Ranzige hap met piskreukels

De komende maand in allerlei schouwburgen te zien.
De nieuwe voorstelling van de Blauwe Maandag Compagnie heet Vrijen met dieren. De regisseur/auteur (Stany Crets) bedoelt dat minder letterlijk dan de titel en het affiche - portret van een hondje met uitgestoken tong - doen vermoeden. In een televisieinterview zei Crets niet zozeer uit te zijn op het beeld van de herder die plots zijn schaap van achteren bespringt. Hij speelt meer met de fantasie dat die herder daarna het schaap mee naar de film zou nemen. Om er vervolgens gezellig mee te dineren.

Fantasie dus. De seksuele fantasieen van Theo (gespeeld door de volledig onherkbaar gemaakte Peter van den Begin) halen hem ruimschoots links en rechts in. Met zijn vrouw Norma (Karlijn Silighem) heeft Theo niet zoveel meer. Hij droomt over vrijen met twee vrouwen tegelijk. Het parcours van zijn fantasieen wordt vervolgens fundamenteel verlegd wanneer huisvriend Guy (Jan Decleir) zegt te hebben gevreeen met de ons verder onbekende ‘Dikke Gerda’. Theo vraagt aan Guy: 'Hebt ge ooit al eens een kat een tong gedraaid? Hebt ge al eens een kieken gevingerd?’ Dat heeft Guy nadrukkelijk niet. Daar gaat het ook niet om. Of misschien wel. Vrijen met dieren is een kat-en-muisspel tussen fantasie en werkelijkheid van ons onbekende (klein)burgers. Met als toeschouwer onder meer een buurvrouw (Els Dottermans), die net iets te laat 'ja’ zegt (en wellicht het klassieke 'nee’ bedoelt). En een buurman (Erik van Herreweghe) die zijn libido van een hoog voltage vooral suggereert. De buurvrouw onthult iets geheel anders: 'Hij doet alsof hij Richard Gere is. Nadien vraagt 'em hoe dat ’t geweest is. Of ’t voor mij ook zo plezant was als voor hem. Ik zeg “yes Richard” en ik ga mij afspoelen.’
Moet dit het wereldbeeld van Het verdriet van Belgie verbeelden? Of het verdriet van in relaties en (kleinburgerlijke) huwelijken verzopen universele types? Ik zou het niet weten. De voorstelling helpt ook niet echt. Ze is leuk. Of liever: ze doet leuk. Of nog liever: ze doet verwoede pogingen om leuk te doen. Er wordt geweldig in geacteerd. Althans: we zien dat vreemde wonder van twee acteurs, die elkaar even een knipoog lijken toe te schuiven, en daarna loopt de theatrale machinerie heel gesmeerd. Het programmafoldertje is daar zeer openhartig over, en belooft: 'Een encyclopedie van “anders acteren” wordt opengeslagen - scoren, schmieren, comedy, stand-up comedian, jongleur, entertainer.’ Dat is zeker waar. In het hoerige blauw van een verdachte nachtclub wordt een fiks 'potje toneel’ gespeeld. Met verve. Met energie. Het schouwburgpubliek om me heen hikte en stikte van het lachen.
De voertaal is plat-Vlaams. Neuken heet daar poepen of vossen. Mammezellen zijn jongedames. Een stoefer is een bluffer. En wanneer de mannelijke geliefde de foef (kut) wenst te ontsluiten, dient hij eerst de tiret (ritssluiting) aan te pakken. Reuze boeiend allemaal. Dat ik niet zou weten dat kinnebakkes gezicht betekent, en goesting zin hebben in iets, en dat konkelfoezen al sinds jaar en dag ook in Nederland samenzweren is, ik hou het maar op een belediging van het domme deel van de bevolking boven de grote rivieren.
Of ik van de voorstelling nog iets vond? Ik weet het niet. Om me heen werd gepiskreukeld (zouden ze dat woord in Vlaanderen eigenlijk kennen?) dat het een lust had. Het applaus was ovationeel. En ik zat naar Vrijen met dieren te kijken als een Noordhollands kieken naar de bliksem. Nee, ik vond er eigenlijk niks aan. En ik heb - want ik wil me niet mengen in de strijd van de Vlamingen over hoe hun gevoel voor humor te conserveren - alle schuld op mij genomen. Via de conclusie dat Vrijen met dieren mijn gevoel voor humor niet representeert. Ik ben dol op vettigheid en schmieren en komedie. Maar deze voorstelling was me te ranzig. Ik heb - om niet te discrimineren - nog even in Van Dale opgezocht wat dat woord precies betekent. 'Vluchtige vetzuren die van olien en vetten zijn vrijgekomen, sterk smakend en een onaangename geur verspreidend.’ Ik ben een kieskeurige eter. En ik hou er gewoon niet van.