Restpartij

HIJ KOMT JUIST terug van een bijeenkomst van het Oud Strijders Legioen dat in Den Haag confereerde over de situatie op de Balkan. En ze waren daar al net zo verdeeld als bij GroenLinks, meesmuilt europarlementariër Jim Janssen van Raay zaterdagmiddag in zijn kantoor in het centrum van Rotterdam. Tussen de oorlogsdebatten door legde hij met de bestuursleden van autopartij Nederland Mobiel - eveneens trouwe OSL-gangers - de laatste hand aan een nieuwe politieke partij die 10 juni aanstaande zal deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement. Het Europees Verkiezers Platform Nederland moet kiezers bedienen voor wie het CDA te links, de VVD te paars en klein-christelijk te anti-Europees is, zegt Janssen van Raay.

Vier Nederlandse partijen zullen door het platform in de Europese verkiezingen vertegenwoordigd worden: de Vrije Indische Partij, de ouderenpartijen Unie 55+ en AOV, en Nederland Mobiel dus. Onder aanvoering van mevrouw Loemban Tobing-Klein, een voormalig Surinaams topambtenaar die in het bestuur van de nieuwe partij zitting heeft genomen, wordt bovendien een poging gedaan de Surinaamse kiezer aan te spreken. Het platform wordt de Nederlandse tak van de bestaande eurofractie Unie voor Europa, een verzameling partijen die de gaullistische gedachte van het ‘Europa van de naties’ aanhangen. Vóór Europa, maar tegen verdere integratie dus. Diverse Franse, Griekse, Ierse, Portugese en Italiaanse samenwerkingsverbanden zijn nu al in de Unie opgenomen. Silvio Berlusconi’s Forza Italia maakte ook enige tijd deel uit van de combinatie, maar zocht onlangs tot ontsteltenis van Hanja Maij-Weggen (CDA) aansluiting bij haar EVP-fractie, de Europese christen-democraten. Jim Janssen van Raay komt daar ook vandaan. Na een hooglopend conflict met toenmalig CDA-partijvoorzitter Hans Helgers vertrok hij in 1996 evenwel van de christen-democratische fractie naar de Unie voor Europa. IN EEN ZAALTJE in het Hilton Hotel, op een steenworp afstand van het Rotterdamse kantoor van Janssen van Raay, werd afgelopen donderdag de partij gepresenteerd. Het bestuur werd aan de matig opgekomen pers voorgesteld en er werd uitleg gegeven over de doelstellingen en de doelgroep van de partij. Janssen van Raay werd op deze bijeenkomst vanwege zijn ruim dertig jaar politieke ervaring tot 'politiek leider’ gebombardeerd. Als alles volgens plan verloopt - de voormalige christen-democraat is officieel nog in beraad - dan zal hij eind deze maand officieel tot lijsttrekker worden benoemd. Tenminste, als Leonie van Bladel, ook al zo'n verstoten europarlementariër (voorheen PvdA), niet alsnog te overreden is. Janssen van Raay, twee dagen na de persconferentie: 'Ik heb de pensioengerechtigde leeftijd al bereikt. Leonie is in vergelijking met mij een jonge den, het zou voor de hand liggen dat zij lijsttrekker wordt. Ik heb dat ook veel liever dan dat ik zelf weer aan de bak moet. Samen hebben we aan de wieg gestaan van de nieuwe partij. Als een soort Operatie Werkgelegenheid Janssen van Raay was dit in ieder geval niet bedoeld. Als advocaat kan ik nog best een paar jaartjes mee, misschien een leuk consulaatje erbij - maar dan is het ook genoeg.’ Samen aan de wieg gestaan? Daar denkt Leonie van Bladel iets anders over. Eigenlijk heeft ze er niet zo'n behoefte aan met de pers te praten - Janssen van Raay: 'Da’s ook vreemd voor een oud-journalist’ - maar telefonisch wil ze best even benadrukken dat haar rol niet overschat moet worden. In een lijsttrekkerschap heeft ze al helemaal geen trek. Van Bladel: 'Ik oprichter? Welnee, die club is niet door mij opgericht. Zijdelings, heel zijdelings ben ik erbij betrokken geweest. Ik heb geadviseerd, meer niet.’ Janssen van Raay: 'Ach, maar dat kan Leonie toch niet zeggen. Ze is in de fractie mijn baas: zij is naar me toegekomen met de vraag of er niet ook eens een Nederlandse tak van de Unie voor Europa kon komen. Samen hebben we toen de oprichtingsvoorwaarden opgesteld. Ik heb haar gisteren nog gebeld en gezegd: Leonie, laten we elkaar nou niet tegenspreken, ik weet dat je niet in het bestuur wilt, maar op die lijst, dat wil je best. Misschien wil ze geen verkiesbare plaats, maar ze komt er zeker op.’ Van Bladel: 'Ik sluit in het leven nooit iets uit, maar het lijkt mij uiterst onwaarschijnlijk dat ik ooit op de lijst van die partij verschijn.’ HOEWEL HET initiatief volgens Janssen van Raay, en na enig aarzelen ook volgens Van Bladel, vanuit de fractie van de Unie voor Europa is gekomen, zijn ook in Nederland enkele mensen nauw betrokken geweest bij de oprichting. Heel nauw. De donderdag benoemde voorzitter R. van Huet bijvoorbeeld. Van Huet: 'Met alle respect voor de heer Janssen van Raay, maar in feite is het hele plan van míj uitgegaan. Zo gaat het niet verder met al die kleine clubjes, vond ik. De ruzies bij de ouderenpartijen… Laten we de krachten bundelen. Via de Unie 55+ en het AOV, die al langer samenwerkten met de Unie voor Europa, ben ik toen bij Janssen van Raay en Van Bladel terechtgekomen.’ Wie nu de annalen moet ingaan als grondlegger van het Europees Verkiezers Platform Nederland, dat blijft een raadsel. Hoe dan ook, de partij van Janssen van Raay is er. Maar, hoe verder? Aan de 'oprichtingsvoorwaarden’ waar Janssen van Raay over sprak is inmiddels voldaan. Er moest zekerheid komen of de Franse afgevaardigden niet net als de Italianen van Berlusconi van de Unie voor Europa naar de christen-democraten zouden overlopen, hiermee de fractie sterk verzwakt achterlatend. Alleen met een krachtige Europese fractie wilde Janssen van Raay over een Nederlandse tak nadenken. De Fransen bleven. HIERNAAST moest er in Nederland natuurlijk wel plaats zijn voor een nieuwe partij. Janssen van Raay: 'We hebben afgewacht wat de koers van het CDA zou worden. Toen bleek dat de partij voortaan links van Paars wilde opereren, was voor ons de weg vrij. Als democraat vind ik dat er voor iedereen wat te kiezen moet zijn. Voor behoudende Nederlanders is het met de draai van het CDA volstrekt onduidelijk waarop te stemmen. Als Paars niet had bestaan en de VVD geen verlengstuk van de Partij van de Arbeid was geworden, dan was onze partij heus niet nodig geweest. We zijn bovendien een alternatief voor mensen die niet verder willen met de overdracht van bevoegdheden naar Europa. Ik wil niet dat in de toekomst een meerderheid van Europese landen moet bepalen of onze koningin wel of niet naar China mag. Wij zijn er voor mensen die zeggen: supranationaal bestuur oké, maar laten we niet te ver gaan.’ Voorzitter Van Huet verwacht ook veel van de Surinaamse doelgroep. 'Die mensen komen uit een cultuur’, zegt hij, 'waarin ze niet weten of ze nou moeten kiezen of dat ze maar beter thuis kunnen blijven. Ze moeten kiezen natuurlijk, maar wel voor ons.’ Janssen van Raay: 'De Fransen, die hebben altijd een goed gevoel van verantwoordelijkheid voor hun oude koloniën gehad. Nederland wil dat ook wel, maar het lukt meestal niet. Voor Suriname willen wij vanuit Europa een plan ontwikkelen om dat land uit het moeras te trekken. Nederland operereert consequent zo onhandig met Paramaribo dat er nooit wat van goede hulp gekomen is. In Den Haag snapt men deze lui gewoon niet. De helft van de Surinamers woont nu hier en je zou er natuurlijk voor moeten zorgen dat die mensen weer bereid zijn in hun geboorteland de schouders eronder te zetten.’ Van Huet: 'En Indië natuurlijk, ik bedoel Indonesië. Met de Vrije Indische Partij erbij kunnen we ook deze groep Nederlanders in Europa vertegenwoordigen.’ Janssen van Raay: 'Kortom, we willen dat mensen die de meningen van G.B.J. Hiltermann en J.L. Heldring delen, ook iets te kiezen hebben.’ IN NRC HANDELSBLAD zei beoogd lijsttrekker Janssen van Raay vorige week nog een 'goede vriend’ te zijn van de Indonesische president Habibie en diens voorganger Soeharto. Ook verder is de oud-CDA'er niet onomstreden. In het onlangs verschenen boek Europese idealisten: Een chronique scandaleuse van het Europees Parlement van onderzoeksjournalist Joep Dohmen wordt verhaald over verschillende affaires die Janssen van Raay in bijna twintig jaar Europarlement heeft doorgemaakt. Hij wordt 'kampioen afwezigheid op vrijdags plenaire vergadering’ genoemd en Dohmen doet nog eens uitgebreid een door Nova onthulde belangenverstrengelingsaffaire uit de doeken. Heeft de nieuwe partij desondanks nog altijd vertrouwen in Janssen van Raay? Van Huet: 'Dat met Habibie en Soeharto was een heel vervelende zaak. De mensen van de Vrije Indische Partij schrokken zich natuurlijk een ongeluk. Ze hingen meteen aan de telefoon. Meneer Janssen van Raay, maakte ik ze duidelijk, drukt zich nu eenmaal niet altijd even correct uit. Maar dat is ook alles. Verder hebben we alle vertrouwen in hem.’ Janssen van Raay, die opvallend mild gestemd is over het boek van Dohmen: 'Op vrijdag ben ik er nooit, dat klopt. Op die dag stemmen we over de zogenaamde urgente resoluties waarin het Europees Parlement in alle mogelijke bewoordingen de wereld veroordeelt. Daar hoef ik als serieus jurist toch niet bij te zijn, we zijn hier niet eens toe bevoegd! Als wij moeten stemmen over het stopzetten van het gebruik van vallen voor vossen door de Indianen in Canada, dan kan ik dat niet serieus nemen. Ik heb dat Dohmen ook geschreven.’ Over een paar jaar kan het platform ook meedoen aan de Tweede-Kamerverkiezingen, zegt Janssen van Raay. Dan kunnen zomaar zes zetels behaald worden, heeft hij berekend op basis van het totaal aantal stemmen dat ouderenpartijen, de Vrije Indische Partij en Nederland Mobiel bij de laatste verkiezingen kregen. Omgerekend naar de normen voor de verkiezingen van 10 juni aanstaande, komt dit neer op één zetel in het Europees Parlement. Niet bekend Maandagmiddag belt de vers benoemde secretaris van het platform naar de redactie van De Groene. Hij heeft een primeur over de kandidatenlijst. Heet van de naald, zegt hij. Mevrouw Van Bladel komt erop, zegt hij. Over haar plaats moet deze week evenwel nog vergaderd worden.