Buitenland

Rennen met de kudde

Als mensen over een aantal jaar gaan terugkijken op de Grote Infantilisering van 2016 zullen ze waarschijnlijk met verbazing kijken naar de obsessie in onze tijd met beurskoersen.

Nu politieke instabiliteit zich verspreidt door de westerse wereld worden de dagkoersen van de euro, goud, staatsleningen van land x, of wat dan ook, steeds vaker beschouwd als een soort orakels over de kwaliteit van onze toekomst. Bij al het politieke nieuws dat ons bereikt, lijkt het in veel media alsof alles ‘eigenlijk’ draait om de grote vraag: wat doen de markten?

Zondag was een case in point. Italië trapte met zijn referendum een cruciaal verkiezingsjaar af voor Europa, hierna volgen Nederland, Duitsland, Frankrijk en mogelijk Groot-Brittannië, allemaal landen met grote populistische onrust onder de kiezers; allemaal verkiezingen met potentieel grote gevolgen voor het Oude Continent. Het is te hopen dat grote media hun ogen op de hoofdzaken houden.

Het referendum in Italië gaf genoeg reden om daaraan te twijfelen. De BBC, The New York Times en andere grote media berichtten niet alleen over de gevolgen van het Italiaanse ‘nee’ voor Italië en Europa, maar berichtten ook vanaf maandagochtend live vanuit Japan. Daar werd ‘nervositeit’ gesignaleerd op de Nikkei-index, en ‘dalende trends’ die westwaarts reisden door Azië. Gelukkig ging het Eurogeddon aan ons voorbij: even na het middaguur kon worden bericht dat ‘markets stabilise after Italian referendum’. Het was de anticlimax van een opgeklopt verhaal over ‘Italy’s 360 billion referendum’, waarin het leek alsof de Italianen eigenlijk over hun staatsschuld stemden. Ook Nederland ging hierin mee: voor de Volkskrant was het maandag de belangrijkste vraag of het voorspelde ‘bloedbad op de beurzen’ er kwam of niet.

Het is geen geïsoleerd geval. De Brexit werd ook vaak voorgesteld als een referendum over de vraag of de Britten instortende koersen wilden – met al het vreselijks wat je daar dan bij moet denken. Toen de Brexit daar was daalden de koersen even en toen weer niet, wat in verschillende media als een huiveringwekkende achtbaanrit werd voorgesteld. ‘Verbijsterende Britse beslissing om de EU te verlaten doet de pond neerstorten en richt ravage aan in markten over hele wereld’, kopte The Washington Post – over een daling van zes procent die na een paar minuten bijtrok. En dan Donald Trump. Toen die werd verkozen was het mondiale verhaal ‘Trump Triumphs, Global Markets Plummet’ (The New York Times). Toen gingen de markten weer omhoog, en hoewel Trumps winst misschien het ergste was dat de wereld dit jaar kon overkomen – een plotse zombie-Apocalyps of zoiets daargelaten – werd dat breed geïnterpreteerd als teken dat de toekomst onder Trump waarschijnlijk mee zal vallen.

We weten wat er voor lomp tuig in de financiële wereld rondloopt

Het vertrouwen in het vermogen van ‘markten’ om de gevolgen van politiek nieuws goed in te schatten is tamelijk curieus. We weten allemaal sinds 2008 wat er voor lomp tuig in de financiële wereld rondloopt, met analytische kwaliteiten die tot de volgende eindejaarsbonus reiken en instincten die neerkomen op meerennen met de kudde. Het is een sterk staaltje omgekeerde wereld als we hen gaan behandelen als een uitstekend ingevoerd, vooruitziend team dat nauwkeurig kan voorspellen of belangrijke gebeurtenissen goed gaan uitpakken of niet.

Ook het opvallend schaarse wetenschappelijk onderzoek dat hiernaar is gedaan, suggereert dat investeerders politiek nieuws helemaal niet goed kunnen inschatten. Een studie naar de wilde koersbewegingen tijdens de Aziatische crisis van 1997 wees uit dat die soms ‘werden veroorzaakt door lokaal of regionaal nieuws’, terwijl andere ‘gestuurd leken door kudde-instincten’. Een andere studie, door De Nederlandsche Bank, probeerde te achterhalen waarom investeerders in het eerste jaar van de euro onlogisch leken te reageren op politiek en economisch nieuws uit Europa en de VS. Het antwoord: investeerders reageren inderdaad vaak irrationeel op nieuws – het zijn net gewone mensen.

Wie het oordeel van investeerders op waarde wil schatten kan terecht bij een studie uit 2010 naar ‘marktreacties’ op het uitbreken van oorlog. Tot hun verrassing vonden twee Italiaanse economen dat beurzen sterk positief reageren op oorlogsnieuws, met name beurzen in de VS bij oorlogen in Latijns-Amerika en Japanse beurzen bij oorlogen in Azië. De economen concludeerden ‘dat er belangrijke motieven zijn voor investeerders om oorlogsinformatie uit te buiten’. Net zoals wij belangrijke motieven hebben om beursjongens te negeren als orakels voor politiek nieuws.

We weten wat er voor lomp tuig in de financiële wereld rondloopt