Realisme

Ik wil iets zeggen, maar ik krijg het niet over het voetlicht. Zo is er die Engelse vriendin die niets liever eet dan wentelteefjes als ze in Nederland is. Ze probeert me met haar mond vol – zelf denkt ze dat ze French toast aan het eten is – duidelijk te maken dat het alleen vrouwen zijn die veranderen. Mannen niet. Ze doelt nu niet op het feit dat haar man jarenlang dezelfde maat lingerie voor haar kocht, terwijl zij zelf duidelijk al wat maten was opgeschoven. Het gaat haar om iets anders. Ze heeft net een film gezien waarin een man aan zijn vrouw vraagt waarom ze, als hij toch niks goed kan doen, dan al die jaren bij hem is gebleven. Sterker nog: waarom ze, als ze hem ten diepste zo verschrikkelijk vindt, dan met hem is getrouwd.

Hoor de pijn in die vraag. De wanhoop.

Maar daar wil die Engelse vriendin niet naartoe. Zij wil beweren dat het alleen mannen zijn die zo’n soort vraag stellen. Omdat het ook alleen mannen zijn die nooit terug hoeven te komen op hun ooit gedane beloftes. Ze voelen daartoe niet de noodzaak of de fantasie. Een beetje geniepig voegt ze eraan toe: ‘Of het lef.’ Ze bedoelt dat mannen altijd zo hun uitwegen vinden om eindeloos een status quo in stand te houden.

Het toeval wil dat ik ook net een film heb gezien waarin een man aan zijn vrouw vraagt waarom ze als ze hem toch zo weerzinwekkend en doorzichtig vindt het dan al haar halve leven bij hem heeft uitgehouden. Hij bedoelt: waarom zou je nu nog bij me weggaan? Hij bedoelt ook: je hebt al alles met me meegemaakt, al alles van me verdragen. Waarom nu mij alleen laten? Bij de vrouw is echter iets geknapt. Ze wil niet meer.

Dat is waarop de vriendin doelt. Vrouwen zijn in staat op een dag een radicaal besluit te nemen. Geen genoegen meer te nemen met het leven dat ze leiden, de rolverdeling waarin ze zijn geperst, de kop waartegen ze aan moeten kijken. Ze weet waarover ze het heeft, mijn Engelse vriendin. Het is al een tijdje geleden dat ze me wakker belde met een mededeling die zich vervelend stevig in mijn geheugen heeft genesteld: ‘I don’t wanna smell his poo anymore.’

En weg was ze, bij de echtgenoot van jaren her, de vader van haar bijna volwassen kind. Tegen de tijd dat je elkaars lucht niet meer kunt velen, ben je eigenlijk al vertrokken. Al denk ik ook dat de man gewoon het raam wat wijder open zet. Niet eens metaforisch, maar gewoon letterlijk.

Het waren overigens stumpers, de mannen in die beide films, Loro van Paolo Sorrentino, en The Wife van Björn Runge. Machtige stumpers, dat wel. De een schopt het tot premier van Italië, de ander krijgt de Nobelprijs voor literatuur. Allebei dankzij fraude, gesjoemel, gerotzooi, machtsmisbruik. De vrouw staat erbij en kijkt ernaar.

‘Je bent net een kind’, zeggen ze tegen hun man.

Tegen de tijd dat je elkaars lucht niet meer kunt velen, ben je eigenlijk al vertrokken

En: ‘Poets je tanden. Je stinkt uit je mond.’

Tot ze op een dag die adem niet meer verdragen.

En dan?

Wentelteefjes dus. Tussen twee happen door zegt de Engelse vriendin dat hoe goed je iets ook weet, dat dat je niet altijd behoedt voor gevoelens.

‘Die strijd’, zegt ze. ‘Tussen hart en hoofd. Die drijft je tot waanzin.’

Ik denk aan de echtgenote in de film die ik zag. Haar gezicht toen haar man zich in bochten wrong om haar duidelijk te maken dat het hem écht alleen om haar ging. Dat al het andere niks voorstelde. Haar blik vooral toen hij ten einde raad zijn toevlucht zocht tot die eeuwige drie woorden: ‘I love you.’

Op een dag kun je je geliefde niet erger beledigen dan door daarmee aan te komen zetten.

‘I know you do’, antwoordde ze, dodelijk vermoeid.

Er plakt een beetje kaneelsuiker in de mondhoek van mijn Engelse vriendin. Ze heeft een roze ribfluwelen jasje aan dat ze me net nog blij heeft geshowd. Ik denk niet dat haar man die vraag aan haar stelde toen ze hem verliet. Waarom ze ooit met hem trouwde, waarom ze zo lang bij hem was gebleven. Ik denk dat hij het gewoon wel wist. Net zoals hij wist waarom hij ooit met haar trouwde, en dacht zijn leven lang bij haar te blijven. Dat ik niet zo moet zuchten, zegt de vriendin nu met haar Engelse zoete lippen.