Roemenië’s ex-president blogt zich vrij

Boekarest‘He who controls the past, controls the future. He who controls the present, controls the past.’ Met dit citaat uit George Orwells 1984 begon de Roemeense ex-president Adrian Nastase vanuit de gevangenis zijn eerste blog in het nieuwe jaar. Het jaar waarin zijn partijgenoten van de sociaal-democratische partij psd, die in december het mandaat van de kiezer heroverden, de koers van Roemenië zullen bepalen.

De uitslag was een opsteker voor de veelbesproken politicus, die een half jaar geleden achter slot en grendel verdween vanwege het stelen van publiek geld voor zijn verkiezingscampagne in 2004. Twee jaar gevangenisstraf, luidde de eis. De reacties vanuit Brussel op de veroordeling waren goedkeurend: voor het eerst werd aangetoond dat Roemeense politici niet onschendbaar zijn. Internationale media spraken van een ‘mijlpaal voor de democratie’.

Het enthousiasme was echter van korte duur. De psd, een partij waarin veel oud-communisten actief zijn, was aan een politieke opmars bezig. Al snel verklaarde de partij de oorlog aan de aartsrivaal van Nastase, president Basescu, en beschuldigde hem van een politiek gemotiveerd proces.

Een dubieuze poging om de president af te zetten werd gevolgd door getouwtrek om belangrijke posten binnen het justitiële apparaat. Vorige week was het tijd voor een nieuwe speldenprik aan het adres van Brussel: het parlement stemde in met een nieuwe wet die het moeilijker maakt om – juist, ja – parlements­leden te vervolgen.

Begint de jonge Roemeense democratie nu steeds meer dictatoriale trekjes te vertonen? Volgens George Epurescu, die met zijn organisatie Romania fara ei (‘Roemenië zonder hen’) strijdt tegen de gevestigde orde, is er niets nieuws onder de zon. ‘Er is geen sprake van een plotselinge achteruitgang. De rechtspraak is altijd beïnvloedbaar geweest door mensen met macht of geld.’

Het waren deze officieuze spelregels waardoor Nastase, en met hem nog vele actieve politieke kopstukken, jarenlang hun eigen straatje konden schoonvegen. Vaak ging dat goed, totdat door Europa geïnitieerde anticorruptie-organen als scheidsrechter gingen fungeren. ‘Hoewel ze niet helemaal onafhankelijk zijn, is het moeilijker deze organen te controleren. Nastase was een van de eersten die daar de gevolgen van ondervond’, zegt rechtenstudent Mihai.

De kans is groot dat de oud-president over enkele maanden al weer een vrij man is. Zowel premier Ponta als de minister van Justitie heeft aangegeven hem te steunen. Maar dat de orwelliaanse ‘strijd om de toekomst’, zoals Nastase het op zijn blog formuleerde, hiermee gestreden is, valt zeer te betwijfelen.