#23: Mischaël Modrikamen

Rechts-nationalisme in Wallonië bestaat wél

Mischaël Modrikamen verwierf in 2018 internationale bekendheid als de rechterhand van Steve Bannon. De Belg heeft met de Amerikaan een bureau dat rechts-nationalistische partijen in en buiten Europa moet helpen. ‘De DDR bestaat nog steeds, maar dan in Wallonië.’

Het is herfst in Brussel. Aan de chique zuidkant rijd ik door bosrijke delen van de stad. Het adres van Mischaël Modrikamen, advocaat, politicus en conservatief, is vrij eenvoudig te vinden, evenals zijn huis waar al menige cameraploeg is geweest. Parkeren kan binnen de poort en op het terrein, waar voor Brusselse begrippen veel ruimte is. Binnen zit Modrikamen bij het haardvuur. Hij heet mij welkom en is zichtbaar opgetogen. ‘In de laatste maanden is het ontzettend druk geweest. Steve Bannon en ik hebben veel media te woord gestaan’, zegt de advocaat. ‘We willen zelf geen beweging zijn, maar hebben een club opgericht waar rechts-nationalistische partijen elkaar kunnen ontmoeten.’ Modrikamen leidt zelf de Parti Populair, maar daarover verderop meer.

In het voorjaar van 2018 dook Bannon, de voormalige adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump en oud-hoofdredacteur van Breitbart.com, in Europa op. Hij sprak op bijeenkomsten met Matteo Salvini van de Italiaanse Lega Nord, Marine Le Pen van de Rassemblement National (voorheen Front National) en Christoph Blocher van de Zwitserse Volkspartij. Bannon prees hun inzet voor de rechts-nationalistische beweging en sprak – vaak met tolk – de partijaanhangers toe. Ook bracht hij een bezoek aan de islamkritische Tsjechische president Milos Zeman. In de media werd duidelijk dat Bannon met Modrikamen bouwt aan The Movement, wat in eerste instantie een pan-Europese beweging moest zijn, zo heette het. Maar gaandeweg werd duidelijk dat veel rechts-nationalistische partijen niets zagen in een overkoepelende organisatie. Wel staan ze open voor contact. Verder bleek onlangs uit onderzoek van The Guardian dat het voor de meeste Europese partijen per wet verboden is om geld uit het buitenland aan te nemen. Alleen Nederlandse en Italiaanse partijen mogen financiële hulp van over de grens accepteren. Als Bannons organisatie geld wil doneren, dan is hij daartoe dus beperkt.

Niettemin gaat The Movement door. Modrikamen vertelt: ‘We zijn vooraleerst een club waarbinnen samenwerking kan ontstaan, als daarom wordt gevraagd. Dit is wettelijk ook mogelijk. Wij kunnen consultancy en logistieke hulp aanbieden, want we hebben de kennis in huis om bijvoorbeeld bijeenkomsten te organiseren en kiezersonderzoeken te doen. Ook kunnen we ervaring uitwisselen.’ Bannon was in 2017 ruim een half jaar de politiek strateeg van Trump, maar werd door de president ontslagen. ‘Toen Trump de presidentsverkiezingen in 2016 had gewonnen, heb ik hem een memo geschreven om de aandacht te vestigen op de creatie van een mondiale beweging. Ik kreeg een uitnodiging van de Trump-campagne om naar de inauguratie in Washington DC te komen. Dat was een bijzondere dag’, aldus de Belg, die van mij te horen krijgt dat ik op 21 januari 2017 niet ver van hem verwijderd was. Net als hij was ik ter plekke getuige van de eedaflegging van Trump. Maar in tegenstelling tot Modrikamen was ik er om voor De Groene verslag te doen. Vol trots laat Modrikamen mij een foto zien. ‘Ja, herkenbaar’, zeg ik. ‘U zat dichter bij Trump dan ik, hoor.’

In de zomer van 2018 wilde Bannon de Belgische briefschrijver ontmoeten en via Nigel Farage, de toenmalige voorman van de UK Independence Party (Ukip), werden ze in Londen tijdens een lunch aan elkaar voorgesteld. Het klikte en ze waren het erover eens dat er ‘een beweging vanuit de gewone mensen gaande is in de westerse wereld’. Modrikamen: ‘We zien dat veel burgers het niet meer begrijpen. Hun wereld staat onder druk door de massamigratie, terreuraanslagen en de globalisering. Omdat de elite en de gevestigde politieke partijen eigenlijk niets meer voor hen doen, stemmen ze op andere partijen die hun noden wél beantwoorden. Le Pen, Wilders, Gauland en Salvini zijn hun leiders geworden.’ De rechts-nationalistische beweging is geen eenheid, want iedere partij heeft zijn eigen leiders en DNA. ‘Dat weten we, maar toch zien we veel overeenkomsten. Van daaruit willen wij werken. Het is nodig, want er is een strijd gaande. Een strijd tussen de elites en de gewone mensen; tussen globalisten en nationalisten.’

Voor Modrikamen vormt het helpen van de Amerikaan Bannon en het opzetten van The Movement een nieuwe stap in zijn politieke leven. In 2009 richtte hij de Parti Populaire (PP) op, een rechts-conservatieve partij met een nationalistische inslag. Franstalig België kent echter geen naoorlogse traditie met dergelijke partijen. In Wallonië zijn de vakbonden en de Parti Socialiste (PS) altijd zeer dominant geweest. De christen-democraten (CDH) en liberalen (MR) hobbelden daar altijd wat achteraan, en vanaf de jaren negentig kwam daar Ecolo bij, een progressieve en groene partij. Modrikamen: ‘De DDR bestaat nog steeds, maar dan in Wallonië. De PS controleert hier alles: van de politiek tot aan de publieke omroep en van de politie tot aan openbare bedrijven.’ Als kleine, jonge partij rechts van de MR was groei erg moeilijk, zegt hij: ‘Ik ben overal systematisch tegengewerkt. In de media kregen we nauwelijks aandacht en probeerden sommigen ons af te schilderen als extreem-rechts. Daar kwam nog eens bij dat ik soms verkeerde mensen in mijn partij heb binnengehaald. Zij waren niet extreem-rechts, maar maakten politiek gezien fouten.’ In 2010 deed de Belgische justitie drie huiszoekingen bij Modrikamen. Deze zaken zijn intussen zonder gevolgen rechtgezet, maar zorgden toentertijd voor ‘een slecht imago’. ‘Het was duidelijk de bedoeling om de PP van meet af aan te laten kelderen’, aldus de politicus.

Niettemin klopt het beeld, want de PP werd en wordt in België, ook in de Vlaamse pers, altijd als een soort kleinduimpje beschouwd. De partij heeft rechts-nationalistische standpunten en komt qua ideologie behoorlijk in de buurt van de Vlaamse N-VA en de het Nederlandse FvD, maar lijkt in Wallonië en Brussel nauwelijks voet aan de grond te krijgen. Modrikamen weet waar dit aan ligt: ‘De media boycotten ons. Kijk naar het afgelopen jaar. In de internationale media heb ik vanwege The Movement overal een podium gekregen, maar thuis ziet de Franstalige pers mij niet staan. Dan heb ik het dus niet alleen over de PP.’ Aandacht of niet, de advocaat denkt dat er in Brussel en Wallonië wel degelijk ruimte is voor een partij als die van hem: ‘Als je ziet hoe corrupt Franstalig België is en hoe arm de mensen hier gemiddeld zijn, dan weet je dat er kiezers zijn die eens iets anders willen. De wegen zijn slecht, het openbaar vervoer is matig en de economie groeit nauwelijks. Europees gezien zit Wallonië op het niveau van Slowakije. Dat vind ik niet kunnen.’ De gele hesjes in de straten van Brussel zijn vrijwel allemaal Franstalig. Zij kunnen electoraal bij de PP terecht, zo luidt het.

In Vlaanderen haalt de sociaal-conservatieve en Vlaams-nationalistische N-VA circa een derde van de stemmen. In de laatste weken is de partij in moeilijkheden geraakt vanwege de regeringscrisis rond het Migratiepact van Marrakech. In het federale parlement kon de PP, die het pact ook afwijst, het verschil voor de N-VA niet maken omdat ze slechts één zetel heeft. Samenwerking is er ook niet. Het ontbreekt tevens aan vriendschappelijke banden met het rechts-nationalistische Vlaams Belang (VB). Volgens ingewijden blokkeerde het VB samenwerking van de rechts-nationalistische fracties in het Europarlement met The Movement vanwege de aanwezigheid van Modrikamen. ‘Wat moet ik daar nu op zeggen. Kijk, het is eigenlijk geen Belgische kwestie, want The Movement gaat veel verder dan een bekrompen Europese verkozene’, aldus de Belg, mogelijk doelend op het VB-Europarlementslid Gerolf Annemans die hem dwars zou zitten. ‘Deze partijen in het Europees Parlement zijn momenteel met andere zaken bezig en wij respecteren dat.’ Desondanks blijft hij met Bannon aan de weg timmeren. ‘We blijven onze professionele diensten aanbieden en denken dat we de beweging daarmee op weg kunnen helpen. Europa is ook niet ons enige doel. Ik ben zeer verheugd met de verkiezing van Jair Bolsonaro tot president van Brazilië. De Tropische Trump is onze bondgenoot, dat weet ik zeker. We willen contact met hem zoeken en hopen dat hij eens naar België en Europa komt. Uiteindelijk zal er een wereldwijde beweging komen, daarvan ben ik overtuigd.’