Re: millenniumpaniek

Ha Boom!
Je artikel over het millenniumgedoe verraste me - er is ongetwijfeld reden tot zorg, maar niet zoveel als je veronderstelt, en er zit bovenal een bijgelovig, ja zelfs mythisch aspect aan die millenniumpaniek dat je eerder aanwakkerde dan aanwees of ontleedde.

Ha Karin, Gelukkig - ik laat mij graag overtuigen, want ik vind het allemaal maar eng! Op één punt heb je gelijk: computersystemen zijn de resultante van jarenlange bijdragen van mensen die van elkaar niet weten wat ze doen of gedaan hebben. Ik heb ooit bij Fokker gewerkt als programmeur. In de loop van de dertig jaar dat Fokker met computers werkte, waren er veel computertalen gebruikt: van Cobol en Easytrieve tot DBMS en Oracle. Voor al die talen moesten aparte interpretors, compilers, assemblers et cetera worden bijgehouden. De batches (aan elkaar geknoopte programma’s die elkaars input gebruiken) duurden van vrijdagmiddag tot maandagochtend en er liepen er tientallen parallel. Toen op een gegeven moment oude programma’s moesten worden herzien, stuitten we op een cluster F-programma’s - zo oud dat er nergens documentatie over was te vinden. Er is driftig op gestudeerd, maar toen ik wegging wist nóg niemand wat die fossiele programma’s nu eigenlijk deden. Ze draaiden wél elk weekend in de batch mee. Van die F-programma’s wisten we tenminste dat we niet wisten wat ze deden. Misschien was het wel een millennium-fix, gemaakt door een vooruitziende programmeur ;-) Een mens zou er zenuwachtig van raken, maar tegelijkertijd was de oplossing simpel. Een groot bedrijf als Fokker houdt er schaduwcomputers en schaduwbestanden op na. Je kunt het je namelijk niet permitteren dat er iets uitvalt. En wat is er nu simpeler dan die schaduwcomputers te gebruiken als test? Haal die F-programma’s eruit, draai maandenlang een schaduwbatch, en vergelijk de verschillen. En leer daarvan. Elk bedrijf en elk complex programma heeft ongetwijfeld zijn eigen F-files en X-files. Ja, je kunt ze op deze manier testen. Maar ook dan ben je nooit helemaal zeker wat ze doen, want je kunt onmogelijk op alle denkbare situaties en combinaties van situaties testen. Stel dat de F-files bij Fokker inderdaad een millennium-fix waren, en dat er in pakweg 1995 maandenlang was geschaduwd en getest, dan zou men niks gevonden hebben… Dat nu kun je dus makkelijk met die 2000-testen doen. Gebruik je reservecomputers en laat die denken dat het 2000 is en zie wat er gebeurt. Testen is makkelijk. En bovenal: onschadelijk. Testen is volgens mij niet zo gemakkelijk. Bij de y2k-fix gaat de meeste tijd zitten in het testen; het aanpassen van code is nog het minste werk. Bij elke test rollen er weer nieuwe fouten uit - ik heb ergens gelezen dat programmeurs op elke duizend regels code gemiddeld één fout maken; tel uit je winst. En embedded software is niet op deze manier te testen. Maar volgens mij zijn er ook andere dingen gaande rond het y2k-probleem. 1. De complottheorie. Jammie, eindelijk! maar eigenlijk is het een camouflagetheorie. Zowat elk bedrijf, en elke instantie in Europa moet zich tussen gisteren en overmorgen aanpassen aan de komst van de euro. Jan en alleman moet z'n software herzien, uitbreiden, aanvullen. En dat kost duiten. Of florijnen. Wat kun je nu beter aangrijpen dan y2k? Van overheidswege gesubsidieerde programmeurs kun je makkelijk vragen dat ze, ach, terwijl ze nu toch bezig zijn, ook effies moeten kijken naar jeweetwel. Voor y2k-aanpassingen zijn honderdduizenden guldens aan subsidie ter beschikking gesteld. Die euro, och, die gaat in één moeite door. Mm, ik ben nergens tegengekomen dat er y2k-subsidies worden uitgedeeld aan het particuliere bedrijfsleven. De AutomatiseringGids berichtte wel dat de komst van de euro de millennium-fix in Europa juist vertraagde. Verder is de euro alleen een factor in financiële software: havenloodssystemen en elektriciteitscentrales hoeven daar toch niet op aangepast te worden? En zo'n euro-centrisch subsidiecomplot verklaart ook de millennium-paniek in Amerika en Japan niet. Nee, Karin, die euro-complottheorie van je is te mooi om waar te zijn! 2. De etno-theorie. Laatst stond er in de Volkskrant een interview met een y2k-coryfee die de kans op een economische recessie als gevolg van de millenniumbug op meer dan zeventig procent schatte. Deze meneer Yardeni schetste ook hoe dat, per dominotheorie, zou kunnen gaan: ergens te Saoedi-Arabië begeeft een serie oliepompen het, en zo niet, dan zou het ’m wel zitten in de tankers die de olie naar het Westen brengen, en op hun beurt beïnvloeden die - whatever. Maar hij wijdde geen woord aan het feit dat ze in de Arabische landen een heel andere jaartelling gebruiken dan wij hier. Het is vreselijk etnocentrisch om te denken dat 2000 alles is. Volgens de christelijke jaartelling staan we aan de vooravond van 2000, maar volgens de islamitische leven we in 1419. Het zal bést dat de Arabische landen in hun programmatuur rekening houden met ‘onze’ jaartelling, althans waar uitwisseling met westerse gegevens plaatsvindt. Maar of ze dat intern ook doen? Hun millenniumwisseling ligt nog jaren in het verschiet, of ze hebben hem gehad. Zonder rampen. Als er al een y2k-ramp is, is die misschien lokaler dan ons wordt voorgehouden. De vraag is niet zozeer wat 'ze’ intern doen, maar wat hun computers intern doen. De vraag is: bestaan er 'native non-Jezus’-computersystemen? Ik ben met wat mensen aan het e-mailen geslagen die wat weten van computers en islamitische cultuur, en vooralsnog is het beeld dat er sprake is van een Jezus-complot (jammie, toch nog!) over de hele wereld: de real time clock in het BIOS (in het hart van het besturingssysteem) is vrijwel altijd gregoriaans geprogrammeerd - in landen met een andere jaartelling draait daar een conversieprogramma overheen om de datum om te zetten, maar ook dan komt men in de problemen als er niet vier posities voor het jaartal zijn vrijgehouden. Overigens is het in Japan nu 2658 (of '59), en volgens verschillende internationale millenniumoverzichten staat Japan er van de geïndustrialiseerde wereld er het slechtste voor qua y2k-fix… 3. De paniektheorie. Het Parool deelde onlangs mee dat de dienstdoende wethouder, Van der Giesen geloof ik, zich nu al indekte tegen y2k-schadeclaims. 'Voor uitvallende vrieskisten is geen schadevergoeding mogelijk.’ Vrieskisten? Die hebben hooguit een chip waarmee temperaturen worden gemeten. Wat heeft de datum in godesnaam met vrieskisten van doen? Die meten een interval. Uren. Geen datum. Chips lijken ineens een soort duivels ding geworden te zijn, onberekenbaar, bereid je de hel in te slepen. Dat is bijgeloof. Tja, bijgeloof hecht zich aan verschijnselen die we niet kunnen doorgronden en beheersen. Chips zijn daar heel geschikt voor. Want iedereen realiseert zich ineens hoe weinig je eigenlijk van die dingen afweet. Ik heb geen idee hoe vrieskistchips werken, maar stel me voor dat die op tijdstip X de temperatuur meten, die vergelijken met die van tijdstip Y, om afhankelijk van het verschil de thermostaat aan te sturen. En digitale tijdsintervallen moeten de hele datum meenemen, anders verrekent de chip zich op de overgang van 23:59 naar 00:00 - een soort millenniumprobleem maar dan op 24-uursniveau. 4. De doem- en geloofstheorie. We kijken nu geamuseerd neer op mensen die zo tegen 998 de wraak van god vreesden: het einde der wereld was nakend, zo meenden ze, en renden in paniek alle kanten op. Onze eigen vrees - dat ónze wereld spoedig teneinde komt - nemen we echter uitermate serieus. Alleen is onze god de technologie, en de infrastructuur, en netwerken. En jezus, hoeveel angst boezemt ons de wraak der chips in. We zijn een godvrezende cultuur. Alleen vereren we niet iets in de hemelen maar iets in de computer. So what else is new? Nieuw is dat het moment niet willekeurig is. Het jaar 2000 is weliswaar willekeurig (en niet eens precies 2000 jaar na de geboorte van Jezus, want die is waarschijnlijk een paar jaar voor het jaar 0, dat niet eens heeft bestaan, geboren) maar dat maakt niet uit als alle klokken daarop gelijkgeschakeld zijn. Nieuw is het domino-effect van een wereldwijde netwerkeconomie. Nieuw is de mediacultuur, waardoor een paar lokale crashes voor wereldwijde paniekreacties kunnen zorgen. Of neem al die mensen die zich wapenen en survival-technieken oefenen. Toen de debatten over de Koude Oorlog en de neutronenbom op hun hoogtepunt waren, las je overal exact dezelfde verhalen. Trainen in de Amerikaanse woestijn, bunkers bouwen, verhuizen naar eenzame continenten. Doemdenken, noemden Koot en Bie dat indertijd, en ik denk dat ze ook nu gelijk hebben. -K- En nieuw is ook de groeiende survival-markt. Daar worden miljoenen verdiend. En daar wil men best wel olie op de golven gooien. Dat is nog eens een complot! De verhalen beginnen nu los te komen: het zouden vooral computerexperts zijn die de bergen in vluchten. Eerst verontrustte mij dat hevig, maar inmiddels realiseer ik me: dat zijn niet zozeer computerexperts, het zijn millenniumexperts die flink verdienen aan hun panieklezingen, -adviezen en -boeken. En anders zijn het wel christelijk-creationistisch-apocalyptische wetenschappers - een combinatie die in Amerika veel voorkomt. Overigens: 1999 hebben wij zonder kleerscheuren gehaald. Beste wensen nog! dag dag Marianne