Rammelende zinnen

Massimo Carlotto
Tot ziens liefje, vaarwel
Uit het Italiaans (Arrividerci amore, ciao, 2000) vertaald door Elke Parsa Wereldbibliotheek, 159 blz., € 16,90

De schrijver Carlotto (1956) ontvluchtte Italië toen hij op zijn zeventiende in een politiek proces tot achttien jaar werd veroordeeld. Hij zwierf vele jaren over de wereld en begon, na te zijn uitgeleverd, in de gevangenis te schrijven. Na enkele detectives en een autobiografie gaat het bij de nieuwe vertaling om een schurkenroman. Schelmenroman is een wat te onschuldige benaming voor dit hardgekookte boek. De hoofdpersoon vertelt zijn eigen levensverhaal: hoe hij als jonge activist levenslang kreeg omdat bij een bomaanslag een bewaker omkwam. Via Parijs vluchtte hij naar Zuid-Amerika, waar hij, daarmee begint de proloog, de opdracht van zijn guerrillagroep uitvoert en de vriend met wie hij gevlucht is executeert. Onze held taait af naar Costa Rica, waar hij zeven jaar met en vooral van een oudere vrouw leeft. Weer in Parijs besluit hij, inmiddels 38, met de Italiaanse justitie samen te werken. Als informant verraadt hij vroegere kameraden en belazert hij ook verder Jan en alleman, al of niet met dodelijk gevolg.

Er zijn twee, misschien alleen maar ogenschijnlijk, tegenstrijdige ‘dromen’ in het spel: de dertiger ziet op de dromen van de politieke puber terug als avonturisme; de droom die hij nu najaagt is een normaal leven. Daarvoor moet hij gerehabiliteerd worden, wat het ook kost – en het kost heel veel: mensenlevens en geld dat in grote hoeveelheden en snel verdiend moet worden. Om te beginnen in een nachtclub waar hij zo zijn bijverdiensten vergaart. De baas schakelt hij uit met behulp van een politieman, in wie hij toen deze hem hardhandig verhoorde onmiddellijk de bruikbare smeerlap zag. De corrupte smeris helpt hem ook aan desperado’s die nodig zijn bij een overval op een geldtransport van bijna een miljard lires: twee Kroatische oorlogsmisdadigers en drie Spaanse anarchisten. Van meet af aan staat vast dat alle andere deelnemers voor of bij de verdeling uitgeschakeld moeten worden. Zo gezegd, zo gedaan, dat zijn weer zo’n tien lijken. Maar hij heeft het geld en daarmee ook een corrupte advocaat nodig om rechtsherstel te krijgen. Zo wordt hij toch nog een eerzaam burger, als eigenaar van een restaurant, en krijgt hij het leven waar hij na alle moeite recht op heeft, vindt hij. Het ouderwetse meisje dat bij dat gewone leven hoort wordt hem bijna noodlottig, door haar braafheid; dus moet ook zij op de valreep dood. De titel van het boek staat op haar grafkrans. Over politiek trouwens niet één woord; alleen bravoure, stoer realisme en rammelende zinnen.