Toneel: ‘Rijsen&Rooxman, DeDikkeMuiz&Sjors’

Radicale eerlijkheid

Acteurs zijn in een voorstelling meestal zo sámen. Zelfs als hun onderlinge wrijving deel uitmaakt van het verhaal – een mooie manier om het thema van een stuk persoonlijk te maken – blijft dat een gezamenlijk spel. Wanneer worden acteursconfrontaties nou echt gevaarlijk? Als Adelheid Roosen de toneelarena betreedt. Daar lopen deze keer ook George Groot, Titus Muizelaar en Lineke Rijxman rond. Letterlijk, want het publiek zit op stoelen die dwars door de speelruimte staan, en de spelers dwarrelen daar tussendoor. Het is een coproductie van Mugmetdegoudentand en Roosens gezelschap Zina, maar in de vertelling is het Roosen die de anderen rekruteerde. Er moet iets worden uitgezocht. Met Titus Muizelaar heeft Roosen al twintig jaar een liefdesrelatie. Daarvoor was hij met Lineke Rijxman. De ex en de nieuwe vrouw hebben elkaar altijd beleefd ontlopen, zoals dat vaak gaat. Toch heeft Roosen haar nodig. Om erachter te komen in welk rollenspel ze verstrikt zit in haar worstelende verhouding met ‘Muiz’.

Klinkt nogal privé-therapeutisch, maar het persoonlijke gevecht dat Rijsen&Rooxman, DeDikkeMuiz&Sjors ensceneert, is snoeihard, rauw, intelligent geestig en uitermate theatraal. In openbare poging om tot elkaar door te dringen, strippen de vier sterke persoonlijkheden elkaar beurtelings tot op het bot. Het verzet tegen Roosens onderneming is heftig. Rijxman en Groot zijn niet van zins om als zetstuk te dienen in een relatiedrama en eisen hun aandeel op in de vertelling. Ontroerend is het hoe Roosen de twee er telkens bijhaalt als zij dreigen af te haken, omdat een liefdesrelatie niet bestaat zonder voorgeschiedenis en zonder een vriend als getuige. In de tang genomen door ‘zijn’ twee vrouwen toont Titus Muizelaar zich ongekend kwetsbaar: een man die niet in staat blijkt om zichzelf in zijn ziel te laten kijken. Hetzelfde geldt voor Lineke Rijxman. Machteloos staat ze tegenover het negatieve beeld dat Roosen van haar heeft opgedaan. Maar in een jeugdherinnering die prachtig door de acteursstrijd is verweven, zijn de twee vrouwen twee zusjes die zich hand in hand teweer moeten stellen tegen George Groot als hun wrede vader, waarbij Rijxman juist de beschermeling is van Roosen.

Overrompelend maakt deze voorstelling duidelijk hoe ieder mens is getekend door zijn/haar verleden, hoe eenzaam iedereen is in z’n eigen strijd om zichtbaarheid en erkenning, en hoe moeilijk het is om een ander daarin te zien, te bereiken en bij te staan. En hoeveel mist en misvattingen zelfs onze intiemste relaties bepalen. Daar doorheen willen breken is geen zweverig jarenzestiggedoe. Op microniveau wordt hier getoond dat met elkaar samenleven gebaat is bij een radicale eerlijkheid.

In de regie van Luk Perceval fungeert vrolijke Vivaldi-achtige muziek als bumper: op elk moment kan een speler die aanzetten om uit een scène te ontsnappen. Als kinderen huppelen en rennen de acteurs dan van elkaar weg. Dit creëert niet alleen een sprankelende dynamiek, maar ook ruimte om op adem te komen, opnieuw positie te kiezen, elkaar van een afstandje te bezien. En om, wat paradoxaal lijkt in dit toenaderingsgevecht, elkaar ook te kunnen láten.


Op tournee t/m begin juni: mugmetdegoudentand.nl