Rare stilte

New York - Sinds maart 2010 heeft Amerika, als laatste grote westerse democratie, dan eindelijk ook universele gezondheidszorg. Althans, daartoe heeft het land een nieuwe zorgwet aangenomen die grotendeels in 2014 in werking treedt. Het is tot dusver, met de economische stimulus en de hervorming van het financiële stelsel, de ingrijpendste daad van de regering-Obama, waarvoor ze een krachttoer van jewelste moest leveren. Het was tevens een politieke overwinning waarvoor de Democraten sinds de jaren dertig, toen het Roosevelt net niet lukte om universele gezondheidszorg in zijn New Deal op te nemen, al hebben geknokt. Reden genoeg voor Obama cum suis om zichzelf op de borst te kloppen, zou je zeggen.
Toch hoor je de Democraten in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van 2 november zelden over de nieuwe zorgwet. Sterker, de veelal uit conservatieve districten afkomstige Democraten die in maart tegen de hervorming stemden, voeren er nu campagne tegen, terwijl de voorstemmers zich waar mogelijk van de wet distantiëren. Dat is des te opmerkelijker nu de Republikeinen, mede voortgedreven door de inzet van de Tea Party-activisten, een enorme voorsprong hebben in de peilingen. En niemand kan zeggen dat de Amerikaanse gezondheidszorg opeens niet meer aan hervorming toe is: het land telt nog altijd zo'n 47 miljoen onverzekerden (en 25 miljoen onderverzekerden).
Reden voor de Democratische onbescheidenheid is dat ruim de helft van de Amerikaanse kiezers die hebben aangegeven in november te stemmen, de hervorming al weer wil terugdraaien voor ze überhaupt in werking is getreden. Dat is deels de verdienste van de Republikeinen, die de verkiezingen hebben weten te framen rond kretologie als big government, fiscale discipline en ‘voedselbonnen of banen?’
Toch wil dit nog niet zeggen dat de nieuwe zorgwet geen sterk Democratisch argument kan zijn. Uit diezelfde peilingen blijkt namelijk ook dat het Amerikaanse volk de praktijk afkeurt dat zorgverzekeraars mensen die ziek worden hun polis kunnen ontnemen. Amerikanen willen ook dat verzekeraars niet langer mensen met een bestaande aandoening kunnen weigeren. Beide elementen zijn onderdeel van de nieuwe wet. Ook poogt de Democratische wet de totaal uit de hand gelopen ziektekosten terug te dringen - Amerika besteedde in 2008 zestien procent van het bruto nationaal product aan zorgkosten, het gemiddelde EU-land 8,9 procent. De nogal ingewikkelde wet is misschien niet perfect, maar is nog altijd indrukwekkender dan het Republikeinse alternatief: meer marktwerking en voor het overige op de oude voet verder. Door de nieuwe zorgwet geen verkiezingsthema te maken, onthouden de Democraten niet alleen zichzelf een breekijzer voor verkiezingen, maar onthouden ze het Amerikaanse electoraat ook een fatsoenlijke discussie over wat de invoering van universele gezondheidszorg echt voor ze betekent.