Scènes uit de hel

Georgina Harding
De eenzaamheid van Thomas Cave
Anthos, 256 blz., € 19,95

De Engelse Georgina Harding schreef De eenzaamheid van Thomas Cave na enkele zeer succesvolle non-fictiewerken. Haar debuut heeft in ieder geval de allure van een historische roman ook al is het slechts in de verte gebaseerd op ware gebeurtenissen. Het vertelt het verhaal van de ietwat zonderlinge Thomas Cave, walvisvaarder anno 1616, die een weddenschap aangaat met zijn scheepsgenoten en een winter op Antarctica doorbrengt. Voorzien van een lading proviand laten de walvisvaarders Cave achter op het walvisstation. Eenmaal alleen moet Cave zien te overleven en wordt hij gedwongen te jagen op ijsberen en poolvossen. Ook raakt hij in een levensechte strijd met zijn demonen verwikkeld, geesten uit het verleden, die hem in het duister – de zon gaat onder om een paar maanden te verdwijnen – blijvend vergezellen. Het zou een ware beproeving zijn voor iedere man. Zo ook voor Cave.

Ondanks het simpele gegeven van het verhaal, de eentonige witte omgeving en weinig spectaculaire gebeurtenissen, raakt Hardings roman een gevoelige snaar. De weinig fijnzinnige beschrijving van de walvisvaart en zeehondenjacht als sterk contrast met de etherische schoonheid van het poollandschap bijvoorbeeld. In 1616 was bovendien niemand nog begaan met het milieu en de vernietigende invloed van de mens op de natuur.

Cave’s levenswandel wordt deels beschreven door de jonge Thomas Goodlard, een scheepsmaat. Hij blijft zijn leven lang geïntrigeerd door Cave en wat hij heeft moeten doorstaan in die onbeschrijflijke kou. De roman wisselt zijn perspectief af met dat van Cave en deze perspectiefwisselingen zijn niet altijd even succesvol. Het is slechts deze haperende vorm die de verder prachtige, doch enigszins treurige, melodie van deze roman verstoort. Eskimo’s schijnen talloze woorden te hebben voor ‘sneeuw’. Harding verkent de grenzen van de eenvoud op een soortgelijke manier. Haar stijl is zonder opsmuk, maar tegelijkertijd beeldend, haar landschap weliswaar kaal, maar ze is in staat er bijzonder veel kleur aan te verlenen.

Thomas Cave daalt af in de krochten van zijn ziel en komt er gewassen door de witte sneeuw weer uit te voorschijn. Om te overleven wordt hij één met de natuur. Hoe de walvissen ontleed worden op het ijs wordt voor hem een scène uit de hel.

Vierhonderd jaar later is Hardings boodschap nog pijnlijk actueel en moeten we concluderen dat we het poollandschap nooit meer zullen zien zoals Cave het zag.

Wat ons rest is slinkend ijs dat zijn maagdelijkheid grotendeels heeft verruild voor zwarte voetstappen en de kleur van bloed.