Russische vergelding

De Russische leiding heeft zich opnieuw in een Tsjetsjeens avontuur gestort. In een operatie die lijkt op de Kosovo-oorlog wordt Tsjetsjenië dagen achtereen gebombardeerd. Vooral de olie-industrie waarop de republiek drijft, wordt hevig aangevallen. De rechtvaardiging van de aanval ligt in de aanname dat Tsjetsjenen verantwoordelijk zijn voor de recente islamitische opstand in Dagestan en voor de verwoestende bomaanslagen op Russische flatgebouwen. Volgens minister van Defensie Sergejev gaat het erom ‘de bandieten te elimineren en een voldoende brede veiligheidszone te creëren rond Tsjetsjenië’. President Jeltsin wil ‘honderd procent garantie’ dat er geen wapens of personen meer ‘doorlekken’ naar Rusland. Niettemin vluchten tienduizenden burgers naar het nabijgelegen Ingoesjetië.
De Tsjetsjenen zijn aangewezen als daders in de oer-Russische vraag naar schuldigen. Uit vergelding voor de Russische pijn moeten zij lijden. Aan spontane initiatieven om hun te treiteren is geen gebrek. Premier Poetin wil de Tsjetsjeense tegoeden bevriezen. De baas van de Russische stroomvoorziening verzoekt Tsjetsjenië te mogen afkoppelen van zijn elektriciteitsnet. Het hoofd van de pensioenvoorzieningen beëindigde de oudedagsvoorziening aan Tsjetsjenen en wijst er fijntjes op dat toch veel ouderen gevlucht zijn. De Moskouse politie deporteert mensen met een Kaukasisch uiterlijk. De leiding van Ingoesjetië beveelt Tsjetsjeense vluchtelingen alle bezittingen aan de grens achter te laten.
De bevolking is tevreden dat er schuldigen zijn gevonden. Uit peilingen blijkt dat de plotselinge daadkracht van de autoriteiten wordt gewaardeerd. Premier Poetin, de beoogde opvolger van Jeltsin, wint snel aan populariteit. Nu al wordt hij zo gevreesd dat een van zijn belangrijkste rivalen, de Moskouse burgemeester Loezjkov, de schuldvraag tegen de premier probeert te keren. Volgens Loezjkov heeft Poetin de Tsjetsjeense terreur over zich afgeroepen door zich met Dagestan te bemoeien. Daarom moet tegen de premier ‘zelfs genadelozer’ worden opgetreden dan tegen de Tsjetsjeense radicalen. In dit klimaat van stemmingmakerij klinken slechts enkele kritische stemmen. Mensenrechtenorganisaties beschuldigen de autoriteiten ervan mensen met een Kaukasische achtergrond systematisch te vernederen. Gouverneur Dmitri jatskov zegt geen slechte behandeling van Kaukasiërs in zijn gebied te zullen tolereren. Zij zijn roependen in de woestijn.
Terwijl de Tsjetsjeense leider Masjadov Tsjetsjeense betrokkenheid bij de bomaanslagen ontkent en inmiddels internationale waarnemers wil toelaten om zijn republiek op terroristische centra te controleren, verhardt het standpunt van Moskou. Verwijzend naar de nederlaag die Rusland in 1996 na de vorige oorlog leed aan de conferentietafel, stelt premier Poetin dat er slechts onderhandeld wordt ‘wanneer dat nuttig is voor Rusland’.
Ondertussen worden steeds meer Russische troepen rond Tsjetsjenië gestationeerd. Minister van Defensie Sergejev bevestigt dat een grondoorlog wordt overwogen. Van militaire zijde wordt gemeld dat de invasie binnen een maand kan beginnen. De legertop belooft dat er niet net als vorige keer ongetrainde soldaten naar het front worden gestuurd.
Hoewel de bombardementen nu nog dienen als korte-termijnvergelding en Poetin bezweert dat er geen Russische levens op het spel worden gezet, ontwikkelt de operatie een eigen dynamiek. De Russische autoriteiten manoeuvreren zich in een positie waarin oorlog onvermijdelijk wordt. Nu al zijn meer dan honderd Russische soldaten gedood. De premier erkent vrijwel alleen nog aan Tsjetsjenië toe te komen. Omdat het een verkiezingsjaar is en het Tsjetsjeense thema aanslaat bij de Russische media en bevolking, is er vrijwel geen tegengas tegen een oorlog.
Geen van de politieke kopstukken durft zich te verzetten tegen de onbewezen koppeling tussen de bomaanslagen en de Tsjetsjeense leiding. Ook durft niemand hardop te zeggen dat de zwakke Masjadov, die nu reeds geen vat heeft op radicale islamieten, dit na een Russische aanval ook niet zal hebben.
Tevens zwijgt men erover dat een invasie de Tsjetsjeense haat tegen Russen slechts verder zal versterken.
De Russische leiding heeft Tsjetsjenië teruggebombardeerd naar de onderhandelingstafel. Maar het Russisch oud zeer zit te diep om nu te stoppen. Er moet worden vernederd en vernietigd. Rusland stevent af op een nieuw bloedbad.