Raad van toezicht van het Wereldmuseum wordt zelf onder de loep genomen

De raad van toezicht van het in opspraak geraakte Wereldmuseum in Rotterdam ligt momenteel zelf stevig onder de loep. Het college van b. en w. wil tot in detail weten hoe de raad functioneert en hoe scherp ze haar controlerende taak uitvoert.

Medium wm1

Daarbij schakelt het college ook juristen in. ‘Ik maak me, net als zovelen, ook zorgen. Er is echt iets aan de hand’, zei wethouder Visser donderdagavond in de Rotterdamse raadsvergadering (commissie Zorg Onderwijs Cultuur en Sport). ‘Doet de raad van toezicht wel wat ze moet doen? Kunnen we erop vertrouwen dat ze juist omgaat met alles wat het museum behelst?’

Volgens Visser zitten ‘de zaken uiterst complex in elkaar’ en zijn er inmiddels enkele ‘stevige gesprekken’ gevoerd met het toezichtsorgaan. Over de inhoud daarvan wil de wethouder de gemeenteraad binnenkort achter gesloten deuren nader informeren.

Aanleiding voor de controle op de raad van toezicht is de huidige koers van het Wereldmuseum, dat plannen heeft voor grootschalige verkoop van collectie-onderdelen. De details van de plannen en de onderliggende cijfers (onder meer over inkomstenbronnen en aan- en verkopen van het museum) zijn niet transparant. Na ons artikel daarover is kunstenaar Olphaert den Otter een ‘publieksactie’ gestart die de onderste steen boven probeert te krijgen. De Partij voor de Dieren en de PvdA hebben ook kritische vragen gesteld.

Volgens Den Otter, die de Rotterdamse raadsleden donderdag toesprak, ligt er ‘een taak voor de gemeentelijke Rekenkamer om helderheid te scheppen in de complexe en verhullende cijfers in de jaarverslagen van het Wereldmuseum’. De situatie is ‘ernstig en beschamend’ en de gemeente zou museumdirecteur Stanley Bremer aan de Code Cultural Governance van de International Council of Museums moeten houden. ‘Het is ongeoorloofd om in het gebouw, bezit van de Gemeente Rotterdam, verkooptentoonstellingen te houden. Ook dit strijdt met de Ethische Code. De tentoonstelling Future Pass 3.0, waar alles te koop was, had om die reden aanleiding moeten zijn voor de raad van toezicht om de directeur te ontslaan. Toen dat niet gebeurde had u moeten ingrijpen. Nu moet u optreden en eisen dat dit nooit meer zal gebeuren’, aldus Den Otter.

Uit onlangs vrijgegeven correspondentie van het college van b. en w. blijkt dat de raad van toezicht van het museum ‘niet op de hoogte was’ van de dubbelfunctie van directeur Bremer: zowel museumdirecteur als voorzitter van de Stichting Vrienden van het Wereldmuseum, die de afgelopen jaren voor meer dan een miljoen euro aan objecten heeft verkocht. Het college wil dat die ‘dubbele-petten-situatie’ zo snel mogelijk wordt beëindigd. Wethouder Visser kon de raad niet melden of dat inmiddels is gebeurd.

Uit opgedoken brieven blijkt ook dat de gemeente weet welke objecten ter ontzameling zijn voorgelegd aan de toetsingscommissie. Eerder stelde een woordvoerder van de gemeente ‘niet te weten wat die ontzamelvoorstellen behelzen’. De toetsingscommissie komt medio december met haar rapportage, zo is de planning.

De voorzitter van die commissie, Jan Laan, kreeg het in de gemeenteraad zwaar te verduren. Raadslid Van der Velden (PvdD) noemt het ‘verbijsterend en onvoorstelbaar dat juist deze besmette man als voorzitter is benoemd’. Laan, oud-wethouder van Rotterdam, is voorzitter van de raad van toezicht van het Museum Gouda. Dat museum verkocht in 2011, tegen alle geldende richtlijnen in, een schilderij van Marlene Dumas om een ‘dreigend faillissement af te wenden’. De Nederlandse Museumvereniging wilde Gouda royeren maar liet het uiteindelijk bij een zware berisping. In het jaarverslag noemde Laan de illegale verkoop achteraf ‘publicitair gezien een voltreffer, het Museum Gouda staat nu tenminste weer op de kaart’.

Volgens wethouder Visser is de Goudse kwestie met Laan besproken tijdens de sollicitatieprocedure – opmerkelijk genoeg zelfs óók met de overige leden van de commissie. Tegenover De Groene Amsterdammer verklaarde Laan onlangs dat hij ‘deels was gevraagd, deels zelf had gesolliciteerd’ naar het voorzitterschap. ‘U weet hoe dat gaat, ik ken natuurlijk nogal wat mensen in Rotterdam.’

Beeld: Depotstukken die het Wereldmuseum wil verkopen (Wereldmuseum Rotterdam).