Architectuur: Re-set

Puntdaken

Het is misschien al twaalf jaar geleden dat er een nieuw ministeriegebouw werd opgeleverd – als we de ingrijpende renovatie van het ministerie van Financiën niet meerekenen. De twee puntdaken van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport hebben een nieuwe overbuurman gekregen, de masculiene torens van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­relaties (BZK) en van Veiligheid en Justitie aan de Haagse Turfmarkt. Het dak wordt bekroond door ranke kantelen, daaronder strekt zich volgens een streng en rigide patroon 160 meter metselwerk uit. Het is het ontwerp van de Duitse architect Hans Kollhoff. Zijn stijl wordt wel vergeleken met de Chicago-school, maar dan abstracter en gespeend van decoratie. De enige frivoliteit die Kollhoff zich veroorlooft zijn de terrassen die de gevel hier en daar onderbreken. Plaats voor een daktuin of rookbalkon.

De voorbereiding van het nieuwe ministerie heeft meer dan tien jaar gekost en zou in deze tijd van bezuinigingen op het overheids­apparaat geen kans van slagen hebben gehad. Best kans dat er een paar etages ongebruikt blijven. Anderzijds: de bestaande schijven van BZK/Justitie uit de jaren zeventig zijn zulke energieverspillers dat er wel een alternatief moest komen. Dankzij een driehoekig plein op het maaiveld is het een stukje vriendelijker op de Turfmarkt. Voor degenen wier herinnering niet verder teruggaat dan drie jaar geleden: op deze plaats stond de Zwarte Madonna van Carel Weeber. Geruisloos in de geschiedenis verdwenen.

De Biënnale van Venetië heeft de goede gewoonte beeldende kunst af te wisselen met architectuur. Mocht vorig jaar de kersverse directeur van het Nederlands Architectuur­instituut (NAi), Guus Beumer, het Nederlandse paviljoen vullen met een soort ‘greatest hits’ van designers, mode-ontwerpers en hippe kunstenaars, vanaf 29 augustus is het Rietveld-pand weer in bezit van architecten. Hoewel? Petra Blaisse, voornamelijk textielkunstenaar, beweegt zich op het grensvlak van ruimtelijk en vrij ontwerp. De grenzen tussen architectuur en beeldende kunst vervagen dus. Terwijl vanaf 23 september Blaisse’s enorme wandkleed voor het publiek te zien zal zijn in het Stedelijk Museum, is ze een kleine maand eerder al present in Venetië. Re-set , samengesteld voor de scheidend directeur van het NAi, Ole Bouman, is een vervolg op Vacant NL van twee jaar geleden. Vacant gaf een onthutsend beeld van bestaande en verwachte leegstand in Nederland, een thema dat elke maand aan urgentie wint. Het leidde tot de oprichting van een masteropleiding aan de TU. Architecten worden steeds meer uitgedaagd voorstellen in te dienen voor panden die alleen gered kunnen worden via herbestemming.

Re-set pakt dat thema weer op: wat kun je doen met bestaande architectuur, in dit geval het Rietveld-paviljoen in de Giardini van Venetië, dat veertig jaar lang maanden achtereen leegstaat. De installatie van Blaisse wil een belevenis teweegbrengen: elke vijf minuten ziet het paviljoen er anders uit, niet alleen visueel maar ook tactiel. Zoiets kan alleen een kunstenaar die verweven is met textiel.

Re-set, 29 augustus t/m 25 november