Rechts gevaar

In Afghanistan zijn de autoriteiten nog bezig met het tellen van de stemmen, dat kan nog wel een weekje duren, maar wie ook de volgende president zal worden, het is wel duidelijk dat het daar niet het feest van de democratie is geweest. Er zijn 29 doden gevallen, dat is verhoudingsgewijs niet veel. De Taliban hebben zich rustiger gehouden dan was verwacht. Nu gaat het om de corruptie. Hoofden van stembureaus troffen de bussen al tot het deksel vol met biljetten nog vóór de eerste kiezer was verschenen. Allemaal ingevuld door aanhangers van president Hamid Karzai. Intussen had tegenkandidaat Abdullah Abdullah al aanspraak op de overwinning gemaakt. Het is niet onmogelijk dat niet de politiek maar de corruptie het land opnieuw in tweeën zal delen. Dat zou dan het volgende probleem voor de bevrijders uit het Westen zijn.
Al een paar jaar is in West-Europa, en sinds Barack Obama president is ook in Amerika, een kentering in de beoordeling van het vraagstuk gaande. In Duitsland en Engeland neigt een meerderheid ertoe Afghanistan onder de nu geldende omstandigheden als een hopeloos geval af te schrijven. In Nederland is de laatste tijd geen onderzoek gehouden, maar afgaande op ingezonden brieven en mails en de teneur van recente commentaren krijg je de indruk dat ook hier een meerderheid van mening is dat we daar vergeefs aan het werk zijn. In de praktijk zou dat betekenen: de troepen terug, en dan zoeken naar een ander beleid.
Daardoor is Afghanistan een potentiële factor in de verwijdering tussen Amerika en Europa. Volgens Obama is de oorlog daar niet door Amerika gekozen maar opgedrongen en nu noodzakelijk. Geen choice maar een necessity. Als Afghanistan niet wordt gepacificeerd en tot de geordende staten gaat horen, is dat een overwinning voor het internationale terrorisme. Wie weet. Maar dan hebben we ook nog Pakistan, de kernmacht, steeds verder op weg naar de status van failed state. Ook in de Amerikaanse diagnosen van de toestand in de regio schemert het besef van de oeverloosheid door. Er moeten meer troepen naartoe, zeggen de militaire experts. En hoe lang zouden die daar moeten blijven? Sla er een slag naar, zoals dat altijd met dergelijke vraagstukken gebeurt. Het kan dan wel een jaar of tien duren.
Is er een kans dat Afghanistan tot een nieuw Vietnam wordt? In één opzicht moeten we die kans langzamerhand onder ogen zien. Het is mogelijk dat net als toen het Amerikaanse thuisfront er genoeg van krijgt. De oorzaak daarvan lag destijds in een combinatie van factoren. In Vietnam waren bijna een half miljoen soldaten, de verliezen werden door de openbare mening niet meer geaccepteerd, optimistische voorspellingen hadden hun geloofwaardigheid verloren, de oorlog kostte fortuinen en de oppositie had een nationale vorm gekregen. Dit alles bij elkaar heeft de Amerikanen ertoe gebracht een uitweg te zoeken. Daarbij was de erkenning van de nederlaag onvermijdelijk. Dat is de publieke opinie toen diep ingeprent, zoals de historische televisiebeelden bewijzen.
De verhoudingen die toen in de Amerikaanse binnenlandse politiek heersten vallen niet met die van nu te vergelijken. Na zijn veelbelovende begin heeft Obama, duurzaam geconfronteerd met de rauwe werkelijkheid, veel van zijn glans verloren. De economische crisis woekert voort. Zijn pogingen om de vraagstukken van de gezondheidszorg op te lossen zijn voorlopig vastgelopen op nieuwe onvoorziene moeilijkheden. Hier is het niet de vraag voor wiens rekening dit alles komt. Het grote politieke feit is dat na de nederlaag van de bushisten vooral de rechtervleugel van de Republikeinen zich begint te herstellen, daarbij geholpen door het gebrek aan spectaculaire successen van de president.
In Nederland hebben we van dit ultrarechts een gebrekkige voorstelling. Het zou geen kwaad kunnen als hier een televisieprogramma eens een bloemlezing zou uitzenden van wat invloedrijke commentators als Rush Limbaugh op zijn talkradio en Glenn Beck van Fox News zich veroorloven. En dan zijn er de minder bekende krachten op internet. In de zuidelijke staten mag je op politieke bijeenkomsten wapens blijven dragen. De website messenger@truthout.org, een onverdachte nieuwsvoorziening, kwam deze dagen met een artikel over een zekere Ted Genderson, voormalig lid van de FBI, die heeft onthuld dat medewerkers van Obama bezig zijn duizend heropvoedingskampen voor de politieke tegenstanders in te richten, en dat er plannen bestaan om weerspannige elementen naar de guillotine te brengen. Halvegaren, ben je hier nog geneigd te denken. De grote politieke moorden van de vorige eeuw, bij de dood van Ted Kennedy weer eens gememoreerd, leren dat er situaties kunnen ontstaan waarin een halvegare tot moordenaar wordt en wereldgeschiedenis schrijft.
Ik aarzel om het op te schrijven. Maar moeten we ons niet eens een voorstelling maken van de chaos die het gevolg zou zijn van een politieke moord? Hoe verschrikkelijk dat ook is, de gekken zijn onder ons en ze hebben het tij mee.