Rio de janeiro – ‘Het komt natuurlijk wel door de Navo en Amerika’, zegt een linkse kennis terwijl ze nog een vegetarische hap neemt. Is Poetins inval in Oekraïne de schuld van het Amerikaanse imperialisme? ‘Ja, natuurlijk’, zegt ze verbaasd. Het is volgens haar wel te begrijpen dat de Russen zich willen verdedigen. ‘Oekraïne is nu eenmaal de broedplaats van extreem-rechts in de hele wereld.’ Toch heeft geen enkele extreem-rechtse partij daar de kiesdrempel gehaald. De kennis schudt meewarig haar hoofd bij deze tegenwerping. ‘Jij kent de berichten niet. Je weet niet hoe gevaarlijk die fascisten daar zijn. Ook voor hier.’

Een groot deel van links in Latijns-Amerika blijft nog altijd zogenaamd ‘linkse’ regimes als Cuba, Venezuela en Nicaragua verdedigen. Dit is deels te verklaren uit het verleden als achtertuin van de VS. Eeuwenlang werden hier invallen, bloedige coups en rechtse dictators door de Amerikanen gesponsord. Maar Poetin en zíjn bloedige invasie van Oekraïne vergoelijken met het argument van ‘Oekraïens fascisme’ en ‘Amerikaans imperialisme’ is toch merkwaardig.

Afgelopen weekend stelde de linkse oud-president Lula da Silva zich in Brazilië officieel kandidaat voor de presidentsverkiezingen in oktober. De voormalige vakbondsleider is de enige die een tweede mandaat van de extreemrechtse president Jair Bolsonaro kan voorkomen.

Uiteraard ziet de autoritaire macho Bolsonaro in Poetin een lichtend voorbeeld. ‘Wij zijn solidair met Rusland’, zei de ex-legerkapitein tijdens een kruiperig bezoek aan het Kremlin een week voor Poetin zijn oorlog begon. Sindsdien verklaart Bolsonaro Brazilië ‘neutraal’.

Maar wat bezielt een sociaal-democraat in hart en nieren als Lula? Ter gelegenheid van zijn kandidatuur zette het Amerikaanse blad Time de 76-jarige arbeiderspresident vorige week op de voorpagina. ‘Lula’s second act’ was het lovende bijschrift over de man die het grootste land van Latijns-Amerika uit de klauwen van nationalistisch rechts kan redden. Toch stelt Lula in het interview dat president Zelenski van Oekraïne ‘de oorlog zelf heeft gewild’: ‘Anders had hij wel een beetje meer onderhandeld.’ Lula wijst met een beschuldigende vinger naar het Westen: ‘Niemand draagt bij aan de vrede. Men stimuleert alleen de confrontatie en de haat tegen Poetin.’

Volgens politicoloog Fernanda Magnotta heeft deze houding alles te maken met ‘de achterhaalde zienswijze uit de Koude Oorlog binnen links hier dat affiniteit met Rusland het enige anti-Amerikaanse antwoord is dat er bestaat voor de wereld’.