KUNST

Punch this painting

Ahmet Ögüt

Het Turkse paviljoen op de laatste Biënnale van Venetië werd gevuld door één werk van Ahmet Ö?üt, Exploded City. In een kleine ruimte, meer een bouwkeet, had hij een alleraardigste miniatuurstad gebouwd, een verzameling maquettes van nogal gewoon uitziende gebouwen, een hotel, een moskee, een boerderijtje, een benzinepomp, wat kantoorpanden, met daartussen leuke speelgoedautootjes en zelfs een Londense dubbeldekkerbus. Een anoniem Madurodam, de droom van elke negenjarige. De begeleidende tekst legde uit dat elk van die gebouwen de afgelopen jaren bij aanslagen of bombardementen was verwoest, ook de auto’s en de bus. Dat boerderijtje, bijvoorbeeld, moest lijken op een boerderij in Afghanistan waar in augustus 2008 ongeveer negentig mensen om het leven kwamen toen niet een vergadering van insurgents maar een begrafenisstoet werd gebombardeerd. Bij vergissing. Een rivaliserende stam had de Navo-troepen kennelijk met opzet van valse informatie voorzien.
In het aanraken van dit soort bizarre werkelijkheden is Ö?üt een meester. Hij is geboren in Diyarbakir in 1981 en studeerde in Turkije; van 2007 tot 2008 was hij artist in residence bij de Rijksacademie te Amsterdam, waar hij nog altijd woont. Zijn eindpresentatie in de Rijksacademie herinner ik me goed. Een presentatie was het niet: de studio lag domweg mudvol plannen, schetsen, ideeën voor van alles en nog wat, animaties, video’s, sculpturen, performances. Daaronder nogal wat gevonden foto’s van gezagsdragers in rare situaties, losse plaatjes van straten en pleinen, auto’s, fietsen. SMBA toont een selectie van Ö?üts werk uit de laatste jaren, een pars pro toto, want SMBA is maar klein en Ö?üt zeer actief - hij exposeerde de laatste jaren al overal en is dit jaar behalve in Amsterdam te zien in München, Sydney, Leipzig en Eindhoven. Op het moment van schrijven is die tentoonstelling nog niet te zien, maar omdat performance een groot deel van zijn werk uitmaakt, lijkt het goed op tijd te wijzen op de opening. Daar zal een typisch ö?ütiaanse handeling worden verricht: de veilingmeester van Christie’s Amsterdam zal een zelfportret van de kunstenaar veilen op voorwaarde dat de koper toestaat dat het eerst bij SMBA tentoongesteld wordt en dat het tijdens die expositie beschadigd mag worden door de bezoekers, zoals zal worden uitgelegd in het begeleidende Punch This Painting Leaflet. Daar gaat het om, dus: een vrolijke uitdaging aan het alledaagse, een speelse introductie van het ongewone in het gewone. Daaronder is voelbaar hoe belangrijk geestige burgerlijke ongehoorzaamheid kan zijn, zeker in de context van autoritair Turkije.
In een van zijn beste werken, Mutual Issues, Inventive Acts (2008), toont Ö?üt in een serie tekeningen en foto’s de curieuze en inventieve manieren waarop mensen in grote steden omgaan met de lastige werkelijkheid. Een man bindt twee krukjes aan zijn voeten om een ondergelopen straat over te steken. Twee vrouwen delen een lange wintersjaal. Een man vervoert een enorme zak op een brommer. Een man fietst met een dienblad vol kopjes thee. Het zijn scènes die direct ontleend zijn aan de werkelijkheid, en toch onmiddellijk doen denken aan de bewuste manipulaties van Buster Keaton of Jacques Tati. De wereld is absurd, maar we slaan ons er manmoedig doorheen, met een glimlach.

Ahmet Ö?üt, Informal Incidents, 22 augustus tot 3 oktober. Opening & veiling: zaterdag 21 augustus 17.00-19.00 uur, Stedelijk Museum Bureau, Amsterdam. www.smba.nl