Reizigers! mijd oostenrijk!

Oostenrijk is, met Zwitserland en Liechtenstein, het minst interessante land van West-Europa, behalve als in Wenen en omgeving de rechts-extremisten een politieke factor van belang zijn geworden.

De verkiezingszege van Jörg Haider is hier en daar reeds gebagatelliseerd. Hij is voornamelijk een populist, die bovendien geen ongelijk heeft in zijn campagne tegen de verbureaucratiseerde sociaal-democraten en christen-democraten, die sinds jaar en dag in de Alpenrepubliek de dienst uitmaken.
Allemaal waar. Maar bovenal is Haider de man die de onsmakelijkste dingen over buitenlanders zegt, de Sloveense minderheid in zijn land discrimineert, Adolf Hitler tot een briljant econoom heeft uitgeroepen en op bijeenkomsten van oud-nazi’s dingen beweert die geen politicus, waar ook in Europa, zich kan permitteren.
Het probleem van de Freiheitliche Partei Österreichs is dat het geen nieuw, wellicht modieus - dus voorbijgaand - verschijnsel is als het Vlaams Blok, de Republikaner of het Front National. Het is een partij die in een traditie staat. De FPÖ presenteert zich als de vertegenwoordiger van het Oostenrijkse liberalisme, ook al zijn Haider c.s. inmiddels de Liberale Internationale uitgegooid.
Liberalisme? In werkelijkheid was die partij de eerste drie naoorlogse decennia het politieke tehuis van het bruinste wat de riolen van Wenen, Linz, Innsbruck en Salzburg te bieden hadden. Het waren gewone nazi’s en neo-nazi’s, die Hitlers concentratiekampen ontkenden, voorstanders waren van het steriliseren van ‘minder begaafden’ en de antisemitische demonstraties tegen de toneelversie van Het dagboek van Anne Frank verdedigden.
De nazi’s zijn inmiddels dood of bijna dood. Nu zijn het hun zonen en dochters die in de FPÖ de dienst uitmaken. Bijvoorbeeld Jörg Haider (47), kind van onvervalst nationaal-socialistische ouders, die alle reden hebben trots op hun kind te zijn.
De meeste Europese naties hebben een rechts-extremistische minderheid, waarmee te leven valt zolang zij maar niet bij het lands-, regio- of stadsbestuur zijn betrokken. Kranten als De Gazet van Antwerpen en Nice Matin zullen vermoedelijk zeer gematigd zijn geweest in hun commentaren op het oprukkend rechts-extremisme in Oostenrijk, gegeven de positie van dit rechts-extremisme in hun eigen regio. Maar in het Oostenrijkse Karinthië vormen zij de regering en in Salzburg zijn zij de grootste partij geworden. Dat betekent dat de kans minimaal één op vier is dat die hoffelijke ober die ons de koffie-met-Sachertorte serveert een aanhanger van Jörg Haider is.
Het is een onverdraaglijke gedachte.
Een gedachte die ons tot nadenken stemt. De schrijver Kurt Tucholsky schreef in het weekblad Die Weltbühne, toen Duitslands zuidelijkste deelstaat een broeinest van rechts-radicalisme was geworden, het artikel 'Reizigers! Mijd Beieren!’
Wat waren ze kwaad!
Dus is het een advies dat navolging verdient. Laat het voor een tijd maar eens uit zijn met het toeristisch gejodel in Tirol en die oergezellige après-ski in Klagenfurt, tot het moment dat de Oostenrijkers weer hun politiek verstand hebben teruggekregen.
Reizigers! Mijd Oostenrijk!