Reacties op oproep uit Privacy-special

In de privacy-special (De Groene Amsterdammer nummer 12) hebben wij een oproep gedaan om uw ervaring met schending van privacy met ons te delen. Zie hieronder de ingezonden verhalen. Ze worden anoniem geplaatst.

wat is er allemaal ten koste van de privacy de afgelopen jaren wettelijk doorgevoerd?: • Wet ongebruikelijke transacties; Alle grote financiële transacties dienen gemeld te worden.

• Telecomwet voor aftappen telefoonverkeer; Op verzoek moet ieder telefoongesprek (vast danwel mobiel) afgeluisterd kunnen worden.

• Wet op de Legitimatieplicht; Iedereen moet in de openbare ruimte kunnen laten zien wie hij/zij is • Preventief fouilleren; Indien de politie daar aanleiding toe ziet, kan men in aangewezen gebieden iedereen fouilleren.

• Elektronisch Kind Dossier (EKD) en Verwijzingsindex; Met ingang van dit jaar moet van alle kinderen vanaf hun geboorte een EKD bijgehouden worden met daarin oa 900 vragen over de het kind, de ouders (gelovig of niet, vroeger mishandeld….) en de omgeving (slechte buurt, water dicht bij huis….). Meerdere instanties hebben toegang tot het dossier. Het blijft actief tot het kind 19 wordt en moet nog tot 15 jaar na het laatste incident bewaard worden (dus maximaal tot iemand 34 wordt) • Wet Vorderen gegevens; Geeft opsporingsinstanties meer bevoegdheden om gegevens bij verschillende organisaties op te vragen. Zo kunnen bijvoorbeeld de uitleengegevens bij een bibliotheek ingezien worden • Swift; Nederland staat toe dat Amerika gegevens over internationale betalingen vanuit NL kan inzien • Bankgegevens; Nederland staat toe dat Amerika bij buitenlandse vestigingen van Nederlandse banken kan afdwingen de rekeninggegevens van Nederlanders in te zien • Vliegtuigpassagiersgegevens (PNR agreement); Europa (en dus NL) heeft ingestemd dat de VS allerlei gegevens over de passagiers krijgen voor vertrek, inclusief geloofsovertuiging en seksuele voorkeur! indien bekend • Wijziging wet op de Telecom; Geeft de ministers de mogelijkheid om mobiele gesprekken af te luisteren en/of te lokaliseren, zonder gerechtelijk bevel en zonder medeweten van de telecomproviders.

• Europese dataretentiewet; Alle verkeergegevens van mobiele gesprekken, alle positiebepalingen van mobiele telefoons en alle internethandelingen (mail, surfen…) moeten een half jaar worden bewaard en opgevraagd worden • Uitbreiding wet invordering; Alle bovengenoemde verkeersgegevens in Nederland tenminste 18 maanden bewaren (ontwerp wet) • Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen en BSN; Alle bestanden van uitvoeringsorganisaties moeten op persoon (nu middels Burger Service Nummer) gekoppeld worden • Wet Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten; De AIVD mag alle gegevensbestanden binnen overheid en bedrijfsleven opvragen en daarop datamining (patronen zoeken) toepassen • Videobewaking; In vrijwel alle gemeenten en in metro’s, bussen, treinen, winkels, winkelcentra, ziekenhuizen, sporthallen, etc… wordt er 24 uur per dag met videocamera’s alles geregistreerd wat plaats vindt • Fish Databank. Personen die vermeende fraude hebben begaan worden in deze databank opgeslagen. Sta je er eenmaal in dan is het afsluiten van verzekeringen en hypotheken zeer moeilijk geworden.

Bovendien kun je fluiten naar een baan bij banken, verzekeraars en overheid (als je daar al wilt werken!) • Elektronisch Medicatie Dossier: Alle gegevens over gebruikte medicijnen worden per persoon vastgelegd • Elektronisch Patiënt Dossier: Alle medische gegevens van een persoon komen in één elektronisch dossier te zitten (nog in opbouw) • OV chipkaart; Op naam staand vervoersbewijs dat vanaf 1-1-2009 voor alle openbaar vervoer met gelden en waarmee alle vervoersbewegingen vastgelegd kunnen worden • Paspoort met biometrische gegevens; Nieuwe paspoorten worden voorzien van een chip met biometrische gegevens. Deze gegevens komen vanaf 2009 ook in databases.

Iedere getroffen maatregel gaat steeds iets verder, ook al roept men bij iedere maatregel dat er een duidelijke grens getrokken wordt. Mooi voorbeeld is de verdediging van (toen nog) minister van Justitie Donner in de Eerste Kamer bij de Wet Opvraging (2005):

“Als zij zich aan de wet houden, kan geen opsporingsinstantie deze gegevens daar opvragen. Dit wetsvoorstel maakt het zoeken op profielen in bestanden van anderen niet mogelijk.”

Nog geen twee jaar later is middels de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten dit wel mogelijk.

Een andere reden waarom mensen niet de straat op gaan, werd afgelopen zaterdag door kamerlid Teeven (VVD) als volgt uitgesproken:

“…als je niets te verbergen hebt, heb je ook niets te vrezen.”

Dat geeft aan hoezeer mensen niet begrijpen wat er mogelijk is en wat dat kan betekenen. In algemene zin zijn er al verschillende goede replieken op geschreven. Maar een paar punten verdient toch expliciete aandacht.

Men ziet zijn eigen gedrag vaak als “goed”. Maar vraag een willekeurig persoon of hij het acceptabel zou vinden als zijn buurman (toevallig ambtenaar op een van de dataministeries) in het elektronisch dossier ziet dat de persoon - en dat kan ook jij zijn, lezer! - regelmatig seksvideo’s huurt, behoorlijk veel geld uitgeeft in de slijterij en ook nog eens een registratie heeft van mishandeling van een scheidsrechter, dan is het antwoord waarschijnlijk nee.

Verder is het ook nog zo dat het voor steeds meer functies of maatschappelijke rollen noodzakelijk is door een screening te gaan (denk ook aan wet BIBOB). En voor deze screening zal men het niet nalaten alle beschikbare gegevens te gebruiken. De persoon in kwestie zal nooit weten waarom hij/zij de baan niet gekregen heeft. Misschien mag u straks geen leraar meer zijn omdat uw laatste drie huizen steeds bij een kinderspeelplaats stonden, een bekend patroon van pedofielen. En wat te denken van het risico dat uw kind uit huis geplaatst wordt omdat uit de dossiers blijkt dat u problemen in het verleden heeft gehad, er alcohol in het spel is en uw kind al twee keer in het ziekenhuis is geweest voor breuken als gevolg van het “vallen van de trap” (ja ja). Mensen denken dus wel dat er niets aan de hand is, maar de praktijk toont aan dat - zeer waarschijnlijk - al 1 op de 10 Nederlanders als verdacht te boek staat.

Naast dit alles, is er nog het probleem van de kwetsbaarheid van alle data opslag. Hoe goed je ook probeert gegevens te beschermen, procedures en maatregelen te nemen tegen misbruik, voorkomen kan je niet dat het in verkeerde handen valt. Recente gevallen in Engeland laten zien dat er niet zoveel voor nodig is om miljoenen gegevens kwijt te raken. Maar ook in Nederland zijn er voldoende voorbeelden van hoe gegevens op straat komen te liggen. Het is inherent aan het systeem. Hoe meer je opslaat en hoe meer mensen er gebruik van moeten/kunnen maken, hoe groter de kans is dat er ergens iets mis gaat. De kamer maakte zich recent druk om de matige afscherming van gegevens van Vecozo. Maar tegelijkertijd stemmen ze in met systemen die vele malen meer gegevens bevatten en door velen malen meer mensen geraadpleegd kunnen worden. De kamervragen voor 2010 kunnen alvast geschreven worden.

Bovenstaande gaat eigenlijk alleen nog maar uit van een goedwillende overheid. En hoe onwaarschijnlijk het ook is dat de overheid ooit kwaadwillend wordt (we zijn toch immers een democratie), het kan. En dan ligt er een pijnlijke les uit het Nederlandse verleden. Een van de redenen waarom er in Nederland relatief veel Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgebracht was omdat we een uitstekende registratie hadden.

Wat we nu neerzetten is een systeem dat vele malen meer gegevens bevat en vele malen beter toegankelijk is. Het is voor een kwaadwillende regering een fluitje van een cent straks om alle ongelovigen of alle alcoholisten op te zoeken en te laten verdwijnen. Dat is immers in het belang van het grote geheel dan.

In de grondwet staan niet voor niets de artikelen 10 tot en met 13:

Art. 10.

  1. Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer.

  2. De wet stelt regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens.

  3. De wet stelt regels inzake de aanspraken van personen op kennisneming van over hen vastgelegde gegevens en van het gebruik dat daarvan wordt gemaakt, alsmede op verbetering van zodanige gegevens.

Art. 11.

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Art. 12.

  1. Het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is alleen geoorloofd in de gevallen bij of krachtens de wet bepaald, door hen die daartoe bij of krachtens de wet zijn aangewezen.

  2. Voor het binnentreden overeenkomstig het eerste lid zijn voorafgaande legitimatie en mededeling van het doel van het binnentreden vereist, behoudens bij de wet gestelde uitzonderingen.

  3. Aan de bewoner wordt zo spoedig mogelijk een schriftelijk verslag van het binnentreden verstrekt. Indien het binnentreden in het belang van de nationale veiligheid of dat van de strafvordering heeft plaatsgevonden, kan volgens bij de wet te stellen regels de verstrekking van het verslag worden uitgesteld. In de bij de wet te bepalen gevallen kan de verstrekking achterwege worden gelaten indien het belang van de nationale veiligheid zich tegen verstrekking blijvend verzet.

Art. 13.

  1. Het briefgeheim is onschendbaar, behalve, in de gevallen bij de wet bepaald, op last van de rechter.

  2. Het telefoon- en telegraafgeheim is onschendbaar, behalve, in de gevallen bij de wet bepaald, door of met machtiging van hen die daartoe bij de wet zijn aangewezen.

Maar zo langzamerhand zijn er zoveel wettelijke uitzonderingen, dat de kracht van de oorspronkelijke artikelen is verdwenen. De uitzonderingen zijn tot regel verheven. De grondwet is een farce geworden!!!!

Nu is het nog te overzien en nu wordt er nog geen (zichtbaar) misbruik gemaakt van alle privacyschendingen. Daarom is dit ook het moment om wel aan te geven dat het te ver gaat. De discussie begint op gang te komen, maar moet nog veel breder getrokken worden.

……………………………………………………………………………………………………………….

Digitale privacy

Als het gaat om het plaatsen van schuttingen lijken Nederlanders geharde voorvechters van de privacy. Op internet echter geven we ons leven tot in het kleinste detail bloot. Hebben we niet door wat we doen of zijn we gewoon (te) goed van vertrouwen?

Internet heeft er voor gezorgd dat het eenvoudiger is geworden om de talenten en het kennisniveau van het individu te ontplooien en hiervan van te profiteren. Geen ellenlange wegen meer langs critici en keurmerken alvorens iets waardig wordt geacht voor publicatie. Tegenwoordig is het zo; slaat iets aan, dan slaat iets aan. Op gebieden als muziek, kunst, film en opinie zien we deze ontwikkeling sterk naar voren komen. In dit licht is internet de uitkomst voor mensen met een kleine beurs en een grote geest. We moeten alleen niet vergeten dat hier ook risico’s aan verbonden zijn. Wie zich waagt aan een kritische benadering zou kunnen stellen dat deze gedeeltelijke of complete blootlegging van ons persoonlijk leven, ook ten negatieve gebruikt zou kunnen worden. Nu al worden zaken als uitgavenpatronen, interesses en bel- en surfgedrag bijeen gebracht in databases. De hoogste bieder heeft toegang tot deze gegevens en kan hierdoor bijvoorbeeld uiterst gericht reclame maken. Volgens Jan Noorlandt, hbo-docent fondsenwerving en massacommunicatie aan de Christelijke Hogeschool Ede, is het erg gebruikelijk om op deze manier een doelgroep te bereiken. Hij stelt dat gegevens die wij bedoeld of onbedoeld achterlaten, veelvuldig verstrekt worden aan derden die hier financieel belang bij hebben. De resultaten hiervan vinden vele Nederlanders dagelijks op hun deurmat in de vorm van geadresseerde reclame waar nooit bewust om gevraagd is.

Feit is dat, wat dataverkeer betreft, we overgeleverd zijn aan de intenties van degene die ze beheert. Ook op politiek niveau zouden we hiervoor onze ogen niet moeten sluiten. Wat nu over ons bekend is en nog geen probleem vormt, kan in de ogen van een toekomstige regering absoluut ongewenst zijn. Een zorgvuldige registratie van persoonsgegevens is veel Nederlanders in dit opzicht al eens eerder noodlottig geworden. Ten tijde van de Duitse bezetting was de opsporing van Joden in ons land een “koud kunstje”. Vergeleken met andere landen, was in Nederland iedereen buitengewoon goed geregistreerd en dus gemakkelijk te traceren. Veel is er sinds die tijd niet veranderd. Onze gegevens worden juist alleen maar nog nauwkeuriger genoteerd. We moeten onszelf niet verliezen in achterdocht en doemscenario’s, maar laten we leren van het verleden. We dienen in ons achterhoofd te houden welke risico’s uitgebreide persoonsregistratie met zich meebrengt. Ook als het gaat om minder ernstige zaken dan het deporteren van geregistreerde andersdenkenden.