Sabine Leutheusser-Schnarrenberger, minister voor privacy

Berlijn - vvd'ers die benieuwd zijn hoe een echte liberaal eruitziet, doen er goed aan naar Duitsland te kijken. Daar is de prominentste privacy-activiste niet alleen lid van de liberale fdp, de 59-jarige Sabine Leutheusser-Schnarrenberger bestiert ook het ministerie van Justitie. Onder haar leiding heeft dat instituut bij vlagen meer weg van een ministerie voor Burgerrechten en Databescherming. Anders dan collega’s weigert Leutheusser-Schnarrenberger op ieder incident te reageren met een pleidooi voor meer staatscontrole en justitiële bevoegdheden. Tot ergernis van coalitiepartner cdu. Die vindt dat de minister verzaakt in de strijd tegen het terrorisme.
De meest recente steen des aanstoots is een nieuwe wet voor de opslag van gegevens over telefoon- en internetverkeer. Nederland heeft die vanuit Europa bevolen bewaarplicht, ondanks bezwaren van onder meer het College Bescherming Persoonsgegevens, al lang ingevoerd. Sindsdien wordt informatie zoals over welke burger wanneer met wie heeft gebeld een jaar lang opgeslagen. Een soortgelijke wet in Duitsland is vorig jaar onderuitgehaald door het constitutionele hof in Karlsruhe. Zij zou in strijd zijn met de Duitse grondwet. Alle tot dan toe opgeslagen gegevens moesten per direct worden gewist. Een enorme overwinning voor de vele duizenden klagers. Sabine Leutheusser-Schnarrenberger was een van hen.
Iets soortgelijks deed de juriste ook al in de jaren negentig. Toen was ze minister van Justitie onder Helmut Kohl. Na ruim drie jaar stapte ze op uit protest tegen plannen om het op grote schaal afluisteren van mensen in hun privé-woningen mogelijk te maken. Vervolgens ging Leutheusser-Schnarrenberger met succes naar het constitutionele hof. Deze keer heeft ze de omgekeerde weg bewandeld: éérst klagen, daarna regeren. Met als bizar gevolg dat de minister Leutheusser-Schnarrenberger nu een nieuwe wet moet maken, ter vervanging van de door de activiste Leutheusser-Schnarrenberger aangevochten oude wet.
Afgelopen week presenteerde ze haar voorstel. Dat voorziet in het automatisch wissen van telefoon- en internetdata. Pas als iemand concreet verdacht wordt, kan hier een uitzondering op worden gemaakt. Gegevens over surfgedrag worden wel opgeslagen, vanwege de strijd tegen kinderporno, maar ook hier gelden strenge voorwaarden en de gegevens mogen slechts zeven dagen worden bewaard. Dat zal ongetwijfeld nieuwe ruzies opleveren binnen de rechtse regeringscoalitie. Reden tot zorg hoeft dat niet te zijn voor de fdp. De door slechte peilingen geplaagde liberalen kunnen wel wat extra profiel gebruiken. En Leutheusser-Schnarrenberg zal er helemaal niet wakker van liggen. ‘Ik ben niet van de opvatting dat we al zijn aanbeland in een post-privaat tijdperk’, zo motiveert ze haar rotsvaste principes.