Scènes met een slagersjongen

Tina Weemoed, Genade. € 18,95 (Weemoed is een van de najaarsdebutanten.)

Is literatuur en seks over het algemeen al niet een heel gelukkige combinatie, voor vrouwen is het helemáál behelpen. Eens in de zoveel tijd is er lichte commotie omdat nu dan toch een vrouw eindelijk de definitieve sluier lijkt op te lichten, scandaleus en libertijns, maar dan gaat het toch gewoon weer over mannelijke fantasieën (Catherine Millet) of over aambeien (Charlotte Roche). Om ‘de waarheid over de vrouwelijke lustbeleving’ te weten te komen, kun je wat dat betreft nog beter de Elle van deze maand kopen, of de Nieuwe Revu in de gaten houden, die hebben ’t er ook vaak over. Echt opwindende lectuur levert dat echter ook niet op, eerder iets om apendepressief van te worden in plaats van dat andere. Maar nu is er dan Genade, geschreven door ene Tina Weemoed, door haar uitgever ronkend gebracht als schrijfster van de eerste Nederlandse literaire pornoroman. Vrouwen en porno, dat is vrouwen en seks in het kwadraat. Gaat dat samen? Hoeveel openlijk uitgestalde vleeswaren kan het vrouwelijk gestel verdragen? En moet er niet een verhaaltje omheen om de boel een beetje functioneel te houden? En zit je dan niet voor je het weet toch weer een of ander zoetsappig romannetje te lezen?
Allemaal vragen, die zich al op de eerste bladzijden van Genade geheel in het luchtledige laten oplossen. Ik beken de roman met stijgende betrokkenheid te hebben gelezen, om het maar even diplomatiek uit te drukken. De wijze waarop Weemoed de zaken des vlezes etaleert, is afwisselend schokkend en opwindend, en altijd beroerend. De proloog zet wat dat betreft de toon: ijzingwekkend, op een eigenaardige manier grappig en – oké, moeilijk woord maar hier wel op z’n plaats – geil. ‘Je hebt seks en seks’, zegt de vertelster, vlak nadat ze zich voorover heeft laten buigen op een bureau door een haar vagelijk bekende jongeling, ‘en die twee hebben niets met elkaar te maken.’

Medium marja

In het verhaal dat volgt, ingedeeld in hoofdstukken met titels die nog het meest weg hebben van spam-mailtjes (Re: het geheim om haar te plezieren; Hoe het monster in je broek te temmen) wordt duidelijk wat ze hiermee bedoelt. ‘Thuis kan ik mijn wonden schoon laten likken, langzaam en lief, om ze buitenshuis weer net zo hard te laten openen. Buitenseks is de enige manier om weg te glippen.’
Hoofdpersoon Gusta Ferreyn van Vlissingen is er een ster in om weg te glippen, zo blijkt al snel. En dat terwijl ze zo’n benijdenswaardig luxe, intelligent en warmhuiselijk leven leidt. De eerste twee hoofdstukken van Genade laten zich lezen als een mengeling van Virginia Woolfs Mrs Dalloway en The Good Life van Jay McInerney: er wordt gekookt, gegeten, gekabbeld en geconverseerd. De disgenoten van Gusta zijn de betere grachtengordeltypes, politiek commentatoren, schrijvers en journalistes die het in hun vrije tijd met Matthijs van Nieuwkerk-achtigen doen. De gesprekken gaan over politiek, over seks en over literatuur. Een stoorzender dient zich aan in de gedaante van de veel jongere halfbroer van Gusta’s echtgenoot die onverwacht is komen opdagen. Als ze ziet hoe hij het vlees snijdt – ‘Het was glijden, geen snijden’ – voelt Gusta iets opgloeien. Tussen haar benen welteverstaan.
Tina Weemoed schrijft met Genade de expliciet seksuele variant op een oerfantasie van vrouwen: overmeesterd zo niet ontvoerd te worden door bij wijze van spreken de schoorsteenveger. De klusjesman, zo dient hij zich ook vaak aan. Klassieke materie waarmee Flaubert, Stendhal, Fontane, maar ook Somerset Maugham en Lawrence, wel uit de voeten konden in hun dikke tragedies. Want goed aflopen kon het natuurlijk nooit met de au fond inkeurige en terughoudende heldinnen die zich laten verleiden tot de vrije val.
Weemoed is op geen enkele manier moralistisch, maar haar heldin lijdt wel. Ze lijdt aan de frictie tussen haar huiselijk geluk en haar lichamelijk verlangen. Een verlangen dat door de schrijfster in al zijn pijnlijkheid, misschien zelfs hardheid, te kijk wordt gezet. ‘Kijk, daar ging ze. Ze stak de sleutel in de voordeur, haar sleutel, haar voordeur, achter die voordeur wachtte haar man, wachtten de kinderen, háár kinderen, terwijl het wrong en schuurde, ze voelde tussen haar benen hoe het wrong en schuurde.’ Des te pijnlijker, omdat ze rücksichtslos is in de manier waarop ze een dubbelleven aangaat: ‘Iedereen kon nu wegdrijven op een ijsschots, het laatste ijsbeertje achterna, lieve man, lieve kinderen, dit is wat ik wil en wie ik ben…’
In Genade heet de schoorsteenveger Koert en is hij kok, maar voor Gusta is hij de slagersjongen: goed met vlees. De eerste keer dat ze met hem in bed ligt, dat wil zeggen: hij heeft haar op bed geworpen – ‘Ze wilde zich omdraaien maar hij greep haar bij haar haren, trok haar hoofd achterover’ – denkt ze aan de spreekbeurt over eenden die haar ene zoon op de basisschool had gehouden. Koert tergt Gusta tot het uiterste om hem te vertellen wat ze wil. Wat ze ‘echt’ wil. Zij spartelt en sputtert, en bezwijkt langzaam maar zeker, in opwindende en tegelijkertijd onbehaaglijk stemmende scènes. Te meer daar de ontmoeting met Koert haar terugbrengt naar jeugdige ervaringen met een oom en een leraar, bladzijdes die soms bijna te ranzig zijn om rustig te kunnen lezen.
Genade schaart zich in het rijtje scandaleuze romans die vaker wel dan niet onder pseudoniem worden geschreven. Het is op een rauwe manier opwindend, en raakt wat dat betreft aan de bekendste vrouwelijke pornografische klassieker, L’histoire d’O, van Pauline Réage. Een pseudoniem waarachter men lang een mannelijke hand vermoedde. Bij Weemoed dringt af en toe ook de gedachte aan een mannelijke auteur zich op, vooral bij de vele fellatio-scènes. Aan de andere kant: de genadeloze blik waarmee de heldin zichzelf en haar seksegenoten beschouwt, de inlevende manier waarop haar innerlijke woelingen worden neergezet, en de ondanks alles lichte en sardonische toon, doen authentiek vrouwelijk aan. Wie mevrouw Weemoed ook moge zijn – Elsbeth Etty hintte vorige week in NRC Handelsblad op Sylvia Witteman, zelf denk ik meer in de richting van Heleen Mees, al heeft die dan wel een onverwacht literaire ader weten aan te boren –, ze schrijft hardcore literature die de zaak op scherp zet, en waarvan we wel pap lusten.

TINA WEEMOED
GENADE
Prometheus, 208 blz., € 18,95

Foto :
Antoine D'Agata / Magnum / HH