Robin hood

Vanwaar al die kameraadschap en dat arcadische gedartel in de vrije natuur? Omdat Robin Hood homo is, zo stelt de Engelse professor Stephen Knight. Paniek overzee.

VRIJDAG 16 JULI is het zover. Dan zal de driedaagse Nottingham Conference zijn hoogtepunt beleven wanneer om 4 uur ’s(middags, direct na de thee, professor Stephen Knight een zaal van de universiteit van Glamorgan binnenloopt en zijn opzienbarende onderzoeksresultaten presenteert aan een gezelschap dat bestaat uit ’s(werelds meest vooraanstaande Robin Hood-vorsers. Titel van zijn lezing: The Forest Queen. Zijn stelling: Robin Hood was homo. Jawel, net als keizer Nero en Thomas Mann, Jezus, Goethe en Mickey Mouse misschien en onlangs nog Tinky Winky, is nu ook deze archetypische, romantische held ontmaskerd. Knight, die eerder onderzoek deed naar vrijmetselarij en vogelvrij-verklaarden, heeft de veertiende-eeuwse balladen bestudeerd waarin voor het eerst gewag wordt gemaakt van Robin Hood. Hij meent dat deze balladen zijn doordesemd van homoseksuele erotiek. De prins der dieven is eigenlijk de leider van een groepje homoseksuelen dat uit de samenleving verbannen wordt en zich vrijwillig zonder vrouwen terugtrekt in de wouden van Sherwood. Die grote groene bossen zijn volgens Knight een symbool van vruchtbaarheid. Robin Hood en zijn merry men zijn er voortdurend in de weer met fallische attributen. Zwaardvechten, pijlen spannen, schieten en in kokers stoppen, met elkaar worstelen en eenzame reizigers bespringen - allemaal beeldspraak. Van Robin Hoods zogenaamde geliefde Marian bestaat ook nog geen enkel spoor, nee, Robin Hoods ware liefde is Kleine Jan. Knight leest dat in ballades als de volgende: (When Robin Hood was about 20 years old; he happen’d to meet Little John; A jolly brisk blade right fit for the trade, for he was a lusty young man. (EEN MENS GAAT wel twijfelen. Al die kameraadschap en dat arcadische gedartel in de vrije natuur. En inderdaad, waaróm wordt Robin Hood eigenlijk verbannen? En dat rode haar; is dat soms geverfd? En hoe zit dat met die legendarische lange stok van Kleine Jan. En waarom schiet Robin nooit in de roos maar altijd in de pijl van een ander? Ook de latere Robin Hoods komen onder directe verdenking te staan. Douglas Fairbanks, Erroll Flyn, Kevin Costner. Al die mannen in kokette groene pakjes en leuke slofjes. Is hier soms sprake van een homoseksueel complot door de eeuwen heen? Mary Chamberlain, de secretaris van de Robin Hood Society, vreest dat dat inderdaad zo is. Ze acht het dan ook nodig om meteen de tegenaanval in te zetten. In The Sunday Times beschuldigt ze wetenschappers als Knight ervan dat ze de aandacht proberen te trekken over de rug van Robin heen. Het idee dat Robin Hood homoseksueel was, zou zelfs flinke schade kunnen aanrichten. Want, zegt Chamberlain: ‘Robin blijft een wereldwijd vermaard personage, en kinderen houden ervan hem na te spelen.’ Maar The Sunday Times heeft ook de hoogleraar middeleeuwse geschiedenis Barry Dobson uit Cambridge om commentaar gevraagd. Dobson gaf direct toe dat de relatie tussen Robin en Kleine Jan in de balladen ambigu overkomt. Zou het? Knight claimt dat homoseksualiteit voor de dertiende eeuw wel was geaccepteerd, maar dat de kerk in de dertiende eeuw hard in de aanval ging. Elk teken van homoseksualiteit moest onmiddellijk uit de samenleving verstoten worden. Niet alleen was het verboden om met mensen van hetzelfde geslacht de liefde te bedrijven, maar ook het spreken en schrijven over homoseksualiteit zouden onverwijld levensgevaar opleveren. Schrijvers, vertellers en zangers werden genoodzaakt voortaan heimelijke hints te geven. Dat klinkt niet onwaarschijnlijk. Ook in de Lage Landen was deze praktijk niet onbekend. Zo weeft bijvoorbeeld de Hollandse dichter Dirc Potter omstreeks 1412 in zijn boek Der minnen loep - een leerdicht over de wel of niet geoorloofde vormen van liefde - dergelijke verborgen aanwijzingen door zijn tekst heen. Uitgekookt meldt Potter dat er ook een manier bestaat van liefde bedrijven waar niet over gesproken en geschreven mag worden. En daar houdt hij zich aan, en toch weet de lezer nu dat er volgens deze laat-middeleeuwse dichter nóg een vorm van liefde bestaat. HELAAS ZEGGEN de summiere argumenten van Knight die The Sunday Times hebben gehaald, nog te weinig om harde conclusies te trekken. Naar Knight zeggen zou het personage Marian pas in de zestiende eeuw zijn toegevoegd met de bedoeling om van Robin Hood een romantische en ook voor heteroseksuelen verteerbare held te maken. Maar het is nog helemaal niet duidelijk hoe dat rijmt met het eind dertiende-eeuwse Franse lied Le gieus de Robin et Marion van Adam de la Halle. In dit lied duikt een Marion op die al veel overeenkomsten vertoont met de Marianne die we van de latere Robin Hood-verhalen kennen. Verder sluit de bewering van Knight prachtig aan bij het subversieve karakter dat Robin Hood de afgelopen eeuwen heeft behouden sinds de allereerste vermelding van zijn bestaan in de stadsarchieven van Nottingham. Daar staat bij het jaar 1230 duidelijk te lezen: 'Robertus Hood fugitivus.’ In het naslagwerk Van Abélard tot Zoroaster beschrijven Léon Stapper, Peter Altena en Michel Uyen hoe Robin vervolgens voor eigen doeleinden is gebruikt door verschillende vertellers. In de eerste verhalen, geschreven in een tijd dat het rommelt en spookt in het koninkrijk, mort het volk. Robin Hood is hier een man die samen met zijn trouwe clan steelt van de rijke uitbuiters teneinde de buit onder de armen te verdelen. Maar al snel duiken er andere versies op. Versies waarin Robin Hood getuigt van een zeer grote trouw aan koning Richard Leeuwenhart. De koning is op kruistocht naar het heilige land en heeft het land onder de hoed van zijn broer prins John achtergelaten. Zodra hij zijn hielen heeft gelicht ontpopt John zich tot een hardvochtige tiran die het volk tot op de laatste cent uitknijpt. Robin staat op tegen de prins maar zweert trouw aan de koning, die misschien wel in levensgevaar is omdat zijn broer hem wel eens zou kunnen laten vermoorden. Langzamerhand wordt Robin dan van een anti-autoritair figuur een personage dat zich richt tegen rijke kloosterlingen en valse edelen die hun macht misbruiken. Nu is Robin Hood de intermediair bij uitstek tussen volk en kroon, ook al blijven zijn belevenissen nog steeds nadrukkelijk plaatsvinden buiten de stad en de bestaande orde. PAS IN 1601, met The Downfall of Robert, Earle of Huntington, gebeurt er iets wat de huidige graaf van Huntington afgelopen weekeinde opeens betreurde. Robin Hood wordt de eerste graaf van Huntington en wordt daarmee ingekapseld door het hof. Hij bestrijdt voortaan de sheriff van Nottingham, een slecht man die niet van adelijke komaf is. Trots hebben de Huntingtons zich sinds die tijd op hun voorvader laten voorstaan. Tot afgelopen weekeinde ineens graaf Willem Edward Robin Hood Hastings Bass verklaarde dat hij eigenlijk helemaal geen familie is: 'Het is een mooie mythe dat Robin Hood de eerste graaf van Huntington was, maar er is geen historisch bewijs dat hij echt verwant is aan mijn familie.’ Ook daar wordt kennelijk serieus rekening gehouden met het nieuwe liefdesleven van Robin. Jammer voor ze, want de vogelvrije volksheld is deze eeuw alleen maar populairder geworden. Als twintigste-eeuws rolmodel is hij in een groot aantal films te bewonderen - waarvan de Mel Brooks-parodie Men in Thights misschien nu historisch de meest accurate blijkt. Robin Hood is geen koning of heerser als koning Arthur maar werd uit het midden van zijn clan gekozen. Hij is een democratische leider. En hij is een vrij individu dat laat zien waar de dominante orde te rigide is. Toegegeven: een homoseksuele Robin Hood past bij zijn subversieve karakter. Maar denk eens aan de implicaties van deze claim. Want hoe zit het dan met de aan hem verwante en op hem geïnspireerde figuren? Onderzoek lijkt dringend gewenst naar de Hollandse Sjako, Frankrijks Cartouche, Vlaanderens Jan de Lichte, Italië’s Fra Diavolo en de Schotse Rob Roy. En hoe zat dat met Billy The Kid, Jesse James en Dick Turpin? O, en Zorro… Nee: Batman!