Rechtse revolte

New York – President Obama wil herkozen worden. Over de Republikeinse kandidatuur is nog niets bekend, maar op het ogenblik zijn de twee grote partijen gewikkeld in een fanatieke strijd over de begroting. Inzet is de manier waarop het gigantische tekort moet worden bestreden. De voorzitter van de begrotingscommissie, de Republikein Paul Ryan, heeft een radicaal plan ontworpen. Er zal drastisch worden bezuinigd op de gezondheidsdiensten, uitkeringen aan bejaarden en werklozen. De belasting van de rijken, de zeer rijken en grote ondernemingen zal worden verlaagd, omdat daardoor dan geld vrijkomt dat in de economie kan worden gepompt. Door deze besparingen en investeringen wordt weer werkgelegenheid geschapen. Zo komen we vanzelf uit de crisis en ten slotte is iedereen blij.

Vorige week heeft de president een stevige toespraak gehouden waarin hij duidelijk verklaarde niets voor deze plannen te voelen.

Deze week maandag had The New York Times een geharnast hoofdartikel. Het is duidelijk dat de Republikeinen zowel in het Congres als in de afzonderlijke staten bezig zijn de verworvenheden van de New Deal en de Great Society te ontmantelen. In het begin leek het erop dat alleen een paar nieuwelingen in het Congres en een clubje luidruchtige aanhangers van de Tea Party het nieuwe extremisme zouden steunen. Maar intussen is het duidelijk geworden dat Ryan en zijn vrienden een reactionaire revolutie hebben ontketend. De Democraten hebben zich laten verrassen. Nu beginnen ze zich geleidelijk te herstellen. Volgens de Times.

De discussie, liever gezegd de dagelijkse, steeds hoger oplopende ruzie, verloopt onoverzichtelijk. Een van de oorzaken daarvan is dat het over ingewikkelde economische onderwerpen gaat. Maar naarmate de felheid toeneemt, raken er meer mensen bij betrokken en wordt het onderwerp vanzelf eenvoudiger. Het is de nieuwste versie van de niets ontziende, oude ideologische strijd. Daarin kunnen de Amerikanen tot heel veel bereid zijn.

De vorige keer liep het zo hoog op toen Monica Lewinsky als de minnares van Bill Clinton werd ontmaskerd op de internetblog van Matt Drudge. Dat was het begin van een lawine van publiciteit. Rechts Amerika wilde bloed zien. Er werd een speciale aanklager benoemd, Kenneth Starr, en de president moest zich aan openbare verhoren onderwerpen. Die zijn gebundeld in The Starr Report, dat een bestseller is geworden. Ten slotte werd Clinton in staat van beschuldiging gesteld. Hij heeft dit impeachment overleefd. Terwijl dit drama zich genadeloos ontplooide, waren de Joegoslavische burgeroorlogen in hun laatste fase. De president moest leiding geven aan de westelijke coalitie. Dat heeft hij ondanks de hysterische aanvallen van rechts consequent gedaan. Matt Drudge is als beloning van zijn verraad opgenomen in NewsCorp, het media-imperium van Rupert Murdoch.

De ideologische burgeroorlog die nu aan de gang is, hoort tot het voorspel van de campagne voor de presidentsverkiezingen. Vorige keer ging het daar al rauw toe, toen Sarah Palin zich als een gewone hockey mom in de strijd wierp, kandidaat-vice-president voor John McCain werd en zich tot idool van de Tea Party in opkomst ontwikkelde. Deze keer heeft ze zich wel laten ontvallen dat ze speelt met de gedachte zich kandidaat te stellen voor het presidentschap, maar verder is het nog niet gekomen. Afgelopen week heeft de oudgediende Republikein Mitt Romney aanstalten gemaakt. Als zakenman heeft hij veel geld verdiend, maar als politicus heeft hij de reputatie van een flipflopper, gebrek aan standvastigheid. Hij belooft veel maar wat er uitkomt is meestal te weinig.

Kenmerkend voor de heersende verhoudingen is dat Donald Trump, de onroerendgoedmiljardair en televisiester, steeds duidelijker laat weten dat hij presidentiële ambities heeft. Maandag verscheen zijn portret op de voorpagina van de New York Post (ook eigendom van Rupert Murdoch), Trump op z’n vervaarlijkst, mond wijd open, boos kijkend, zijn haar in de typische Trump-kuif. ‘Ik ben een veel groter zakenman dan Mitt Romney. Mijn netto waarde is vele, vele, vele malen groter dan die van Mitt.’ Nadat hij op de televisie herhaaldelijk de oorspronkelijke nationaliteit van Obama in twijfel had getrokken en zijn geboortebewijs wilde zien, is zijn populariteit behoorlijk gestegen. Hij heeft het geld om zijn campagne te betalen. Hij zegt dat hij Obama de slechtste president aller tijden vindt. Hij doet nu serieus mee in de strijd om de kandidatuur. Komt het zo ver, dan kan hij waarschijnlijk rekenen op de steun van de Tea Party en dan liggen wilde toestanden in het verschiet.

Een praktische Nederlandse vraag. Wat zijn in dat geval de gevolgen voor de buitenlandse politiek? Hebben de dames en heren van de Tea Party duidelijke denkbeelden over de oorlog in Afghanistan die zonder Amerika niet kan worden gevoerd? Hebben ze een voorstelling van de Amerikaanse rol in de ‘Arabische lente’ die nog wel een paar jaar kan duren? Hoe zou een radicaal rechts Washington zich tot Europa, de Navo verhouden? Hoog tijd voor Europa om eens een paar zwarte scenario’s te ontwerpen.