Russische tegenspoed blijft het werk van de Amerikanen

Moskou – Een mooie manier om te laten zien dat cultuur sterker is dan politiek is de hardnekkige wijze waarop Amerika voor de Russen nog altijd functioneert als de aartsvijand.

De Verenigde Staten hebben ­inmiddels bepaald grotere zorgen dan die van de Koude Oorlog en de strijd met de ­communisten. Maar toen onlangs een Russisch testvliegtuig neerstortte in Indonesië duurde het niet lang voordat een hoge official suggereerde dat dit het werk van de Amerikanen was. Het gloednieuwe vliegtuig was een prestige-object van het Kremlin. Dat het tegen een berg vloog kon onmogelijk het gevolg zijn van het gebrek aan ervaring met heuvelachtig terrein onder de piloten. Het moest wel komen door een Amerikaanse basis in de buurt.

Direct na zijn installatie was het afzeggen van een bijeenkomst van de G8 in Amerika de allereerste beleidsdaad van president Vladimir Poetin. De kans was groot dat Poetin kritisch toegesproken zou worden door zijn collega-machtige mensen, over hoe hij de verkiezingen geflest had. Daar had de inmiddels nagenoeg voor het leven zittende leider natuurlijk geen zin in. Hij liet weten dat hij te druk was met het uitzoeken van nieuwe mensen voor zijn nieuwe regering – waar hij vervolgens alleen maar oude bekenden (van de harde lijn) in stopte. Dat kon niet veel tijd hebben gekost.

En de Amerikaanse ambassadeur in Rusland ontmoet nu en dan critici van het regime, zoals ambassadeurs dat overal ter wereld doen. Maar in dit geval komt hem dat steevast op harde aanvallen uit het Kremlin te staan, en op de door de staat gedomineerde televisie wordt de ambassadeur als een gevaarlijke activist afgeschilderd. Toen dezelfde man deze week sprak met vertegenwoordigers van de regeringspartij was de oppositie op haar beurt er snel bij om daar lastige vragen over te stellen. Iemand verdacht maken van heulen met de Amerikanen is nog altijd een heel effectieve manier om zijn status in gevaar te brengen.

Het is een reflex uit de tijd dat Rusland samen met Amerika de wereldpolitiek beheerste. Maar achter alle bravado gaat weinig zelf­vertrouwen schuil. Rusland is een van de weinige landen ter wereld waar de economie groeit. De crisis gaat min of meer aan de olie- en gasstaat voorbij.

Gek genoeg leidt dat niet tot een ­opeenstapeling van geld in het land. Integendeel, het verdiende geld gaat al jaren in hoog tempo het land uit. De bureaucraten en de ondernemers die dicht tegen het regime aan zitten, hebben geen zin hun ­miljoenen en miljarden in eigen land op de bank te zetten. Daarvoor schatten ze het bestuur van Poetin dan toch net weer te wankel en ­corrupt in, misschien juist omdat ze er zelf dicht ­tegenaan zitten. Want kameraad Lenin zei het al: ­vertrouwen is goed maar controle is beter.