Quads en kamelen

Marrakesj - Voor de derde keer organiseerde Marokko de Moroccan Travel Market oftewel de Salon International des Professionels du Tourisme, en ze hadden iedereen uitgenodigd. Men mocht allemaal drie dagen en drie nachten blijven, in een vijfsterrenhotel, honderden mensen, behalve journalisten ook hosted buyers, die bijvoorbeeld incentive-reizen organiseren voor bedrijven en die op die toerismebeurs op zoek gingen naar partners: wie was daar nou goed in, regelen dat twintig managers op quads de palmbomenoase van Zagora door kunnen, alles erop en eraan.
Er was ook een conferentie op die beurs, die ging erover of Marokko leed onder de economische crisis. Die conferentie begon niet op de aangekondigde tijd maar twee uur later - en ik hoorde hosted buyers zeggen dat het er op de toerismebeurs in Duitsland vorig jaar wel anders aan toeging. Maar dat losse was natuurlijk ook de charme van Marokko, je kon het zien als een pluspunt.
Op die conferentie zeiden toerisme-experts dat de economische crisis nu voorbij was, na twee jaar, maar de sociale crisis - gevolg van de economische - nog niet.
In toerismetermen: zij die bedrijfsuitjes organiseren hebben geleden onder de economische crisis want daar was nu geen geld meer voor bij de bedrijven en het was ook geen goeie pr, managers op quads en kamelen tussen de palmbomen en ondertussen de helft van je personeel de laan uitsturen. Dus die incentives, dat lag even stil.
Daarna kwam de sociale crisis: het kwam het naar huis gestuurde personeel nu even niet goed uit om naar Agadir te vliegen, en degenen die nog wel een baan hadden stelden zo'n reisje liever uit, want straks stonden zij misschien ook op straat. Die sociale crisis ging nog tot 2011 duren, aldus de experts.
Toch: bezoek Marrakesj en je ziet dat het met die stad niet slecht gaat. De wijde omgeving is één grote bouwput waar nieuwe woonwijken, villawijken, enorme hotels en ware toeristenparadijzen uit de grond worden gestampt - ik hoorde iemand zeggen dat in la ville ocre elke dag een nieuw hotel zijn poorten opent. Tegelijkertijd zou de crisis een einde hebben gemaakt aan de beunhazerij: het snelle meeprofiteren, hotelletje neerzetten, reisbureautje openen, trekkinkje organiseren, deze sector zou - survival of the fittest - flink gesaneerd zijn.
In crisisjaar 2009 kwamen niettemin nog 8,3 miljoen toeristen naar Marokko, zelfs zes procent meer dan in 2008, maar er werden 1,6 procent minder hotelovernachtingen geboekt. Ze gaven dus minder uit: Marokkaanse toeristen bleven gewoon bij familie slapen. De inkomsten uit toerisme liepen in 2009 5,7 procent terug tot ruim vijf miljard euro. Men hoopt die vijf procent in 2010 weer terug te winnen.