Retourtje Ter Apel - Skopje

Skopje - Honderden Macedonische roma vroegen het afgelopen jaar asiel aan in Nederland - en even zovele roma werden weer teruggestuurd naar hun eigen land. Precies hetzelfde gebeurde met Servische en Macedonische asielzoekers van roma-afkomst in België, Duitsland, Zweden en Frankrijk. Om de berooide teruggekeerden te helpen bij de reïntegratie in eigen land werkt de Utrechtse stichting Maatwerk bij Terugkeer samen met de organisatie Nadez (‘Hoop’) uit Shutka Orizari, de grootste roma-wijk in heel Europa, gelegen aan de rand van de Macedonische hoofdstad Skopje.

Nadez begeleidt momenteel 29 gezinnen met in totaal 109 personen die door Nederland teruggestuurd werden. De organisatie probeert de teruggekeerde roma op te vangen en vooral in onderwijstrajecten onder te brengen. De meesten van hen zitten daar echter niet op te wachten. ‘Ik wil geld om een auto te kopen, ik wil taxichauffeur worden’, zegt Erin Kurtis (41), die twee maanden geleden terugkeerde via het asielzoekerscentrum in Ter Apel, in zijn illegale woning aan de rand van Shutka. 'Wat heb ik aan onderwijs? Ik moet mijn vrouw en kind voeden.'De meeste roma die terugkeren vinden bij aankomst in Skopje als ze geluk hebben nog hun lege kamers terug, volgens Vesna Bojadziska, medewerkster van Nadez. 'De meeste roma verkopen alles wat ze hebben om de reis te kunnen betalen. Soms ook hun huis.’ In Nederland en Duitsland worden ze niet zelden letterlijk voor de deur van het asielzoekerscentrum afgezet, door professionele 'reisbureautjes’. Enkele van deze bureaus werden onlangs gesloten, op aandringen van de EU. Inmiddels controleren Macedonische douaniers ook of reislustige roma wel genoeg geld hebben voor de reis naar West-Europa. Verder wordt overwogen om een stempel in hun paspoort te zetten als ze al eerder zijn teruggekeerd van een mislukte asielaanvraag in de EU.Dat dit stigmatiserend werkt, klopt enerzijds, volgens Bojadziska van Nadez. 'Aan de andere kant begrijp ik ook dat onze regering wil voorkomen dat de afschaffing van de visumplicht voor Macedonië, sinds eind 2009, weer door de EU wordt teruggedraaid.’ Stichting Maatwerk bij Terugkeer is inmiddels gestopt met de ondersteuning van terugkerende roma. De reden: het project zou wel eens een aanzuigende werking kunnen hebben.