Economie

Rehns einddoel

Het zal u niet zijn ontgaan dat de eurozone niet langer in recessie is. Met een groei van 0,3 procent in het tweede kwartaal kwam een einde aan anderhalf jaar onafgebroken economische krimp. Mooi. Maar omdat één zwaluw nog geen zomer maakt, brachten de media het goede nieuws terecht omzwachteld: het herstel was voorzichtig, de gevaren waren talrijk, de onzekerheid was groot en de toekomst ongewis.

Zo niet Olli Rehn. Bij de presentatie van de cijfers van Eurostat vorige week woensdag verloor de Finse technocraat zich in misplaatste zelfgenoegzaamheid. Lees even mee met zijn blog.

De titel luidt: Herstel binnen bereik. Dat is een nauw verholen verwijzing naar eigen werk. Het motto van de laatste viermaandelijkse economische prognose van de Europese Commissie luidde immers: langzaam herstellende van een langdurige recessie. En dat zou zomaar het motto van de volgende prognose kunnen zijn.

De eerste alinea somt wat indicatoren op die de afgelopen maanden herstel suggereerden: vollere orderportefeuilles, meer producentenvertrouwen, stijgend consumentenvertrouwen in sommige lidstaten en, natuurlijk, gedaalde rentestanden op perifere overheidsobligaties en stijgende beurskoersen.

Maakt niet uit dat dit meer komt door groei in verre buitenlanden, door Draghi’s belofte ‘alles te zullen doen wat nodig is’ en door onzekerheid op de markt van Amerikaanse overheidsobligaties dan door het Europees begrotingsdogmatisme.

Rehn vervolgt met de constatering dat dit in lijn is met eigen prognoses: ‘Al met al staven de zachte en harde indicatoren de laatste voorspellingen van de Europese Commissie en kunnen we voor volgend jaar een robuuste economische opleving tegemoet zien.’

Sinds 2008 zijn de voorspellingen van Rehn keer op keer geen knip voor de neus waard geweest. Nooit was dat reden voor twijfel aan de juistheid van het onderliggende econometrische model, voor excuses aan Europese burgers, laat staan voor bijstelling van het gevoerde begrotingsbeleid. Maar nu prognose en realiteit (toevallig) een keer samenvallen is het meteen een bevestiging van eigen gelijk. Dit is verificationisme voor fundamentalisten. En heeft meer van doen met religie dan met nuchter beleid.

Helemaal bont maakt Rehn het in de derde alinea: ‘De data ondersteunen ook, in mijn ogen, de juistheid van ons crisisbestrijdingsbeleid: een mix van beleid gericht op het bouwen van een stabiliteitscultuur en het streven naar structurele hervormingen die bedoeld zijn om groei en werkgelegenheid te genereren.’

Groei, meneer Rehn? Op jaarbasis krimpt de eurozone nog altijd met 0,7 procent, met uitschieters van 4,6 in Griekenland, 5,4 in Cyprus, 2 in Italië en Portugal en 1,8 in Nederland. En werk, meneer Rehn? 17,3 procent werkloosheid in Cyprus in juni 2013 tegen 11,7 een jaar geleden, 17,4 om 15,8 in Portugal, 26,3 om 25,1 in Spanje, 11 om 10,2 in Frankrijk, 6,8 om 5,1 in Nederland en 12,1 om 11,4 in de eurozone.

Maar het vuurwerk zit in de laatste alinea. Daar verzekert Rehn ons dat herstel binnen handbereik is maar alleen… en nou komt het… ‘als we onvermoeibaar vasthouden aan ons huidige crisisbestrijdingsbeleid: doorgaan met economische hervormingen, onze publieke en private schuldenberg onder controle krijgen, en voortgaan met bouwen aan de pijlers van een “echte economische en monetaire unie” die geen ruimte laat aan onverantwoordelijke bankiers en kortzichtige politici’.

Er is van alles mis met deze zin. Ten eerste is het ‘herstel’ van Spanje, Portugal en Frankrijk niet te danken aan rücksichtslos snijden, zoals Rehns fabeltje hebben wil, maar aan de extra tijd die deze landen in mei van dit jaar werd vergund om hun begrotings­tekort op orde te krijgen, waardoor er minder belastingverhogingen nodig waren – wat in het dwazenschip van Rehn doorgaat voor stimuleren.

Ten tweede leidt het door Rehn voorgestane beleid alleen maar tot hogere publieke schulden: van gemiddeld 70 procent van het bruto binnenlands product van de eurozone in 2008 naar 95 procent in 2013. Om over private schulden maar te zwijgen: van 103 procent in 2008 naar 110 in 2013.

Ten derde laat Rehn zich met het laatste deel wel heel diep in de totalitaire ziel kijken: de ‘echte economische en monetaire unie’ is kennelijk primair bedoeld om politici aan banden te leggen. Maakt niet uit dat ze democratisch gekozen zijn.

Rehns epistel was voorzien van een motto: ‘Doe niets overhaast, besteed grote aandacht aan iedere stap, en hou van meet af het einddoel in het oog.’ Was getekend: Edward Whymper, de Britse alpinist die in 1865 als eerste de Matterhorn bedwong.

Ik weet niet of Rehn de biografie van Whymper heeft bekeken, maar bij de afdaling in 1865 kwamen drie medeklimmers tragisch om het leven terwijl Whymper zelf als 71-jarige na een beklimming in Chamonix aan een hersenbloeding is overleden.

Hou het einddoel goed in het oog – tsja.