Dvd

Psychedelische FIlm noir

Dvd: Point Blank

John Boormans film Point Blank stamt uit 1967, maar het werk lijkt alleen maar rijker aan betekenis te zijn geworden. Het was Boormans debuut in Hollywood; het kwam in hetzelfde jaar uit als Bonny and Clyde, Arthur Penns gangsterfilm die de gloriejaren van de Amerikaanse cinema – de jaren zeventig – inluidde. Point Blank is inmiddels minstens zo invloedrijk gebleken. Evenals de innovatieve narratieve structuur is de visuele stijl ervan nog steeds gewaagd. Dat komt door de compositie van de breedbeeldfotografie, waarbij Boorman vreemde lijnen en hoeken gebruikt, de expressionistische belichting en de felle kleuren. Al deze dingen maken Point Blank eigenlijk tot een psychedelische film noir, een sleutelwerk waarover het laatste woord nog lang niet is gesproken.

Neem het grote, nog altijd onopgeloste mysterie rond de hoofdfiguur, Walker (Lee Marvin). Slaagt hij er aan het begin überhaupt in van het verlaten gevangeniseiland Alcatraz weg te komen? Of is datgene wat we zien – het hele verhaal – een waanvoorstelling en speelt de film zich eigenlijk af in het moment van zijn dood?

Met deze vraag worstelt ook regisseur Steven Soderbergh, die op de commentaartrack van de nieuwe dvd van Point Blank in een interview met Boorman overigens toegeeft dat hij ten behoeve van zijn eigen oeuvre keer op keer uit díe klassieker ‘steelt’. Een van de dingen die Soderbergh fascineert, is juist de vorm van de vertelling. Hoe zit het nu precies? Als Soderbergh dat vraagt, lacht Boorman en zegt: ‘Wat je in de film ziet, is wat er is.’

Dat is natuurlijk het enige juiste antwoord. In het mysterie van Walker ligt het grote plezier van Point Blank. Als de film begint, is Walker in de donkere nacht op Alcatraz samen met een vriend, Reese (John Vernon). Ook aanwezig is de vrouw van Walker. Samen overvallen zij een groep mannen die geld voor de maffia transporteert. Opeens schiet Reese zijn vriend neer en gaat ervandoor met vrouw en buit. Maar Walker is niet dood. Of wel? We zien beelden van een ogenschijnlijk zwaargewonde Walker die erin slaagt naar het water te strompelen.

Als hij eenmaal te water is wordt er hard weggesneden naar de volgende scène: een herstelde Walker, klaarblijkelijk in het hier en nu, die een pleziervaart rond Alcatraz maakt. Terwijl een toerbegeleider op de achtergrond over de geschiedenis van het beruchte eiland vertelt, praat Walker met een mysterieuze man (Keenan Wynn). Het onderwerp: wraak nemen op Reese.

Soderbergh vermoedt dat het Wynn-personage in werkelijkheid niet bestaat en dat Walker of in een psychotische staat verkeert of helemaal niet leeft, zodat de film inderdaad een hersenspinsel is dat zich in de laatste seconden voor Walkers dood op Alcatraz manifesteert.

Hoewel Boorman ieder commentaar op deze theorie weigert, onthult hij iets anders over deze bijzondere film. Voor het eerst bevestigt Boorman dat zijn hoofdrolspeler, de legendarische acteur Lee Marvin (1924-1987), nauw bij de ontwikkeling van het script betrokken was. Marvin, die in enkele van de beste actiefilms aller tijden speelde, bijvoorbeeld in de Robert Aldrich-films The Dirty Dozen (1967) en The Emperor of the North Pole (1973), zag Walker als de belichaming van zijn eigen oorlogstrauma’s. Marvin was op zijn zeventiende marinier in de Pacific tijdens de Tweede Wereldoorlog. Boorman: ‘Marvin voelde zich gebrutaliseerd door die oorlog. Net als Walker was Marvin eigenlijk een levende dode die op zoek was naar zijn menselijkheid.’

Te koop op dvd