Rusland boycot taalcongres in Estland

Tallinn – Het zou natuurlijk een stunt van jewelste zijn geweest: Vladimir Poetin die een bezoek brengt aan Estland. Met de Ests-Russische relatie is het al jaren slecht gesteld, maar toch bestond er een kleine kans dat de Russische autocraat het Estse Tartu zou aandoen, in het kader van het Achtste Finoegrische Wereldcongres dat daar midden juni plaatsvond.

De Esten nemen, samen met de Finnen en Hongaren, binnen Europa in cultureel opzicht een wat afwijkende positie in. Hun complexe talen vormen geen loten aan de stamboom der Indo-Europese talen, een gekoesterde uniciteit die zij elke vier jaar besprenkelen met het houden van het Wereldcongres. Normaliter is ook Rusland van de partij, omdat dat land ettelijke kleine Finoegrische naties telt. Het viel Lennart Meri, in een later leven president van Estland, na zijn deportatie naar de Kirov-oblast in 1941, reeds op dat hij daar gewoon Ests kon praten met de mensen van het Mari-volk.

Ditmaal ging Rusland dwarsliggen. De officiële koepel van Finoegrische volkeren in Rusland, AFOeN RF, maakte in april plots bekend het Wereldcongres in Tartu te boycotten, omdat het evenement ‘niets anders is dan een instrument om de binnenlandse politiek van Rusland te beïnvloeden’ en de zusterorganisaties in Estland en Finland ‘Rusland enkel bekritiseren’.

‘De verklaring van AFOeN RF geeft niet het ware standpunt van de Finoegrische volkeren in Rusland weer’, verzuchtte Tõnu Seilenthal, als finoegrist verbonden aan de Universiteit van Tartu, ten overstaan van de Estse publieke omroep. ‘De organisatie vertegenwoordigt niet langer hen, alleen de Russische autoriteiten.’ Voor hem en vele anderen in Estland die begaan zijn met het lot van de Finoegrische achterneven en -nichten in Rusland werd andermaal duidelijk dat die onder grote politieke druk van Moskou staan. Aktuaalne kaamera, het Estse Journaal, berichtte dat gedelegeerden van onder meer de Mari en Oedmoerten toch afzagen van deelname aan het congres (ook online) en dat twee Ingriërs met de Estse grens in zicht werden tegengehouden en teruggestuurd.

Rusland lijkt intussen nog een stap verder te willen gaan. Het is voornemens een alternatief voor het Wereldcongres op te tuigen – het ‘Pan-Russische Forum voor Finoegrische Volkeren’ hield onlangs een bijeenkomst in Izjevsk, de hoofdstad van de ‘autonome’ republiek Oedmoertië, en nodigde terstond de verre familie van buiten Rusland uit om afgevaardigden naar de toekomstige vervolgconferenties te sturen. Seilenthal noemde het, in de krant Postimees, ‘wederom een poging van Rusland om de Finoegrische beweging in zijn greep te krijgen’.