Er zijn van die films waar je langs zapt en weet: shit, daar gaat mijn avond, wegzappen kan niet meer. Kortom, ik keek voor de achtste keer naar John Wick.

John Wick is Keanu Reeves. John Wick belooft zijn vrouw te stoppen als huurmoordenaar, samen gelukkig te zijn, maar daar is opeens een gek kuchje. We zien de zwijgzame John Wick naast haar ziekenhuisbed zitten, haar hand vasthouden – aanzwellende violen. Wanneer hij thuiskomt van haar begrafenis wordt er een puppy bij hem bezorgd. Heeft zijn vrouw geregeld. Iets kleins en liefs om voor te zorgen, zodat John niet verhardt. Een schattige beagle-puppy. We zijn dan tien minuten op weg.

Inmiddels zijn er drie John Wick-delen. In het eerste schiet, steekt en slaat John Wick 77 mensen dood. Er zijn sites die dit bijhouden. In het tweede 128 mensen, in het derde 94.

In die eerste John Wick doet hij dit omdat Russische gangsters dat hondje doodmaken; waarom hij dit precies doet in de tweede en derde is me minder duidelijk – waarschijnlijk omdat, net als met een zak marsepeinen aardappelen, als je eenmaal begonnen bent het moeilijk is weer op te houden.

De magie van John Wick is dat het uitgerekend Keanu Reeves is – een man die in elk opzicht als een eigentijdse boeddha geldt. Reeves ziet eruit als Jezus, als die wat ouder was geworden. Lang, donker haar en baard, een diepe blik. Zijn eerste kind kwam levenloos ter wereld, zijn vriendin verongelukte kort daarna. Hij woont bescheiden, staat er bekend om met het openbaar vervoer te reizen, hij heeft inmiddels een relatie met een vrouw van zijn eigen leeftijd (unicum in Hollywood). In 2010 werd hij gefotografeerd op een rommelig bankje langs de weg, met een goedkoop broodje in zijn hand, en de lichaamshouding van iemand die niet snapt waar hij dit nu weer aan verdiend heeft. De foto werd bekend als ‘sad keanu’ en geldt als een van de bekendste memes, eentje die je stuurt als je het even niet meer ziet zitten.

Ook zo’n typisch Keanu-moment: bij een talkshow werd hij laatst een beetje gepest omdat hij als zo’n wijsgeer wordt gezien, waarbij de presentator vroeg: ‘Kom op, Keanu, vertel eens, wat gebeurt er als we sterven?’ Het publiek lachte, maar Keanu dacht even en antwoordde toen serieus: ‘I know that the ones who love us will miss us.’

‘Kom op, Keanu, vertel eens, wat gebeurt er als we sterven?’

En dat in die zware, trage stem. Het publiek viel stil, de presentator ook, waarschijnlijk omdat het een moment van oprechtheid was waar zulke tv-shows eigenlijk niet voor bedoeld zijn. Maar dat is dus typisch Keanu.

Des te vreemder dat Keanu nu opeens ongevraagd het gezicht is geworden van een tak van de incel-ideologie. Grof samengevat worden de involuntary celibates vaak gezien als de pubers die later als volwassenen zich bij partijen als Forum aansluiten; het zijn jongens die niet gezien worden door meisjes, daar woedend over zijn, de progressieve cultuur en de maatschappij de schuld geven, en dan vooral feministische vrouwen, die binnen de vrije markt van liefde en seks steeds kiezen voor de succesvolste, stoerste mannen – waardoor de lieve, pukkelige jongens zoals zij buiten de boot vallen.

Nu kun je je afvragen of ze lief zijn, bij sommige incels zit in hun denken een gewapend slachtofferschap dat zich afreageert op mannen van kleur en op vrouwen in het algemeen. Veel incel-fora zijn platgelegd wegens hate speech, en verschillende high-school-shooters identificeerden zich nadrukkelijk als incel. Online is het een gemeenschap geworden waarbij deze ‘incelosphere’ een heel eigen terminologie heeft. Wat centraal staat is de projectie van een hiërarchie op alle menselijke relaties; in de ranglijsten die ze bijhouden scoort de hopeloze, onverbeterbare ‘truecel’ een 1, de omega male. De ‘Chad’, de populairste knapste jongen, scoort een 9 – die als alfaman louter wordt overtroffen door de ‘Gigachad’, de 0,1 procent van fysieke aantrekkelijkheid. De vrouwelijke Chad wordt ‘Stacy’ genoemd.

Maar deze zomer werd er in de incelosphere een nieuw concept bedacht. Tegenover de alpha male stond de sigma male: de alpha male staat met plezier in het middelpunt van de aandacht. De sigma heeft die aandacht niet nodig, die leeft afgesloten, in de wetenschap dat hij net zo tof en stoer als Chad zou kunnen zijn als hij dat zou willen. Het was de perfecte manier om jezelf boven elke hiërarchie te plaatsen. Het steeds genoemde gezicht van de sigma male: John Wick.

Dit is het digitale zwaard van Damocles: op elk moment kan elke mediafiguur, maar ook elke suffige homevideo door een groep op internet geannexeerd worden en als vlag worden gevoerd waar zij achter varen.

Opeens keek ik anders naar John Wick. Het waren altijd films waar je niet bij hoefde na te denken, nu begon ik juist enorm te projecteren. Om hem terug te winnen. Ik zag hem met de hoteleigenaar en de wapenhandelaar die hem hielpen op zijn wraakqueeste (vrienden!, dacht ik), met de huurmoordenaars die hem bijstonden (collegae!), met de nieuwe pup die hij uit een asiel stal (knuffelen!). John Wick was geen sigma, maar het middelpunt van liefde. Wat een kerstfilm.