Renzi de Heerser

Rome – ‘Beter onstuimig zijn dan respectvol; want het geluk is een vrouw, en om haar te domineren, is het noodzakelijk haar met kracht tot de jouwe te maken. (…) Zij is, zijnde een vrouw, vriendin van de jeugd, omdat de jeugd minder respect heeft, en haar met grotere wreedheid en moed op de knieën weet te dwingen.’

Vijfhonderd jaar terug gaf Machiavelli in De heerser deze raad aan wie de macht wilde grijpen. En het lijkt of Matteo Renzi (39), sinds 22 februari de jongste premier ooit van Italië, Machiavelli in het bloed heeft. Haast was er, en hoe. Als Renzi nog een paar weken had gewacht, was zijn voorganger Enrico Letta (47) ongemerkt de ‘veiligheidszone’ binnengegleden. Italië wordt namelijk vanaf 1 juli voorzitter van de Europese Unie volgens het roulerende zesmaandelijkse voorzitterschap. Zo kort van tevoren kan de premier niet meer gewisseld worden.

Dat wist Renzi uiteraard, en dat wist ook zijn partijgenoot Enrico Letta, nog maar tien maanden geleden op zijn beurt benoemd tot de jongste premier van Italië ooit. Het moment waarop Letta ‘het belletje’ zaterdag overhandigde aan zijn opvolger Renzi spreekt boekdelen. Het overdragen van het voorzittersbelletje van de premier is de symbolische overdracht van de macht. Voor het oog van alle camera’s duwde Letta Renzi het belletje met afgewend hoofd in de hand. Hij keek hem niet aan, zijn partijgenoot van de linkse PD. Dat is op zich slecht nieuws voor Renzi, want de macht van ‘de Letta’s’ (neef Enrico en oom Gianni van 78) reikt tot diep in de haarvezels van het systeem Italië. De macht van zijn oom – Berlusconi’s persoonlijke raadsheer en in nauw contact met alle kringen die ertoe doen – is nog veel groter dan die van de neef, maar het evenwicht was mooi verdeeld. Oom Gianni achter de schermen, neef Enrico op het erepodium als premier. Wie die macht zomaar tart kan nog vele verrassingen verwachten.

Maar Machiavelli’s discipel Matteo Renzi lijkt zich er vooralsnog geen zorgen over te maken. Zijn onstuimige greep naar de macht ten koste van een partijgenoot wordt door veel linkse Italianen niet begrepen, laat staan gewaardeerd. Aan rechterzijde vinden ze het prachtig, en dat is op zich ook opvallend. Het Berlusconi-kamp staat te juichen voor Renzi, de nieuwe Heerser.