Schandaal

Neelie Kroes hoort in de gevangenis. Voorlopig natuurlijk. Ze dient zo snel mogelijk naar de Rotterdamse Noordsingel te worden overgebracht om het onderzoek dat justitie tegen haar start niet te verhinderen.

Neelie Kroes wordt ervan verdacht als oud-minister een bedrag van 23 miljoen, geld van de belastingbetaler, in de vorm van subsidies aan drie criminelen, de gebroeders Langeberg van het bedrijf Tank Cleaning Rotterdam te hebben geschonken.
Ondanks waarschuwingen van justitie dat TCR een malafide bedrijf was waartegen een gerechtelijk vooronderzoek omtrent het plegen van milieudelicten liep, nam Kroes de beslissing het enorme bedrag aan gemeenschapsgeld toch naar de drie criminelen te laten vloeien. Verder werd er ondanks de zware verdenkingen geen enkel toezicht op TCR gehouden door de toenmalige minister.
Pas later werd vastgesteld dat in plaats van te reinigen de Langebergs Nederland en omgeving zwaar hadden vervuild. De 23 miljoen zijn verdwenen. De oud-minister wordt beschuldigd van ernstige nalatigheid. Verder zal het onderzoek moeten uitmaken of er sprake is van corruptie of persoonlijke verrijking. Heeft Kroes bijvoorbeeld een geheime bankrekening in Zwitserland? Had zij alvorens de subsidies aan TCR toe te kennen al een persoonlijke relatie met de Langebergs die van invloed op haar besluitvorming is geweest? Heeft zij of haar plaatsvervangend secretaris-generaal Oomen vertrouwelijke gerechtelijke informatie aan de betrokkenen doorgespeeld zodat, één dag na het befaamde gesprek tussen de oud-minister en advocaat-generaal Feber, de Langebergs op de hoogte konden worden gebracht van het feit dat hun telefoon door justitie werd afgeluisterd?
De voorlopige hechtenis van de oud-minister zal niet meer dan enkele maanden duren. Mocht er blijken dat de verdenkingen van corruptie op niets waren gebaseerd, dan zal Neelie Kroes van iedere blaam worden gezuiverd en het openbaar ministerie zal alleen de beschuldiging van ernstige nalatigheid bij het uitoefenen van een openbare functie handhaven.
Zo zou de afwikkeling van het TCR/Kroes-schandaal ongeveer moeten geschieden in een democratie die zich als quasi-onkreukbaar afficheert. Alleen een streng en adequaat antwoord van het justitiële apparaat kan de internationale reputatie van Nederland-gidsland hooghouden.
En zo zal het natuurlijk niet gaan. Ministers in de gevangenis vind je alleen in corrupte landen als Italië, Frankrijk of België, maar zoals iedereen al weet, kan Nederland onmogelijk als corrupt worden bestempeld. Nederlandse gezagsdragers die misbruik van hun functie maken of grove fouten begaan, zijn hooguit incompetent, stuntelig, onhandig of een beetje dom. Voor hen is door journalisten de onschuldige term ‘ritselaars’ bedacht, wat altijd beter klinkt dan corrupt.
Er zijn wel enkele naïeve idealisten, zoals hoogleraar straf- en procesrecht Tom Schalken maandag in de Volkskrant, die nog voor een strafrechtelijke vervolging van Neelie Kroes willen pleiten. Ho, ho, roept u maar zo veel u wilt meneer de woestijnschreeuwlelijk, maar u dient zich wel af en toe te realiseren dat wij hier in Nederland vertoeven. Hier geen vervolging van ministers en zeker geen manipulite-operatie, want er is in de Lage Landen geen enkele rechter die Italiaans begrijpt.
In Nederland hebben wij kamercommissies, al dan niet getooid met de bevoegdheden van een parlementaire enquête. Als een zaak politiek te veel gaat stinken, wordt er snel een commissie in elkaar geflanst. Een kamercommissie wekt de schijn dat er werk wordt gemaakt van een schandaal en houdt bovendien de rechter ver van de Haagse microkosmos. In die commissie zetelen politieke vrienden van de foute minister en politieke vrienden van zijn politieke vrienden. Je kunt ze dit seizoen goed herkennen, want ze zien er ietwat paars uit. De rest van de commissie bestaat uit een oppositionele minderheid, maar wat is een oppositie in een eenpartijstaat waarin het begrip 'polarisatie’ dezelfde impact heeft als het woord 'pest’ bij de varkenspopulatie? Bij alle commissieleden is het besef diep geworteld dat het beschadigen van een bewindsman funest kan zijn voor het politieke bedrijf in zijn geheel. Meestal worden er in de eindconclusie van het commissierapport 'harde woorden’ over de minister uitgesproken, met onmiddellijk erachter een paar regels die zeggen dat de zaak hiermee is afgedaan. Dan kan oud-minister Kroes zoals zondag op het tv-scherm vol verontwaardiging gaan roepen dat de commissie haar gelijk heeft gegeven, dat ze niet corrupt is en dat die insinuaties van de advocaat-generaal 'infaam’ waren. Als de interviewer haar vervolgens herhaaldelijk vraagt waarom ze geen klacht tegen die infame justitieman heeft ingediend, wordt ze in verlegenheid gebracht en op haar lippen bijtend mijmert ze uiteindelijk dat ze dit misschien wel 'overweegt’.
Kroes mag van geluk spreken: ze is maar een ritselaar en tussen een dronken burgemeester en een bijklussende hoogleraar zal haar affaire netjes in een of andere'beknopte schandaalwijzer’ worden opgenomen en gebagatelliseerd.