ligt inmiddels veertig jaar achter ons, maar is blijkbaar nog zo explosief dat de agent van de Oostvoornse historicus telkens nul op request kreeg van diverse uitgeverijen. En dat terwijl Kikkerts staat van dienst meer dan verdienstelijk is.

Zo ontfutselde hij Joseph Luns het relaas over diverse pogingen tot staatsgrepen in Nederland (tegen de kabinetten-Cals en -Den Uyl) en bracht zijn Wilhelmina-biografie het nieuws dat de vorstin met voorkennis van een devaluatie van de gulden had gespeculeerd. Kikkerts eigen uitgever, de Utrechtse firma Scheffers, bekende eerlijk dat de materie te heikel werd bevonden. Andere uitgevershuizen reageerden in eerste instantie enthousiast, om zich er daarna met allerlei smoezen (‘Bij nader inzien past het boek toch niet in ons fonds’) van af te maken. Een der benaderde firma’s sprak zelfs openlijk de angst uit na publikatie 'een bezoek van een knokploeg van de prins’ te krijgen.
Na de regen van afwijzingen zocht Kikkert de publiciteit op. Afgelopen zaterdag deed hij zijn beklag in Het Parool. Met succes: begin deze week werd hij benaderd door een voorlopig nog anonieme uitgever en binnenkort wordt het contract getekend. Uitgave van het boek staat voor het voorjaar gepland. Zo is toch nog voorkomen dat Kikkerts Hofmans- boek, net als andere roemruchte Oranje-studies met een hoog scandaleus karakter, zou wegschimmelen in een bureaulade. Dit gebeurde bijvoorbeeld met de Bernhard-biografie van journalist Robert Ammerlaan. Dat achthonderd pagina’s tellende manuscript werd uiteindelijk op last van Beatrix niet gepubliceerd, waarna Ammerlaan wegpromoveerde naar de top van uitgeverij Bosch & Keuning en de pen nimmer meer ter hand nam. Kikkert: 'Waarom dat boek niet heeft mogen verschijnen, is nog altijd een mysterie. Het enige wat ik weet is dat de problemen zich toespitsten op een bepaald hoofdstuk, met als titel Mijn vrouw.’
Het was voor Kikkert een kwestie van zich verbijten toen tal van primeurs en andere wetenswaardigheden uit zijn manuscript langs andere kanalen hun weg naar de lezer vonden. Zo was Bernhards NSDAP-lidmaatschap - onlangs geopenbaard door Het Parool - hem al sinds 1988 bekend. Kikkert: 'Een telefoontje naar het desbetreffende geallieerde archief in Berlijn volstond. Ik kreeg Bernhards lidnummer en datum van intreding en uittreding gelijk de volgende dag. Overigens was Bernhard lid tot een dag na zijn huwelijk, en niet een dag na zijn verloving, zoals in de pers is gesuggereerd. Wat me aan al die commotie rond Bernhards nazi-lidmaatschap nog wel het meest heeft verbaasd, was het contrast met de bekendmakingen indertijd dat de prins lid was van de SA en de SS. Dat leverde toen bijna geen rumoer op, terwijl dat in mijn ogen toch een stuk zwaarder weegt. Wist u trouwens dat Der Spiegel al in juni 1956 meldde dat Bernhard lid van de NSDAP was? Hij moest ook wel, want hij werkte voor het inlichtingenbureau van IG- Farben in Berlijn, en daar was het nazi-schap verplichte kost voor alle medewerkers.’
In Elsevier ontkende Bernhard december vorig jaar glashard ooit lid geweest te zijn van de NSDAP, iets wat Wim Kok daarop tegenover de Tweede Kamer herhaalde. Zitten beiden dan staalhard te liegen? Kikkert: 'Tsja, wat moet de prins ook anders? Ontkennen is het beste wat hij kan doen. Wim Kok deed hem dat tegenover de Tweede Kamer na, maar hield wel een slag om de arm. Hij deelde mee dat hij niets had toe te voegen aan het prinselijke relaas. Voor de goede verstaander is dat toch weer iets anders dan de prins napraten.’
Beel-biograaf Lambert Giebels, ex-PvdA- parlementarier, opperde onlangs dat Greet Hofmans - ooit geafficheerd als 'de Raspoetin van Soestdijk’ - hard toe is aan postume rehabilitatie. Kikkert kan zich daar wel in vinden: 'Mejuffrouw Hofmans werd als zondebok gekozen voor een paleisoorlog die heel andere motieven had. In mijn boek speelt ze dan ook maar een bijrol. Ik vraag me wel af waar Giebels aan begint. Uit eigen ervaring weet ik dat het Hofmans- kamp ook vandaag de dag nog behoorlijk fanatiek is.’