televisie: ADHD

Rust, rust

Tiffany (11) is iets kwijt. Ze moet en zal het vinden, schiet als balletje in een flipperkast door kamer en keuken, tilt op en verplaatst, waarna wat recht lag schots en scheef staat. Dus ruzie met mama die net aan het dweilen is en de troep van haar peutertweeling aan het opruimen.

Arme mama. Maar vooral arme Tiffany die een van twee hoofdpersonen is in een tweedelige ncrv-documentaire over kinderen met adhd. Film uiteraard ook over de ouders, die contact zochten met de adhd-poli van een Regionaal Centrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie. En over professionals die diagnosticeren (deel één) en tot een behandel- of verbeterplan komen: rust, reinheid en Ritalin (deel twee). Naar dyslexie en adhd wordt door buitenstaanders vaak met scepsis gekeken: vroeger heette dat respectievelijk ‘dom’ en ‘leuk spontaan’ en nu staat iedereen klaar om kinderen stempels te geven met bijbehorende therapie. Iets van die scepsis klinkt door in de voice over van maakster Marlou van den Berge die zich afvraagt ‘wie wordt er eigenlijk beter van diagnose respectievelijk behandeling?’

Dat is in zoverre misleidend dat de kijker, die onderweg regelmatig de wanhoop van ouders deelde, maar vaak juist ook wanhoopte over de ouders zelf en over diagnostiek en therapie, tegen het eind van deel twee werkelijk het gevoel krijgt dat professionele interventie de situatie iets tot veel verbeterd heeft. Als uit de aftiteling blijkt dat Claudia König, psychologe van de poli, moet proberen die open te houden tegen bezuinigingen in, dan hoopt hij dat het haar zal lukken. Ook al omdat uit diezelfde slottitels blijkt dat het Tiffany en Yoram (8), een mannetje dat hij in het hart sloot, het ook sinds het afsluiten van de documentaire redelijk goed blijven doen. On top of that ontwikkelt de producent van de documentaire in samenwerking met het Trimbos Instituut online-cursussen ‘waarmee kinderen leerkrachten leren omgaan met adhd’ – in juni van start. Waarmee niet bedoeld wordt dat de film propaganda of reclame ‘in disguise’ is. Daarvoor is die te gedegen en soms kritisch: is het verantwoord Ritalin voor te schrijven wanneer de basisvoorwaarden in het gezin (motivatie van ouders, structuur, voldoende positieve aandacht voor het kind naast corrigerend-negatieve) nog niet aanwezig zijn; mag je van kinderen eisen dat ze medicatie nemen als een ouder met hetzelfde probleem die weigert; moet je een kind al laten onderzoeken (en labelen) omdat je voor problemen op termijn vreest?

De maakster heeft het vertrouwen van kinderen en ouders duidelijk gewonnen. Als niet alleen hoofdpersonen maar ook de peuterbroertjes van Tiffany het filmteam niet eens meer zien, dan is daar veel intensief contact aan vooraf gegaan. Twee thuissituaties leren we kennen. Beide enigszins chaotisch (adhd blijkt voor een groot deel erfelijk), maar de een met meer aandacht en liefde voor het kind dan de ander. Wat vooral in de vaders zit: een niet-betrokkene wiens werk alle aandacht opeist; een zeer betrokkene, wiens preventieve hulpvraag de kijker sceptisch maakt maar allengs meer terecht en succesvol blijkt. Ritalin blijkt trouwens minder vanzelfsprekend voor professionals dan criticasters suggereren. En de linke kant ervan blijkt op een bepaald moment ook pijnlijk duidelijk. Maar het eindigt in majeur. Tiffany met vriendinnen thuis. Leuke meiden die zingen en dansen. Als de anderen rustig op de bank zitten, worstelt Tiffany zich letterlijk op haar kop, maar ze heeft ook net, tot verbazing van de kijker, het havo-vwo-advies gekregen waar niemand in geloofde.


Marlou van den Berge, ADHD (2 delen), NCRV Dokument, Nederland 2, maandag 10 en 17 juni, 20.25 uur