Robin cook

Hij schokte de wereld door in Jeruzalem een Palestijns parlementslid de hand te schudden. Een hevig vertoornde Netanyahu stuurde de Britse minister van Buitenlandse Zaken daarom zonder viergangendiner naar bed. Wie is Robin Cook, de brokkenmaker met wie Benjamin Netanyahu niet de tafel wilde delen? ..LE EIGENLIJK HAD de kleine roodharige Schot dolgraag het Labour-voorzitterschap van Neil Kinnock willen overnemen. Zijn gebrek aan classic good looks zouden hem die droom hebben ontnomen. Zelfs de interventie van Barbara Follet, de image builder van Labour (‘baard iets korter, Robin, en doe een zachtere kleur overhemd aan en kam je haar naar voren’), mocht niet baten. Een plausibeler verklaring voor het feit dat Tony Blair, ook geen Chippendale, de voorkeur verdiende is echter dat Cook een norse, bijna arrogante loner is met meer kennissen dan vrienden. Cook zelf zit daar niet zo mee. ‘Ik zou niemand van mijn collega’s in verlegenheid willen brengen door te suggereren dat ik goed bevriend met hen was.’

Hij zal er met zijn pleidooi voor hervorming van het kiesstelsel ook weinig vrienden bij hebben gekregen. Cook wilde het rigide Engelse districtenstelsel omzetten in een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. ‘Stel nou dat het nieuwe parlement was gekozen door middel van evenredige vertegenwoordiging’, schrijft hij in The Independent van 11 april 1992, net na het aantreden van het tweede kabinet-Major. Een waar Walhalla voor de kleine man zou volgens Cook zijn verrezen. 'Het eerste-over-de-finishsysteem heeft vier kabinetten lang verbetering op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg in de weg gestaan. Een coalitieregering van Labour met de liberaal-democraten had die zaken allang gerealiseerd’, stelt hij - daarbij voor het gemak vergetend dat Labour ten tijde van de installatie van Major(II zo'n duik had gemaakt dat een overweldigende meerderheid er zelfs met hulp van de liberaal-democraten niet in had gezeten.
De vraag is of Cook nog steeds zo'n warm voorstander is van hervorming nu Labour het in zijn eentje kan rooien.
KOUD WAS de 'tuinkabouter’, zoals de rechtse pers hem origineel heeft gedoopt, toegetreden tot het eerste Labour-kabinet sinds jaren, of hij gaf de buitenlandse politiek een slinger die haar honderdtachtig graden deed draaien. Tot grote afschuw van de eurosceptics kondigde hij aan af te willen van de Britse 'not so splendid isolation’. Groot-Brittanni‰ moest weer deel gaan uitmaken van Europa. In een leidinggevende rol natuurlijk, om zo de as Parijs-Bonn de wind uit de zeilen te nemen. Cook rekent af met de conservatieve opvatting dat Groot-Brittanni‰ Europa niet nodig heeft vanwege de bevoorrechte band met de Verenigde Staten. 'Ik geloof dat Groot-Brittanni‰ een nog waardevoller bondgenoot van de Verenigde Staten kan zijn als we een leidersrol vervullen in Europa.’
Dit betekent niet dat Cook alle Europese idee‰n zonder meer omarmt. Regelmatig benadrukt hij dat hij een Europese munt niet zaligmakend vindt. De Europese landen zetten te veel opzij om maar te slagen voor het euro-examen. Gaten in begrotingen worden gedicht met geld dat bedoeld was voor de gezondheidszorg of de sociale zekerheid.
De Britten zullen in geen geval vooraan staan als de euro’s uitgedeeld worden. Cook pleit voor een people’s Europe waarin zorg voor werk, milieu en de bestrijding van criminaliteit centraal staan. 'We moeten voorkomen dat we dezelfde fouten maken als in Maastricht, toen het verdrag bijna door de mensen werd afgewezen omdat ze dachten dat zij er weinig mee opschoten. We kunnen het draagvlak voor de Europese Unie pas herstellen als we van de politieke agenda afstappen en de agenda van de burgers volgen. We moeten de werkloosheid boven aan de agenda zetten. Nog steeds wordt er meer gedaan voor de rechtspositie van mensen die al werk hebben dan voor mensen die zonder werk zitten.’
Cook was ook de motor achter de Britse ondertekening van het Europees sociaal handvest, volgens de Tories een eersteklaskaartje werkloosheid. De man klinkt als een Postbus 51-spotje, maar lijkt te menen wat hij zegt. Een Europa voor de mensen strekt zich in zijn optiek ook uit tot de landen van het voormalige Oostblok. Tsjechi‰ en Hongarije mogen wat Cook betreft meespelen.
Cook staat bekend als een vlijmscherp debater. Zijn sarcasme is bijtend als zoutzuur. Cooks glorious moment kwam toen het parlement afgelopen februari een rapport behandelde over de wapenverkopen aan Irak v¢¢r het uitbreken van de Golfoorlog in 1991. Cook kreeg pas een uur voor aanvang het rapport in handen. Ruim op tijd om er net d¡e stukken uit te halen die nodig waren om de Tories een verpletterende slag toe te brengen. Cook hekelde de sterke positie van Groot-Brittanni‰ in de wereld, nummer vier op de wapenranglijst, met de hartstocht van een hardcore-pacifist. Hij merkte op dat onder de conservatieven een wedstrijdje gaande was met Frankrijk, ook succesvol wapenexporteur, om elkaar af te troeven in overeenkomsten met dictatoriale regimes en herinnerde fijntjes aan toenmalig onderminister van defensie Alan Clark, die een bedrijf adviseerde de ware aard van zijn export naar Irak stil te houden.
ALS ZIJN OUDERS hun zin hadden gekregen, was Robin Cook dominee geworden in de Presbyterian Church. Maar op negentienjarige leeftijd viel de jonge Robin van zijn geloof. Hij ging Engelse literatuur studeren aan de Edinburgh University. Halverwege zijn afstudeerscriptie over de victoriaanse roman ontmoette hij de twee jaar oudere hematoloog Margaret Whitmore. Hij liet Bront‰ en Austen voor wat ze waren en trouwde met haar. Ondertussen was zijn ster als politicus rijzende. Op tegenstander Malcolm Rifkind oefende hij zijn debatteerkunst in de gemeenteraad van Edinburgh. Ook schnabbelde hij wat bij voor de Glasgow Herald. Nog steeds laat hij in zijn wekelijkse column aan gokkers op de renbaan weten - en naar het schijnt niet onverdienstelijk - op welk paard ze moeten wedden.
In 1974 werd Cook gekozen in het Lagerhuis. Vervolgens was hij jarenlang schaduwminister van Buitenlandse Zaken. Hij maakte kennis met secretaresse Gaynor Regan. De twee kregen een verhouding. Tijdens het bezoek van de koningin aan India, waar Cook ook bij aanwezig was, liet hij het koninklijk gezelschap in de steek en vloog hij op staatskosten terug naar Engeland om enige uurtjes in de armen van de secretaresse te verpozen. De koningin en haar gevolg waren not amused, maar de gelederen en monden werden gesloten. Affaires mogen, maar niet in het openbaar.
Toch lekten Cooks amoureuze escapades uit. Een politicus die in het holst van de nacht de parkeermeter van een voor zijn deur geparkeerde vreemde auto bijvult, wekt al gauw de aandacht van een in het struikgewas verblijvende tabloid-fotograaf. Toen het verhaal in augustus vorig jaar de voorpagina’s haalde, stonden de Cooks net op punt in het vliegtuig naar Montana te stappen voor een paardrijvakantie. In de vip-lounge op Heathrow annuleerde Cook zowel de vlucht als zijn huwelijk.
TONY BLAIR en ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright staan vierkant achter het handelen van Cook in Jeruzalem. De Britse pers is een stuk minder gecharmeerd. 'Meneer Cook heeft de indruk achtergelaten dat de Britse politiek wat betreft het Midden-Oosten in Brussel gemaakt wordt en niet in Londen’, schrijft de Times in het hoofdcommentaar. 'Tony Blair zal als hij volgende maand Israel bezoekt, al zijn charmes in de strijd moeten gooien om de gevolgen van Cooks misstap ongedaan te maken.’