PvdA

PvdA: de vroege trein

AMSTERDAM - De Partij van de Arbeid kwam woensdagavond bijeen in de discotheek Escape op het Rembrandtplein. In 2003 begroette de Partij daar, uitzinnig van opluchting, de wonderbaarlijke terugkeer van de partij in het hart van de politiek, na de ballingschap waartoe Fortuyn haar had veroordeeld. Een gelukkige plek, dus, voor Wouter Bos, en zeker: in de Escape heerste woensdag voor negenen een echt gevoel van optimisme.

Immers: consequent had Bos vanuit de diepste diepten van de peilingen een overwinning in 10 dagen beloofd, een epische opgave, een Von Munchhausen-truc, maar de peilingen van maandag en dinsdag gaven aanleiding tot hoop. Nog maar drie zetels verschil. Alsof de PvdA de verkiezingen vorige week op papier verloren had, en ze nu, in het echt, alsnog ging winnen. Oud-kandidaatvoorzitter Erik van Bruggen zei het later op de avond met een oprecht verdriet in zijn stem: ‘Ik had echt gedacht dat we de upswing te pakken hadden. Dat we toch echt iets gingen doen.’

Quod non. De knock-out kwam al om tien voor negen met de eerste RTL-peiling. Hoewel de NOS-voorspellingen daarna gematigder waren was ook daar het verlies meteen duidelijk. Na al die jaren vinnige oppositie, na die miraculeuze opstanding uit het Fortuyn-slagveld, na die solide campagne zou de PvdA het grootste verlies lijden van alle partijen. Ja, het kabinet was weggestuurd. Maar niet door de PvdA. Deed de partij er eigenlijk nog wel toe? Daar had, begrijpelijk, niemand het over. Het bleef rustig. Men dronk. De uitslagen uit Schiermonnikoog, Rheden, enzovoorts, passeerden. De voorzitter, Michiel van Hulten, liep vanuit de VIP-lounge/computerskybox naar de bar en bestelde een Spa Rood, precies op het moment dat Marijnissen op de buis zijn stormachtige entree deed in de Melkweg. Slechts af en toe keek van Hulten op zijn telefoon; in de Escape was de stemming allesbehalve koortsachtig. Het was bepaald niet zo alsof BBC en CNN en Aljazeera zich verdrongen om de aanwezigen. Het was ook niet zo dat backbenchers zich discreet meldden voor een staatssecretariaat.

De jeune premier zelf bewaarde zijn entree gedwee tot zich een geschikt moment voordeed in de NOS-verslaggeving. Camera’s drongen al binnen in de zaal, hoofden wendden de blik, applaus klonk op, maar Rutte voerde nog zijn woordje, in Madurodam– en dus bleef Bos nog even uit. Maar toen kwamen dan toch de ruiterlijke speech, de felicitaties en de teleurstelling, de elegante neiging van het hoofd en de buiging voor de winnaars - inclusief een gracieuze stap naar achteren, waarmee het speelveld voor Machtiger Zwaardvechters werd vrijgegeven. Geen rancune, maar tandenknarsend geëtaleerde deemoed. Je kunt een nederlaag ook als een bevrijding zien. Als je maar weet dat je je best hebt gedaan. Of liever: als het zo moet, dan zoekt U het verder zelf maar uit, heren.

Direct na Bos’ woorden en het stormachtig applaus raakte de bierleverantie in Escape onklaar. Diehards kozen voor wijn of wodka. Velen namen een vroege trein. De voorzitter dronk Cola-light. ‘Het is wel bijzonder,’ zei hij, ‘om dit allemaal nuchter mee te maken.’