Toneel: De Toneelmakerij

Ronduit beledigend (2)

Nu langzaam maar zeker de consequenties zichtbaar worden van het rabiate gehak in de gelden die overheden tot nu toe voor kunst en cultuur plachten te reserveren, komen ook de krokodillentranen.

De Raad voor Cultuur, die zich in de afgelopen week maakte tot beul in dienst van de regering die haar in feite slechts om advies had gevraagd, kreeg van NRC Handelsblad-_redacteur Marc Chavannes de retorische vraag voorgelegd of dit advies geen knieval is voor staatssecretaris Zijlstra (vvd) ‘die in feite pvv-beleid uitvoert’. Zijlstra voert in zijn (hopelijk korte) bewindsperiode in feite vvd-beleid uit, te weten paragraaf 2.5 van het vvd-programma _Orde op zaken, d.d. 9 april 2010. Iedereen die denkt dat er voor de kunsten andere tijden aanbreken sinds Geert Wilders weer een plucheloze belletjestrekker is geworden, moet die paragraaf nog maar eens grondig herlezen. Daar is het Anglo-Amerikaanse, marktgerichte denken over kunstbeleid samengevat dat in brede kring salonfähig is geworden en waar ook onze columnist Theodor Holman zo’n fijne fan van is, al begint ook hij te schrikken (zie Opheffer in De Groene van 24 mei).

Ik kies net als vorige week een voorbeeld. Deze keer niet vanwege de ontbrekende inhoudelijke argumenten maar vanwege Kafka als inspiratiebron. Twee toneelgroepen die al decennialang theater maken voor kinderen en jongeren, Huis aan de Amstel en Wederzijds, kregen vier jaar geleden van de Raad voor Cultuur het dringende advies om hun krachten te bundelen. Dat werd De Toneelmakerij. Stijgende bezoekcijfers, meer voorstellingen, prijzen en internationale statuur waren het resultaat – u kunt het allemaal terugvinden in het recente rapport van de Raad voor Cultuur. Waarin tevens staat dat het ensemble nu zeventig procent van hun overheidsgeld moet inleveren!

Dus: je volgt een fusie-richtlijn, je voldoet aan de marktconforme criteria, je maakt ook nog intrigerende kunst en vervolgens wordt driekwart van je financiële middelen afgepakt. Ik heb begrepen dat de baas van de Raad voor Cultuur, Joop Daalmeijer, een grappen­maker is, maar dit is geen goeie grap. Daalmeijer wilde eindelijk een eind maken aan de ruzies tussen de Raad en de overheid, begreep ik uit kranteninterviews. Ook zo’n teken van de tijd: na het pijnlijke gedogen wil iedereen opeens geen ruzie meer. En in het Lenteakkoord is per slot die btw-verhoging op toegangskaartjes passé. Ja, dat is leuk voor de Joop van den Endes en de Melle Daamens in dit leven, maar de kapot­bezuinigde en sjagrijnig getreiterde kunstenaars schieten daar echt niks mee op. In plaats van een moppentappende arm om Zijlstra hadden Daalmeijer c.s. eens wat reparaties in de rabiaatheid van de kunstbesnoeiingen moeten overwegen. Want echt, tegen de tijd dat Halbe Zijlstra bij PriceWaterhouseCoopers tonnen verdient met het doorlichten van de door hem scheelbezuinigde kunstinstellingen, en de hersenloze pvv-ideoloog Martin Bosma is teruggekeerd naar zijn door Henk Bleker voor tweederde onder water gezette aardappel­polder, gaan we het nog berouwen, alles wat we kapot hebben gemaakt in het landschap van de Nederlandse kunsten. Ja, we. Want we keken ernaar en we stemden weer eens wat losjes uit de pols op langs­fladderend geteisem. Tegen de tijd dat Jaap van Zweden niet meer naar Nederland terug wil komen, al leggen we er een voetballerssalaris naast, zullen we om veel minder de haren van spijt uit onze hoofden gaan trekken.

Van 6 juni t/m 7 juli speelt De Toneelmakerij op locatie in Alkmaar de toneelmarathon Mehmet de Veroveraar, voor iedereen van 10 tot 110, tekst Ad de Bont, regie: Liesbeth Coltof, twee van die inspirerende jeugdtheatermakers uit het Land van Ooit. www.toneelmakerij.nl