Radeloos in het Midden-Oosten

De terreurorganisatie Islamitische Staat heeft de verantwoordelijkheid voor de vliegramp met het Russische toestel boven de Sinaï-woestijn ­opgeëist en er is geen natie of politicus die daaraan twijfelt. De vraag is nu wat de gevolgen zullen zijn, en vooral hoe deze ongrijpbare organisatie zal worden gestraft. Om te beginnen heeft de Britse regering alle vluchten naar Sharm el-Sheik, het centrum van de Egyptische toeristenindustrie, afgelast. Van daar was het vliegtuig vertrokken.

Het Britse besluit wekte de woede van de Egyptische president Sisi, die juist voor een officieel bezoek in Londen was aangekomen. Sisi, overigens een staatshoofd van het autoritaire type, voert een actieve buitenlandse politiek. Voor hij in Londen kwam was hij al in Berlijn en Parijs geweest en had hij uit Washington de toezegging van nieuwe wapenleveranties gekregen. Wat er intussen in de Sinaï-woestijn gebeurt, is onze publieke opinie ontgaan. Daar voeren de Egyptische troepen een felle strijd tegen de jihadisten, wat intussen honderden Egyptenaren het leven heeft gekost.

Hoe deze geslaagde aanval op het Russische vliegtuig precies in zijn werk is gegaan moet nog worden uitgezocht, maar de resultaten zijn al snel duidelijk geworden. Om te beginnen heeft IS haar ongrijpbare macht weer bevestigd. Dat zal opnieuw zijn gevolgen hebben voor alle veiligheid in de westelijke wereld. De organisatie opereert vanuit Syrië en Irak. Regelmatig worden door wisselende bondgenootschappen plannen gemaakt om daaraan definitief een eind te maken. Poetin is een bondgenoot van Assad, geeft hem luchtsteun, wat niet verhinderd heeft dat IS met haar bom 214 Russen vermoordde.

IS heeft haar ongrijpbare macht weer bevestigd

In Washington zijn een jaar geleden plannen gemaakt om de Arabische staten bij de strijd tegen IS in Syrië te betrekken. Volgens The New York Times werd ‘met veel fanfare’ op de voorstellen ingegaan. De Amerikanen zagen het voor zich: hoe Arabische vliegtuigen zij aan zij met de Amerikaanse zouden vliegen. Maar van deze Arabische bijdrage is intussen vrijwel niets meer over. En in Washington heersen grote, zo niet doorslag­gevende bezwaren tegen een volgende oorlog in de regio waarin de Amerikanen de hoofdrol zouden spelen. Dat is begrijpelijk. Het hoort tot de erfenis van George W. Bush.

Door het opblazen van dit Russische vliegtuig en de daarop gevolgde demonstraties van westerse machteloosheid komt opnieuw de vraag op of het Westen nog wel enige invloed in de regio heeft. Ja, we hebben een soort oliebondgenootschap met Saoedi-Arabië. Het gaat wat ver om Egypte als een bondgenoot te beschouwen. Met Iran hebben we een akkoord over het niet-ontwikkelen van een kernbom gesloten, maar of het houdbaar is weet niemand. Irak is in feite al sinds 2003 een failed state, en waarschijnlijk een van de landen waar IS ontstaan is. Libië blijft een onbetrouwbare natie. En in Afghanistan zijn de Taliban nog steeds niet verslagen nadat de pogingen daartoe van de Russen en de Amerikanen met hun bondgenoten mislukt zijn.

Het fundamentele probleem van het Westen in het Midden-Oosten is dat het niet weet hoe daar een oorlog moet worden gewonnen. Dat is sinds 2003, het begin van de oorlog in Irak, ettelijke malen bewezen. Er zou eens een krijgsgeschiedenis van het Westen in deze eeuw moeten worden geschreven. Dat zou een relaas van de kostbaarste mislukkingen worden. Maar leerzaam? Nog altijd hebben we met onze hypermoderne bewapening en de modernste strijdwijzen geen antwoord op militaire uitdagingen in het Midden-Oosten. Is er een nieuwe ‘haard van onrust’ ontstaan, dan reageren we met bombardementen. Intussen heeft de praktijk van het front ruimschoots bewezen dat daardoor de aanhang van IS wordt vergroot, dat in die kringen haar reputatie wordt verstevigd terwijl er ook meer vluchtelingen komen.

De enige strijdwijze die tot dusver doeltreffend heeft gewerkt bestaat uit de verdere vervolmaking van de verdediging, zoals iedere vliegtuig­passagier weet. En dan blijkt dat toch weer niet voldoende te zijn.