Televisie

RECHTZETTELEVISIE

TELEVISIE C Yourself

Veel hbo-studenten met Marokko-roots delen mij mee dat de slechte naam van hun groep te wijten is aan de media; en dat alles wat er niet leuk is aan de moslimwereld niets van doen heeft met de islam, maar alles met ‘cultuur’. Het is even standaard als ooit de alles verklarende leuze ‘het is de schuld van het kapitaal’: er zit een fundament van waarheid in en het gooit de deur voor genuanceerd debat stevig in het slot. Vaak krijgen we die gelukkig toch weer open. Bovendien is die stellingname alleen al verklaarbaar doordat zij zelf de platste vooroordelen loochenen. Als docent word je moedeloos van hun defensieve harnas, maar zij worden moedeloos van negatieve beeldvorming die ook henzelf behelst, wat ze ook doen of laten. Zitten hbo’ers daarmee, voor mbo en vmbo geldt dat veel sterker.

Om die negatieve beeldvorming tegen te gaan (stevig omschreven als ‘Alle (v)mbo-leerlingen zijn drop-outs, criminelen of nietsnutten’) is de serie C Yourself ontwikkeld, momenteel door de nps herhaald. Over, met en vanuit leerlingen gemaakt die als middenkader en daaronder de ruggengraat van de samenleving moeten gaan vormen. Een soort rechtzettelevisie dus. De items worden verbonden door een vast praatgroepje van welbespraakte en weldenkende scholieren van alle kleuren, die elke personeelschef graag aan zou nemen mits die niet aan hoofddoekfobie lijdt. Couscous en Cola, maar dan zonder ongeleid projectiel erbij. Waarschijnlijk wordt gehoopt dat die chefs kijken, maar het programma richt zich vooral op jongeren zelf: de titel klinkt immers ook als See Yourself. Het heeft een hoog tempo en de bewuste rafeligheid die bij jongerentelevisie lijkt te moeten horen. Maar ook de kijkende niet-scholier wordt beloond, al was het maar vanwege een blik in wereld, kantine en hoofd van (v)mbo’ers, die uiteraard totaal niet lijken op genoemde drop-outs, al bestaan die wel en heeft een deel van hen tijd in dat type onderwijs doorgebracht.

Toch schrik je nog als je twee Marokkaanse meiden op zoek ziet naar stages. En dit keer niet vanwege schandelijke discriminatie maar vanwege weinig adequaat gedrag. Op de bonnefooi kantoren binnengaan met de mededeling dat je makelaar of advocaat wilt worden, de naam van de daarvoor benodigde opleidingen niet eens kennend – zo heb je zelfs geen hoofddoek nodig voor afwijzing. Toegegeven, dat was de inleiding op een item over het nut van sollicitatietraining, maar daarin antwoordde een van hen op de vraag of ze iets van het door haar begeerde beroep wist: ‘Ja.’ Waardoor dan? ‘Boeken.’ ‘Wat voor boeken?’ ‘Bibliotheekboeken.’ Helemaal door de mand.

Een deel van het programma beoogt ook het slechten van vooroordelen van jongeren over elkaar. In een soort Groeten uit de rimboe bezoeken Achterhoekers een zwarte mbo-school en omgekeerd, twee grootstedelijke jongens in _gangsta-_outfit een landbouwschool. Ze uiten fikse vooringenomenheden bij het begin en eindigen altijd met meer respect – is niet gespeeld. Sympathiek, aardig en correct. Maar het effect?

Dan een tip. In Soy optimista van Ester Gould, Jaap van ’t Kruis en Sarah Sylbing wordt Gerardina uit Ecuador geportretteerd. Onderwijzeres daar, nu schoonmaakster en strijkster hier – wat haar vriendinnen thuis niet mogen weten. Leedvergelijking is altijd onzin en leed van geschoolden is niet schrijnender dan dat van laag opgeleiden. Maar het is een mooi en roerend portret.

Best of C Yourself, zondagen t/m 29 juli, 16.05 uur, NPS Nederland 2. Soy optimista, vrijdag 6 juli, 14.35 uur, Human Nederland 2