Laaghangende oordelen

Refo-mama’s

In het rijtje ‘meest gelezen’ op de site van het Reformatorisch Dagblad stond een column van iemand die fulltime moedert. Al het gedraaf voor je kinderen was de moeite waard, las ik, want a) je krijgt er de glimlach van je kind voor terug en b) als je net boven aan de trap staat uit te hijgen en je kind roept ‘mama’, ‘dan roept niet alleen je kind van beneden. Maar roept er ook Iemand van boven.’

Een tevreden refo-mama. Gaap. Interessanter zou het zijn als zij óntevreden was geweest. Dan zou daar meteen een dominee bovenop duiken. Gods weg is soms moeilijk, maar vraag Hem maar om kracht. Of een wérkende moeder. Dan zou ze op haar plek gezet worden.

Over moederschap alleen conservatieve opinies dus in het RD. En alleen van vrouwen en dominees. Een doorsnee refo-man zal niet zo snel meer schrijven dat moeders niet mogen werken. Je kunt over dit onderwerp nog wel stevige opvattingen hebben, maar je houdt ze voor je als je eigen zus ondernemer is, je dochter-met-kinderen huisarts en je vrouw oppasoma.

Want meer dan een kwart van de refo-moeders werkt. (In 2008 was het een kwart, inmiddels zal dat een stuk meer zijn.) Weliswaar parttime, maar dat doen de meeste moeders in Nederland. Dat refo-moeders doen wat seculiere moeders doen, komt door de listige Satan die via hen ‘onze gezinnen kapot’ wil maken, schrijft de hervormde dominee Stelwagen. Hij adviseert te bidden om genade ‘om in de zorg voor je kinderen, het stof onder het bed en zelfs in vieze sokken een glans en een roeping te zien’. Dat vind ik behalve tenenkrommend ook eerlijk. Meestal wordt gezegd dat de roeping ‘de opvoeding’ betreft. Deze dominee verdoezelt tenminste niet dat degene die de kinderen opvoedt meestal ook de sokken wast.

Voor de echte discussie over moederschap moet je naar het online refo-forum (net als rd.nl op zondag gesloten). Ik ben in 2010 op dat forum attent gemaakt omdat daar een intens gesprek gaande was over mijn debuutroman. Anoniem en ongezouten, en daarom wel inzichtelijk. Wie wil weten hoe refo’s denken, kan daar een vinger in de prut steken.

Krijgt de man in het gezin als eerste een stuk vlees? Ja

In mei 2013 postte een forumlid een artikel uit Trouw van Jet Bussemaker. Bussemaker schreef dat moeders aan het werk moeten blijven en niet financieel op hun man moeten leunen. Ging zij daarmee niet ‘lijnrecht tegen de bijbel in’? Ja, inderdaad, Bussemaker was de duivel in mensengedaante.

Maar sommige forumleden vonden dat de toenmalige minister eigenlijk wel een punt had. Want waarom studeren meisjes als ze niets met die studie mogen doen? Je weet van tevoren niet of ze trouwen en moeder worden, zei men terug. Dat riep weer nieuwe vragen op. Wat moet een moeder met haar intellectuele capaciteiten? Die kan ze kwijt in het gezin of in vrijwilligerswerk. O ja? Waarom mag vrijwilligerswerk wel en betaald werk niet? Betaald werk doe je niet voor je naaste maar voor jezelf, om er financieel beter op te worden. Zijn de bijbelteksten over de onderdanigheid van de vrouw cultuurgebonden (en dus niet meer geldig)? Nee, daarvoor komen ze te vaak voor. Hoe ziet dat er in de praktijk dan uit, de man als hoofd van het gezin? Krijgt hij als eerste een stuk vlees? Ja. En hij neemt de belangrijke beslissingen. Een mannelijk forumlid: als de wasmachine kapotgaat, mag mijn vrouw zelf beslissen over de nieuwe.

Dat de vragen gesteld worden, betekent dat ze ter discussie staan. Bovendien is er geen unanimiteit in de antwoorden. Nieuw is ook dat men naast dominees en bijbelteksten ook wetenschappelijke onderzoeken aanhaalt over de effecten van een aan- of afwezige moeder op het nageslacht. Hoogopgeleide forumleden erkennen het offer dat vrouwen brengen als ze hun baan moeten opgeven. Laagopgeleiden zien dat niet zo. Kinderen zijn aan jou geleende panden, zeggen ze. Die mag je niet zomaar aan anderen toevertrouwen. Werkende moeders lezen in de bijbel niets over kinderopvang. Voorstanders van thuismoederen verdenken hen ervan de gezinnen expres klein te houden. Dat verwijt wordt taboehalve genegeerd.

Kortom: ook al heeft de sgp in de Tweede Kamer net gestemd tegen uitbreiding van het ‘vaderschapsverlof’ (vrouwen hebben al kansen zat op de arbeidsmarkt), intern is de werkende refo-moeder redelijk geaccepteerd. Fulltime gaat ze voorlopig niet werken. Een vrouw die in de eerste plaats voor zelfontplooiing kiest, rebelleert tegen God. Dat vindt iedereen op dat forum. Belangrijker: hun seculiere zusters doen het ook niet.

Wonderlijk genoeg wordt zelfontplooiing als concept op het forum niet bevraagd. Terwijl juist daar wat mij betreft de moeilijkheid ligt. Het doel in je leven is immers niet jezelf verwezenlijken, maar je oude ik afleggen, laten afsterven zelfs, om vervolgens (als je het beleven mag) op te staan als een in Christus vernieuwde mens. Dat laatste overkomt alleen een paar nette kerkmensen (de uitverkorenen). De rest wacht alsnog de eeuwige verdoemenis. Mijn hele jeugd heb ik daarom gedacht dat het beter zou zijn geweest dat ik niet geboren was. Als je niet bestaat kun je ook niet naar de hel. Wat zelfactualisatie is, leerde ik pas lang na de middelbare school.

Maar goed. Een refo-man mag zelfs van de conservatiefste dominee nog volop carrière maken. Niet voor zijn ontplooiing, maar voor het geld. Opdat zijn echtgenote zich volledig kan overgeven aan haar heilige taak.