Russische oppositie boekt symbolische overwinning

Moskou – ‘Leuk, toch? Liever feest dan revolutie’, zegt een vrouw terwijl ze stembiljetten uitdeelt. Ze staat voor een bibliotheek in het noorden van Moskou die voor één dag dienstdoet al stembureau. Een groep jonge buikdanseressen poseert voor foto’s met passanten. Er wordt gekloven aan vleesspiezen en maïskolven. En een dj draait Russische popliedjes. Alles voor een hogere opkomst.

De verkiezing werd al maanden van tevoren strak geregisseerd. In Moskou werden alle onafhankelijke oppositiekandidaten van de kieslijst uitgesloten. Toen er vervolgens grootschalige protesten uitbraken werden honderden demonstranten hardhandig gearresteerd en sommigen veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen. Op de verkiezingsdag zelf is er tot op het laatste moment gesjoemeld met stembiljetten.

Het resultaat is ernaar. Van de zestien nieuwe gouverneurs steunen zestien het beleid van het Kremlin. Zelfs in Moskou heeft de regeringspartij Verenigd Rusland ondanks het verlies van een derde van de zetels nog steeds een meerderheid in het lokale parlement.

Niets aan de hand dus? Toch wel. De verkiezing heeft pijnlijk blootgelegd hoe impopulair de regeringspartij Verenigd Rusland eigenlijk is. Tekenend is dat veel pro-Kremlin-kandidaten (in Moskou zelfs alle) tijdens de campagne hun lidmaatschap hebben verzwegen.

Poetin richtte de partij aan het begin van zijn presidentschap op om hem controle te geven over de lagere bestuurslagen. Maar nu lijkt Verenigd Rusland juist een blok aan zijn been te zijn. In 2021 zijn er parlementsverkiezingen en drie jaar later eindigt officieel Poetins laatste termijn.

Voor het eerst in jaren heeft de oppositie een verenigd front kunnen vormen. Oppositieleider Aleksej Navalny kwam met een lijst van kandidaten die de hoogste kans hadden om op lokaal niveau Verenigd Rusland te verslaan, en vroeg Moskovieten daarop te stemmen. Dat maakte van de verkiezing toch nog een race.

Bij het hoofdkwartier van Maksim Kruglov, een rommelige ruimte op de zevende etage van een flatgebouw, is de democratie allesbehalve dood. Een groepje jonge Russen is druk aan het telefoneren met verkiezingswaarnemers. ‘Als zelfs wij de interesse verliezen in eerlijke verkiezingen wordt Rusland een dictatuur. We moeten het fort beschermen’, legt medewerker Andrei uit.

De 32-jarige oppositiekandidaat Maksim lukte het met veel moeite om op de kieslijst te komen. 24 uur later komt het goede nieuws: Maksim heeft in zijn district gewonnen van de Verenigd Rusland-kandidaat. Hetzelfde geldt voor zo’n twintig andere kandidaten van Navalny’s lijst. Een kleine overwinning met een grote symbolische impact.