Schengen kan Bulgarije niet beschermen

Sofia – De Bulgaarse premier Bojko Borisov is een grote vent. Met zijn ruim honderd kilo is hij de reus in zijn omgeving. Zorgvuldig koestert hij dit imago van sterke man; van hoeder van de Bulgaren die soms met een aai, soms met een schop onder een achterste zijn ‘schapen’ de moderne tijd binnenloodst. Maar Borisov is ook een kind. Als het misgaat – en in Bulgarije gaat het regelmatig mis – jammert hij: ik kan er niets aan doen.

Neem het strenge rapport van de Europese Commissie over de hervormingen van de rechterlijke macht en de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad. Het komt erop neer dat er sinds de toetreding van Bulgarije tot de EU in 2007 op papier een hoop is gebeurd, maar in de praktijk weinig is veranderd. Borisovs weerwoord: ik zit hier pas drie jaar, mijn voorganger moet maar uitleg geven. Hij wees er fijntjes op dat er volgens de commissie sinds het aantreden van zijn regering ‘politieke wil’ bestaat om te veranderen.

Op hetzelfde moment dat de premier in Sofia op het rapport reageerde, blies op het vliegveld van Burgas, aan de Zwarte Zee, een terrorist een bus met Israëlische toeristen op, met zes doden en 32 gewonden tot gevolg. Borisov reisde direct af naar de kust om zich weer van zijn sterke kant te laten zien. Maar sindsdien zijn de twijfels over zijn leiderschap weer toegenomen. Nog niemand heeft de aanslag opgeëist en de omgekomen dader is nog altijd niet geïdentificeerd. Volgens de politie handelde hij niet alleen. Maar wie hem hielpen – en of zij deel uitmaken van een terroristische organisatie – is onbekend. Volgens Borisovs politieke vijanden is het één groot falen van de Bulgaarse veiligheidsdiensten.

Gelukkig bood een van de weinige feiten uit het opsporingsonderzoek Borisov de kans zijn vaste routine op te voeren. De dader was Bulgarije binnengekomen vanuit de Schengenzone, vertelde de premier. Alleen daardoor was hij onopgemerkt gebleven voor de autoriteiten. Met andere woorden: ik kan er niets aan doen. Schengen was voor Borisov het Beloofde Land. Als Nederland niet zo flauw was geweest om de Bulgaarse toetreding tot het Schengengebied op te schorten tot Bulgarije winst boekte bij de bestrijding van misdaad en corruptie, ja, dan zou Borisov zijn volk er al lang hebben binnengeleid. Met het jongste Europese rapport is de kans daarop kleiner dan ooit, maar voor Borisov hoeft het ook niet meer. ‘De vraag is niet of Bulgarije een betrouwbare grens is voor de Schengenzone, maar of de Schengenzone wel een betrouwbare grens is voor Bulgarije’, meldde hij mokkend.