Hoe het werkt weet ik niet, maar als het woord anus in een zin wordt uitgesproken of getypt, werkt dat op mijn lachspieren: ‘Hey, klamme anus hè!’ (betekent: kalm aan hè!). Of: ‘Ja man, ik huilde uit mijn anus’ (ik had diarree). Of: ‘Uhuu, zal ik je anus ff leeglikken?’ (kan je me met rust laten?). Tegelijkertijd vind ik het gênant, kinderachtig bijna. Want hoe kan ik een hele dag op een grap over de anus teren, terwijl een vriendin afkeurend haar hoofd schudt?

Er zijn te veel momenten dat ik lach en de gesprekspartner mij met opgetrokken wenkbrauwen aankijkt, er een stilte valt en ik zoveel ongemak voel dat ik daarna uitgelaten tegen mijn vriendin roep dat ze geen humor had. Wij lachen, want ja ze zat zeker met haar gedachten bij… Juist ja, haar anus.

Onzin natuurlijk! Iedereen heeft humor. Zoals iedereen ook in een systeem zit vastgenageld. En net als een systeem is humor ook een belachelijk breed begrip, subjectief en moeilijk te doorgronden.

Ook belangrijk: verwar humor niet met een grap. Want waar humor doorgaat als iets van expressie, daad of handeling, zijn grappen meer opzettelijk, voorbedacht en bedoeld om de ander aan het lachen te maken. ‘O! Het draait om de lach?!’ (roept een random iemand). Neen: de lach kan los staan van de grap én dus ook weer van humor.

Humor is snel, zorgt voor extra lucht, het ontspant én het belangrijkste: het gebeurt in een moment

Ik zie humor als een lekkere vorm om op een subtiele manier het ritme van het alledaagse in een luttele seconde te verstoren. Het is dat onverwachte, dat je uit de dagelijkse beslommering wordt gehaald. Voorbeeld: je eet pizza met vrienden, vertelt een verhaal, kaas druipt van de punt over je kin en jij vergroot in dát moment het moment: draait woest met je hoofd als een kind en smeert de kaas over je gezicht en roept dat je alles zelf mag bepalen.

De intentie is eten, een gesprek met volwassen personen, maar ineens druipt die kaas langs mijn kin dus schiet het verwachte – het eten én een volwassen gesprek voeren – uit zijn context en kabam daar issie dan in al zijn facetten! De humor! Ik vergroot dát moment door erop in te spelen. De humor is echt lekker bezig als er in dát moment ook nog een bijpassende opmerking wordt gemaakt. Zoals een vriend reageert: ‘Gelukkig is het met jou ook goed gekomen.’ Dit is timing. Is lachen. Is bijna in je broek plassen. Is deze broek zonder te wassen diezelfde dag nog aan je vriendin uitlenen.

Humor is snel, zorgt voor extra lucht, het ontspant, laat je op een andere manier naar dingen kijken, breekt beladen onderwerpen open én het belangrijkste: het gebeurt in een moment. Zoals toneel ook alleen maar werkt als je toeschouwer bent en het onmogelijk is om dat wat je zag na te vertellen (zoals dit bovengenoemde stuk over pizza ook niet grappig overkomt).

Voor dezelfde soort humor delen, deel je een bepaald ritme. Dit spreek je onderling uiteraard niet uit, dit is er gewoon. Samen tast je af wanneer welke opmerking, handeling of grap past. Dus je hebt een ritme binnen het ritme van dat moment gevonden. En dát is toch wel bewonderenswaardig.

Humor is niet zwart-wit, het is gelaagd en zit met alles in een moment verweven dus ook met verlies, angst, rouw en onmacht. En zoals het vaak in systemen gebeurt, schuilt er binnen humor óók veel hiërarchie. Is pijnlijk, is wrang, is kwetsend, is niet altijd nodig, is een gore nasmaak omdat er altijd wel iets of iemand onder lijdt. Ik zou liegen als ik hier nu schrijf dat dat niet de bedoeling is. Nee, opzettelijk kwetsen maakt je niet sympathiek, maar om dat enkel af te keuren is te makkelijk.

Misschien draait humor wel om vertrouwen hebben. Misschien is dát waarom humor soms zo ver te zoeken is. Maar! Ik houd goede hoop dat dit tijdelijk is en we op den duur weer collectief onbekommerd kunnen lachen om random zinnen rondom de anus (om maar eens een willekeurig voorbeeld te noemen).