Publieke functie? neem je partijkaart mee!

De adembenemende stoelendans rond de opvolging van Van der Louw (PvdA) die, naar het schijnt, door Bolkestein (VVD) misgund wordt aan Wolffensperger (D66) omdat met hem en met Van Beers (blijkbaar PvdA) en zeker met mevrouw D'Ancona (ook PvdA) de NOS in linkspaarse handen zou komen… Om kort te gaan: Nederland ligt echt niet zo ver van België als vaak gedacht wordt. We doen wel alsof mijnheer en mevrouw Zuiderbuur het patent hebben op politieke benoemingen, maar als het op de ling van invloedrijke publieke functies aankomt, zijn we tussen Roodeschool en Sas geen haar beter.

Natuurlijk: er is geen wet of regel die zegt dat een mens lid van de VVD of van D66, van de PvdA of van het CDA moet zijn om voorzitter te kunnen worden van de Kampeerraad, het Veilige Verkeer of de publieke omroep. Maar in de praktijk is dat wél zo.
Dat heeft twee gevolgen. Om te beginnen is circa 98 procent van de bevolking, zijnde geen contribuant aan een te Den Haag vertegenwoordigde kiesvereniging, de facto uitgesloten van honderden publieke functies waarvan geen mens kan volhouden dat betalende partijleden er qualitate qua een grotere geschiktheid voor hebben. Er valt een lange lijst aan te leggen van wat je in Nederland niet kunt worden als je geen partijkaart op zak hebt.
En ten tweede: het partijlidmaatschap zelf is in Nederland gereduceerd tot een handig hulpje, een noodzakelijk opstapje voor een carrière in het openbaar bestuur. In de grotere gemeenten maakt een chef Woningbouw die lid is van D66 een grotere kans op benoeming als de chef Vuilophaal niet ook lid van die partij is - in dat geval wordt het tijd voor een VVD'er. En als de PvdA de Sociale Dienst vast in handen heeft, dan heeft het CDA toch tenminste recht op de scholen en de bejaardenhuizen.
De ratio achter dit schimmenspel is dat de diverse geestelijke stromingen in Nederland op die manier naar eerlijke verhouding hun rol meespelen in het openbaar bestuur. Dat lijkt redelijk, maar het is een drogreden, zeker nu de politieke partijen in ledental hard achteruit hollen. Ze hebben nu al meer functies onder elkaar te verdelen dan er actieve leden zijn.
Zelf voelen de partijen ook wel aan dat hun baantjesverdelerij door de tijd achterhaald is. Juist in het geval van de publieke omroep heeft de verantwoordelijke staatssecretaris, Nuis, nog maar kort geleden krachtig gepleit voor de benoeming van een professional. Iemand uit de uitgeverswereld, een Pierre Vinken bijvoorbeeld. Toen was de functie nog niet vacant. Zodra hij dat wel was, ontrolde zich het klassieke Haagse scenario: Het is wel beter als, maar ja, voor een keertje, zo slecht is-ie niet… Even later maakte hij de voordracht van D66-collega Wolffensperger bekend.
Die strijden de anderen hem nu weer af.
Zou een liberaal niet beter zijn, of anders een sociaal-democraat of in noodgevallen… Niet zo ongeduldig, dames en heren! Als het even meezit komen binnenkort de functies vrij van voorzitter Commissie Toezicht Dierenvoeding en secretaris Bescherming Bedreigde Bermplanten.