Scenes om een homohuwelijk

Het is tekenend voor het politieke instinct van GroenLinks dat het bestuur van de partij uitgerekend nu heeft aangekondigd het ‘onhaalbare ideaal’ van de afschaffing van het koningshuis uit de statuten van de partij te zullen schrappen. Een miserabeler geval van slechte timing maakt men zelden mee, of het moet het kloeke besluit van drummer Pete Best zijn geweest om begin jaren zestig de Beatles wegens ‘gebrek aan perspectief’ vaarwel te zeggen. De politieke werkelijkheid van Nederland anno 1996 is immers dat het republikeinse streven een goudgerande toekomst tegemoet gaat, daartoe zeker niet alleen gestimuleerd door de vooruitgeworpen schaduw van het bewind van koning Willem IV.

De bekering van GroenLinks tot Oranje komt juist op het moment dat de constitutionele monarchie aanstuurt op een crisis zoals we die sinds Willy Lages, Greet Hofmans en Lockheed niet meer hebben mogen beleven. De keiharde oppositie vanuit Huis ten Bosch tegen het voornemen tot legalisering van het homohuwelijk - naarbuiten gebracht door de persoonlijke nieuwsdienst van de wegens ziekte afwezige Felix Rottenberg - is naar vertrouwd recept even ondergebracht bij een ‘commissie van wijzen’, maar bezorgt het paarse kabinet ondertussen heel wat meer hoofdbrekens dan de hele IRT- en CTSV- affaire bij elkaar.
Eerder deze week moest PvdA-kamerlid Mieke van der Burg onder zware druk haar eerdere uitspraak in de faxkrant van het PvdA-bestuur inslikken dat de vorstin zou opteren voor de Boudewijn-variant indien het kabinet de Kamer niet van het voornemen tot een homohuwelijk wist af te houden. Zoals bekend trad de Belgische koning een dag af om maar niet zijn zegen te hoeven geven aan een ruimere abortuswetgeving. Het voornemen van Beatrix om dit voorbeeld te volgen vanwege haar persoonlijke weerstanden tegen het homohuwelijk wordt nu in alle toonaarden ontkend. Niet ontkend wordt dat Wim Kok onder extreme druk van de koningin is komen te liggen. Uitgerekend Beatrix, de queen of camp, keert zich tegen de paarse wens tot gelijkberechtiging. De volgende keer dat Beatrix met Koninginnedag de Jordaan binnenstapt voor een kus, kan ze het wel schudden.
Handenwrijvend ziet een deel van het CDA aan hoe het paarse kabinet zich in alle bochten wringt om deze politieke tijdbom te demonteren, maar ondertussen is zelfs het christelijke kamp verdeeld. Aanhoudende, door het COC verspreide berichten willen dat Enneus Heerma stiekem wel degelijk sympathie koestert voor het homohuwelijk. Daarmee zou hij aan de kant staan van de synode van de evangelisch-lutherse kerk en de remonstranten, die onlangs met de verklaring kwam dat er 'geen overwegende theologische argumenten zijn te vinden tegen een homohuwelijk, tegen het zegenen van twee mensen in hun beloften van bestendige vriendschap, trouw en toewijding’. Kardinaal Simonis staat daar pal tegenover en spreekt over 'vervuiling van het huwelijk’.
Bij de VVD staat Frits Bolkestein ouderwets oog in oog met de ware liberale factie binnen zijn partij, aangevoerd door homo-emancipatrice van het eerste uur Anne Lize van der Stoel. Premier Kok weet zich op de hals gezeten door een kamerfractie die op een vertegenwoordiger na (het oud-Griekse lid Thanasis Apostolou, die wilde weten of Nederland dan ook 'polygame huwelijken en trio’s’ gaat erkennen) massaal ja heeft gezegd tegen het homohuwelijk en zich daar blijkens uitlatingen van Mieke van der Burg ook aan gaat houden.
Het was al met al een uitgelezen kans voor Paul Rosenmoller om zijn veronderstelde parlementair-strategische brille ten toon te spreiden, niet alleen als strijder voor gelijke rechten (toch een hot item voor GroenLinks), maar ook nog eens als rechtmatige nazaat van grote republikeinen als Joan Derk van der Capellen tot den Pol, P. J. Troelstra en Fred van der Spek. In plaats daarvan tovert de GroenLinkse leider deze morsdode mus uit zijn hoge hoed. Het is de zoveelste uiting van een verkeerd soort streven naar respectabiliteit die maakt dat GroenLinks binnenkort zal kunnen fuseren met Greenpeace en prins Bernhards Wereld Natuur Fonds.
De republikeinse zaak lijkt zowaar nog steeds beter in handen van de sociaal- democraten, alwaar coming man Tjeerd van Dekken - voorzitter van de Jonge Socialisten en van de afdeling Groningen - in het spoor van de homocrisis pleit voor 'afschaffing van het taboe op het koningshuis’. Van Dekken stelt dat de macht van de vorstin tijdens de formatie veel te groot is en eist een 'principieel debat’. En ook de Jonge Democraten van D66 deden een duit in het zakje met hun pleidooi voor een referendum over de herinvoering van de republiek. Als de homocrisis straks werkelijk tot uitbarsting komt, krijgt deze al maanden opborrelende republikeinse onderstroom opeens een hoge urgentie.
Het homohuwelijk is de eerste serieuze lakmoesproef voor het paarse kabinet. Nog niet eerder gaapte er binnen de coalitie zo'n grote kloof tussen de leden van het kabinet en de parlementaire achterban. Als futiele zaken als een paspoortenkwestie en een reiskostenforfait al een kabinetscrisis waard waren, dan moet de homocrisis dat helemaal zijn, want deze raakt het hart van de paarse gedachte. De omzichtige manoeuvres van staatssecretaris Schmidt om een regelrechte kabinets- en constitutionele crisis rond het homohuwelijk te voorkomen, kunnen niet verhullen dat er achter al die uitspraken over 'onhoudbare posities ten aanzien van het buitenland’ en de zorg om het lot van adoptiekinderen een forse dosis ouderwetse homohaat schuilgaat. Het overgrote corps van de vaderlands columnisten leeft zich ouderwets uit in een soort geschreven versie van potenrammerij. Het schrikbeeld van twee gepiercte leernichten boven een kinderwagen fungeert nu als het symbool van het Sodom en Gomorra aan de Noordzee. Alle postmoderne vrijmoedigheid is verdwenen, plotseling is het weer bon ton om je afschuw uit te spreken over twee zoenende mannen in het park, zoals Youp van ’t Hek deed in NRC Handelsblad. Waar het werkelijk om gaat - het erkennen van de gelijke rechten van de twintigduizend kinderen van homoparen die, wettelijk geregeld of niet, reeds rondstappen in dit land - telt blijkbaar al helemaal niet meer mee.