Rechtstreeks en objectief de wao uit

Een vrouw, 52 jaar, heeft een spierziekte, een hernia en psychische klachten. Ze werkte van 1956 tot 1991 in de tuinbouw. De keuringsarts: ‘Kunt u uw haar kammen? Ja? Dan kunt u werken.’ Een man (51), rugklachten en een dubbele hernia. Was slaapwagenconducteur. Goedgekeurd voor bloemen stekken, koffiemachineonderhoud en sieradenreparatie. De arts: ‘Wij krijgen mensen met kanker of aids en die moeten ook gaan werken. U heeft nu rugpijn, maar misschien krijgt u ook wel pijn in uw portemonnee.’

Keuringen en herkeuringen volgens de methode van de WAO-nieuwe-stijl. Wie in de WAO komt, moet ongeveer terminaal zijn. Of, in de woorden van nog een andere keuringsarts: ‘Ik kijk of er twee armen, twee benen en een hoofd aan zitten. Zo ja, dan kan er gewerkt worden.’
De nieuwe wet betekent niet alleen een forse korting op de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Ook het criterium voor arbeidsongeschiktheid zelf is veranderd. WAO-uitkeringen worden nog slechts verstrekt aan mensen die arbeidsongeschikt zijn als gevolg van een rechtstreeks en objectief medisch vast te stellen ziekte of gebrek. De oude wet kende de termen 'rechtstreeks’ en 'objectief medisch’ niet. Verder is het begrip 'passende’ arbeid vervangen door 'gangbare’ arbeid: elke vorm van arbeid die iemand nog kan verrichten, ongeacht ervaring en opleiding.
De wet zou alleen voor nieuwe gevallen gelden. Dat betekent echter niet dat de mensen die voor 1 augustus 1993 in de WAO zaten, buiten schot blijven. Zij houden recht op de uitkering die ze hadden, maar pas als ze zijn herkeurd - volgens de nieuwe normen. Deze gigantische operatie, waarbij het Gak tot nu toe van 8684 oude gevallen nieuwe gevallen maakte, heeft voor veertig procent van hen geresulteerd in stopzetting van de WAO-uitkering. Een kleine tien procent krijgt een lagere uitkering, voor de andere vijftig procent blijft de situatie ongewijzigd. De manier waarop dat gebeurt, is nu geillustreerd door het Breed Platform Verzekeringen en de Nationale Commissie voor Chronisch Zieken. Een stortvloed van een kleine 1200 bellers leverde een ware litanie van klachten op.
De keuringsartsen en arbeidsdeskundigen zullen ongetwijfeld hun handen in de lucht steken en roepen dat zij slechts de wet uitvoeren. Maar moet dat dan op zo'n manier? Er is, ook onder het nieuwe criterium voor arbeidsongeschiktheid, ruimte voor een meer individuele benadering, voor twijfel. Kennelijk hebben de uitvoerders daarvoor niet gekozen. Dat kan twee redenen hebben: men wenst een opstand uit te lokken onder de gedupeerden in de vorm van een stroom aan protesten en beroepszaken. Of men wil, getergd door de uitkomst van de parlementaire enquete die de uitvoeringsorganen als zondebokken aanwees voor de uit de hand gelopen WAO, laten zien hoe gezagsgetrouw men is. Maar hier wordt geen gezagsgetrouwheid gevraagd - hier is burgerlijke ongehoorzaamheid op zijn plaats.
Waarom niet geweigerd die vermaledijde herkeuringen verder uit te voeren? Waarom niet alle kaarten gezet op reintegratie? Dat is menselijk, en bovendien financieel lucratiever. Voor elke WAO'er die aan het werk kan, bespaart men een half miljoen uitkeringsgeld. Intensieve begeleiding verdient zich dubbel terug. Het kan nog steeds!