Run by the writers

Grappige synchroniteit: op televisie mocht Kluun vertellen over een nieuw plannetje, en terwijl hij dat deed opende ik een mailtje dat ik van zijn evenementenbureau Nightwriters had gekregen. Of ik mee wilde werken aan dat plannetje dat hij daar lanceerde. Ik, en met mij vele anderen, want de aanhef luidde kortweg ‘beste’.

Het ging om wat ze zelf noemen ‘de eerste FaceBookstore’, samengesteld uit boeken die schrijvers zelf in een aantal top-5’en aandragen. ‘Het is dus een bookstore run by the writers.’

O golly! Dat sounds als een heel crazy idea, al zie ik niet meteen why this moet allemaal half in English gebeuren. De vraag was of ik minstens drie lijstjes van vijf boeken wilde inleveren. Ik kon kiezen uit de categorieën: verfilmde boeken, meest spannende boeken, meest humoristische boeken, beste Nederlandse boeken, beste boek aller tijden en leukste boek om cadeau te geven.

De lijstjesmanie is vroeg dit jaar. Normaal komen dit soort verzoeken begin december binnen. Is het toeval dat precies vandaag ook de eerste pepernoten in de supermarkten zijn gesignaleerd? Ik heb nooit zo veel op gehad met al die literaire hitlijsten, en deze zijn ook nog eens ingedeeld in categorieën waar ik boeken nooit in zou indelen.

Ik vroeg me af hoe Céline’s Reis naar het einde van de nacht hierin kon passen. Verfilmd? Geen idee. Spannend? Beslist. Humoristisch. Ook. Leuk? Ga toch weg! (In het mailtje van een half A4’tje staat drie keer die term ‘leuk’). Tegelijkertijd legde Kluun op tv de filosofie erachter uit. Lezers luisteren steeds minder naar recensenten. Vroeger leverde een goede recensie in NRC Handelsblad je een paar duizend verkochte exemplaren op, nu interesseert het niemand meer wat zo’n recensent zegt. Ze kijken op Facebook en Twitter. Sterker nog, als NRC een film vijf sterren gaf, dan wist je zeker dat het een film was waar je niet heen moest.

Tot dan had ik nog even geaarzeld of ik toch niet mee moest doen in die bookstore run by the writers. Je kon er tenslotte nog geld mee verdienen ook. ‘Van de opbrengst wordt 20% afgestaan aan de schrijvers.’ En er kon advertentieruimte voor eigen boeken komen.

Je hoefde je alleen maar even te committeren aan dit dedain voor professionele boeken- en filmrecensenten. Je hoefde alleen maar even mee te doen met het overbodig verklaren van de gedrukte media en haar autoriteiten.

Vreemd alternatief trouwens wat Kluun ons biedt. Als lezers blijkbaar toch niet meer luisteren naar wat die hoge heren en dames in hun autoritaire boekenrubriekjes er allemaal van vinden, waarom begint hij dan geen platform waarin doodgewone lezers hun toplijstjes uitwisselen? Door de schrijvers (of vooruit: ‘the writers’) met hitlijstjes te laten wapperen verruil je de ene autoriteit domweg voor de andere. En in veel gevallen zijn recensenten in gedrukte media zelf dichter of schrijver. Als die op papier hun onderbouwde oordeel geven, weet Kluun zeker dat ze uit hun nek kletsen, maar raden ze op Facebook hun leukste cadeauboeken aan (in maximaal honderd woorden, want de ruimte op internet is zoals bekend zeer beperkt), dan zijn ze ineens veel betrouwbaarder.

Onderzoekers aan de Harvard Business School onderzochten dit voorjaar het verschil tussen amateurrecensies op Amazon en de professionele recensies in bladen als The Guardian. Ze ontliepen elkaar niet veel, maar opvallend was dat de amateurs meer geneigd waren boeken buiten het gestaalde kader positiever te beoordelen. De amateurs hadden bijvoorbeeld meer oog voor nog onbekende debuten. De profs prezen vaker boeken van auteurs die al prijzen hadden gewonnen of die voor dezelfde bladen schreven als zijzelf.

Vriendjespolitiek, denk je dan onmiddellijk, maar het kan best zijn dat recensenten van NRC Handelsblad of De Groene meer op hebben met het soort boeken dat NRC- en/of De Groene-_medewerkers schrijven. Op Amazon tikken ook de _Libelle- en _Telegraaf-_abonnees hun leeservaringen in. Plus de uitgever en de schoonmoeder van die onbekende debutant. Plus de schoonmoeder van een rivaliserende auteur. Plus god weet wie met god weet welke belangen.

In de chaos en de willekeur van de internet­opinies heb je filters en houvast nodig, dat snapt ook Kluun. Naast hem op tv zat Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren – destijds absurd groot geworden door een groot mediaoffensief waarin schrijvers als Jan Siebelink, Maarten ’t Hart en Mensje van Keulen zich solidair verklaarden. Zelfs Harry Mulisch deed mee, ook al deed hij dat vanuit een soort balorig protest tégen de mensen: ‘Ik veracht sommige mensen. (…) Ik engageer mij met het Dierenrijk.’

Wat zou Thieme nou op zo’n FaceBookstore run by the writers aanraden? Ach ja, Jane Austens Pride and Prejudice was vroeger haar favoriet, zei ze gehaast en beschaamd. Inmiddels wil ze ook wel ‘iets stevigers’. Zoals? Dit was een goede gelegenheid om al die schrijvers eens te bedanken, maar nee, het is verkiezingstijd, dus koos Thieme: ‘Koorts van Saskia Noort.’